Theo nghiên cứu dựa trên dữ liệu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD 2021), công bố năm 2025, tại 10 quốc gia ASEAN có khoảng 36,8 triệu người sống chung với bệnh tim mạch, 1,66 triệu ca tử vong và 42,4 triệu năm sống khỏe mạnh bị mất do bệnh tật và tử vong sớm…

Già hóa dân số, đô thị hóa, ít vận động, chế độ ăn nhiều muối, hút thuốc lá cùng sự gia tăng của bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì và rối loạn lipid máu đang làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Đáng lo ngại, nhiều yếu tố nguy cơ diễn tiến âm thầm, dẫn tới các biến chứng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy tim.

Trong khi đó, năng lực dự phòng, chẩn đoán và điều trị giữa các quốc gia ASEAN còn khác biệt. Khả năng tiếp cận thuốc, nhân lực chuyên khoa và các kỹ thuật tim mạch hiện đại chưa đồng đều, đặc biệt tại những khu vực còn hạn chế về nguồn lực y tế.

Mới đây, Bệnh viện Trung ương Huế cho biết đã chuyển giao kỹ thuật, trực tiếp hỗ trợ Bệnh viện C Đà Nẵng thực hiện ca phẫu thuật bắc cầu động mạch vành đầu tiên vào ngày 16/10. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển năng lực điều trị bệnh tim mạch chuyên sâu tại địa phương.

Ca phẫu thuật do ê kíp bác sĩ Trung tâm Tim mạch, khoa ngoại tổng hợp của Bệnh viện C Đà Nẵng phối hợp với đoàn chuyên gia Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện. Đoàn chuyên gia do GS.TS Phạm Như Hiệp, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế, dẫn đầu và trực tiếp hỗ trợ và hướng dẫn triển khai kỹ thuật.

Người bệnh được phẫu thuật là ông V.S., (83 tuổi, quê Đà Nẵng) mắc bệnh mạch vành kèm tăng huyết áp. Tháng 1/2026, ông bị nhồi máu cơ tim không ST chênh lên và được can thiệp cấp cứu động mạch vành phải. Đến tháng 3/2026, lần can thiệp thân chung và động mạch liên thất trước không thành công, khiến các bác sĩ phải cân nhắc phương án điều trị phù hợp hơn.

Qua hội chẩn ngày 11/10, các chuyên gia xem xét ba phương án gồm tiếp tục điều trị nội khoa tối ưu, can thiệp lại động mạch vành trái bằng kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa vôi hóa trong lòng mạch vành (Rotablator) hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành trái. Kết quả đánh giá cho thấy điểm EuroSCORE II của người bệnh là 1,06%, thuộc nhóm nguy cơ phẫu thuật thấp. Đây là một trong những cơ sở để các chuyên gia cân nhắc quyết định phương án phẫu thuật.

Theo thông tin từ Bệnh viện Trung ương Huế, hiện người bệnh tỉnh táo, chức năng tim tốt, đã được rút ống nội khí quản, cai máy thở và tự thở. Việc thực hiện thành công ca phẫu thuật bắc cầu động mạch vành đầu tiên tại Bệnh viện C Đà Nẵng là tiền đề để thời gian tới, hai bệnh viện hướng đến tiếp tục nâng cao chất lượng điều trị, từng bước triển khai phẫu thuật tim hở thường quy, giúp người dân có thêm cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại nơi sinh sống.

Trước đó, trong khuôn khổ Hội nghị Tim mạch Quốc tế Thường niên tại Cần Thơ, Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long đã ghi nhận hai cột mốc chuyên môn: được công nhận trong chương trình ICARe-HF của Hội Suy tim thuộc Hội Tim mạch châu Âu và nhận chứng nhận từ Medtronic về thực hiện những ca cấy máy tạo nhịp không dây Micra đầu tiên tại Đồng bằng sông Cửu Long. Hai ghi nhận đều gắn với định hướng chuẩn hóa chăm sóc bệnh mạn tính và phát triển kỹ thuật điều trị chuyên sâu ngay tại địa phương.

