Một nghiên cứu mới nhất cho thấy tình trạng tăng huyết áp trong thai kỳ có liên quan đến nguy cơ thai lưu, bệnh tim mạch ở người mẹ cùng nhiều biến chứng nghiêm trọng khác...

Theo một báo cáo mới được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) công bố vào thứ Tư vừa qua, tỷ lệ phụ nữ mang thai mắc huyết áp cao trên toàn nước Mỹ đã tăng đáng kể trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2024.

Cứ 10 phụ nữ mang thai tại Mỹ vào năm 2024 thì có 1 người mắc huyết áp cao, tăng mạnh so với tỷ lệ khoảng 1/17 vào năm 2016 - tương đương mức tăng 73% trong giai đoạn này.

Tỷ lệ tử vong ở sản phụ tại Mỹ hiện đang cao hơn so với nhiều quốc gia phát triển khác, và các rối loạn tăng huyết áp trong thai kỳ là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong và bệnh tật liên quan đến thai sản.

Huyết áp cao trong thai kỳ làm gia tăng nguy cơ xảy ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm sinh non, trẻ sinh ra nhẹ cân, thai chết lưu, cũng như tình trạng nhau bong non và suy tạng ở người mẹ. Tình trạng này cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch của người phụ nữ trong suốt cuộc đời về sau.

Những số liệu mới này, do Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia (NCHS) thuộc CDC công bố, được tổng hợp từ giấy chứng sinh do các bệnh viện lập, trong đó có chứa thông tin về tình trạng sức khỏe của người mẹ. Các con số này không bao gồm những trường hợp huyết áp cao đã được chẩn đoán từ trước khi mang thai (được gọi là tăng huyết áp mạn tính) - một tình trạng cũng đang có xu hướng gia tăng, hiện ảnh hưởng đến khoảng 3,7% các ca mang thai.

“Đây là một mức tăng đáng kể, và tác giả nghiên cứu cũng lưu ý rằng con số này nhiều khả năng vẫn còn bị báo cáo thiếu trên giấy chứng sinh, nên tỷ lệ thực tế có thể còn cao hơn nữa,” bác sĩ sản phụ khoa Elizabeth K. Cherot, người từng giữ vị trí Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của March of Dimes - tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh, cho biết.

“Các bác sĩ lâm sàng chắc chắn đang chứng kiến rõ tình trạng này, và ghi nhận nó ở khắp mọi nhóm đối tượng - không phân biệt chủng tộc, độ tuổi hay khu vực địa lý,” bác sĩ Cherot, hiện đang giữ vị trí Giám đốc Y khoa tại Unified Women's Healthcare, chia sẻ thêm.

Theo bà Elizabeth C.W. Gregory, chuyên gia thống kê y tế tại Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia, đồng thời là tác giả của báo cáo mới này, dữ liệu từ giấy chứng sinh chỉ có thể cho thấy ai đang được chẩn đoán mắc huyết áp cao trong thai kỳ, chứ không thể lý giải nguyên nhân vì sao tỷ lệ này lại đang gia tăng.

Theo bác sĩ Cherot, một phần của sự gia tăng này có thể phản ánh hướng dẫn được Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) ban hành vào năm 2018, trong đó kêu gọi việc phát hiện sớm hơn tình trạng huyết áp cao trong thai kỳ cũng như cải thiện công tác quản lý bệnh lý này. Bên cạnh đó, vào năm 2023, Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Phòng ngừa Hoa Kỳ (USPSTF) cũng đã khuyến nghị các cơ sở y tế nên thường xuyên kiểm tra huyết áp cho bệnh nhân, bắt đầu từ giai đoạn sớm và duy trì xuyên suốt thai kỳ.

Cũng có khả năng một số vấn đề sức khỏe khác đang góp phần vào xu hướng này, trong đó có tình trạng béo phì - vốn có mối liên hệ chặt chẽ với huyết áp cao. Báo cáo cho thấy chỉ số khối cơ thể (BMI) hoặc cân nặng của người phụ nữ trước khi mang thai càng cao, thì nguy cơ phát triển huyết áp cao trong thai kỳ của họ càng lớn.

Độ tuổi trung bình của các bà mẹ tại Mỹ ngày càng tăng cũng có thể là một yếu tố góp phần, bởi mạch máu sẽ trở nên kém đàn hồi hơn theo tuổi tác. Điều này khiến tim phải co bóp mạnh hơn để bơm máu, từ đó làm huyết áp tăng cao. Tình trạng huyết áp cao phổ biến nhất ở nhóm phụ nữ mang thai từ 40 tuổi trở lên.

Tỷ lệ này cũng cao gấp gần hai lần ở những bà mẹ mang song thai hoặc đa thai, so với những người chỉ mang thai đơn.

Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận sự chênh lệch rõ rệt về tỷ lệ mắc huyết áp cao giữa các nhóm chủng tộc khác nhau. Báo cáo mới cho thấy tỷ lệ này lên tới 13% ở nhóm bà mẹ người Mỹ bản địa và người Alaska bản địa không phải gốc Tây Ban Nha, trong khi con số này chỉ ở mức 7% đối với nhóm bà mẹ gốc Á không phải gốc Tây Ban Nha.

Dù có sự khác biệt về tỷ lệ mắc bệnh giữa các nhóm đối tượng khác nhau, các nhà nghiên cứu nhận thấy tình trạng huyết áp cao đã gia tăng ở phụ nữ thuộc mọi độ tuổi, chủng tộc và cân nặng. Chẳng hạn, ngay cả ở nhóm phụ nữ thiếu cân, tỷ lệ này cũng đã tăng hơn gấp đôi, từ mức chưa đến 3% vào năm 2016 lên hơn 5% vào năm 2024. Tỷ lệ huyết áp cao cũng tăng gấp đôi ở nhóm phụ nữ mang thai gốc Á, dù đây vẫn là nhóm chủng tộc có tỷ lệ mắc thấp nhất trong số các nhóm được khảo sát.

Các chuyên gia cho rằng cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ nguyên nhân thực sự đằng sau sự gia tăng nhanh chóng của tình trạng huyết áp cao trên diện rộng ở phụ nữ mang thai, cũng như để tìm hiểu vai trò tiềm ẩn của các yếu tố môi trường. Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với ô nhiễm không khí, các hóa chất tồn lưu lâu dài trong môi trường (PFAS), kim loại nặng, và thậm chí cả tiếng ồn, đều có thể là những yếu tố nguy cơ dẫn đến tình trạng tăng huyết áp. 

Tuy nhiên, tất cả những ý kiến trên chỉ mang tính chất tham khảo. Nếu bạn hoặc người thân đang mang thai và có lo ngại về huyết áp, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ sản khoa để được theo dõi và tư vấn phù hợp.