Tại Hội nghị Tim mạch Đông Nam Á lần thứ 30 (AFCC 2026), diễn ra ở Brunei Darussalam từ ngày 15 đến 18/10/2026, GS.TS. Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á (AFC), cho biết, không một quốc gia nào có thể tự giải quyết toàn bộ những thách thức đang hiện diện.

Vì vậy, hợp tác khu vực không chỉ là nhu cầu phát triển khoa học mà còn là trách nhiệm chung nhằm cải thiện sức khỏe cộng đồng. Trên cương vị Chủ tịch AFC, GS.TS Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh vai trò của việc chia sẻ tri thức, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường nghiên cứu đa quốc gia và thúc đẩy tiếp cận công bằng với các tiến bộ y học.

Trong đó, hợp tác giữa các hội tim mạch quốc gia có thể giúp đẩy nhanh đào tạo nhân lực, chia sẻ hướng dẫn chuyên môn, xây dựng cơ sở dữ liệu và thúc đẩy nghiên cứu đa quốc gia. Những mô hình kiểm soát tăng huyết áp hiệu quả, quản lý suy tim hoặc tổ chức cấp cứu nhồi máu cơ tim tại một nước có thể được điều chỉnh để áp dụng tại các nước khác. Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á (AFC) giữ vai trò kết nối cộng đồng chuyên môn, thúc đẩy trao đổi khoa học và tăng cường hợp tác nhằm cải thiện chất lượng chăm sóc tim mạch trong khu vực.

AFCC 2026 diễn ra trong bốn ngày, với gần 40 phiên chuyên đề, hội thảo thực hành và hoạt động nghiên cứu. Nội dung tập trung vào những tiến bộ trong chẩn đoán, dự phòng và điều trị suy tim, hội chứng mạch vành, bệnh van tim, tăng huyết áp, rối loạn nhịp, hình ảnh học tim mạch, y học chính xác và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Đáng chú ý, nhiều chuyên gia Việt Nam tham gia với vai trò chủ tọa, báo cáo viên, thảo luận và đánh giá các công trình nghiên cứu. Bên cạnh GS.TS Phạm Mạnh Hùng, các chuyên gia như GS.TS Huỳnh Văn Minh, PGS.TS Phạm Nguyễn Vinh, PGS.TS Nguyễn Ngọc Quang cùng nhiều bác sĩ khác đóng góp các báo cáo và trao đổi chuyên môn về tăng huyết áp, tim bẩm sinh, siêu âm tim, bệnh mạch vành và suy tim.

Sự hiện diện tích cực của các chuyên gia Việt Nam tại diễn đàn quốc tế phản ánh bước trưởng thành của ngành tim mạch trong nước. Nếu trước đây, hội nhập quốc tế chủ yếu được nhìn nhận là cơ hội tiếp cận kiến thức và công nghệ tiên tiến, thì hiện nay, nhiều trung tâm tim mạch Việt Nam đã làm chủ các kỹ thuật phức tạp, triển khai nghiên cứu và chia sẻ kinh nghiệm điều trị với đồng nghiệp quốc tế.

Trong nhiệm kỳ 2025 - 2027, GS.TS. Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch hội tim mạch Việt Nam, Viện trưởng Viện Tim mạch (Bệnh viện 19-8), đảm nhiệm cương vị Chủ tịch AFCC. Ông nhấn mạnh tại hội nghị, Hội Tim mạch học Việt Nam đang thúc đẩy sáng kiến nâng cao tỷ lệ kiểm soát huyết áp trong cộng đồng, hướng tới mục tiêu kiểm soát được huyết áp ở ít nhất 50% người bệnh tăng huyết áp vào năm 2030. Đây là hướng tiếp cận nhấn mạnh hiệu quả thực tế của dự phòng, thay vì chỉ dựa vào sự phát triển của các kỹ thuật điều trị chuyên sâu.

Với gánh nặng bệnh tim mạch ngày càng tăng, hiệu quả hợp tác cần được đo bằng những kết quả cụ thể: nhiều người được phát hiện sớm hơn, kiểm soát tốt yếu tố nguy cơ hơn và tiếp cận điều trị chất lượng cao hơn. Đây chính là mục tiêu chung mà các quốc gia ASEAN cần hướng tới.