Dù gặp nhiều rào cản, niềm tin của doanh nghiệp châu Âu vào tương lai Việt Nam vẫn vững chắc, khi 90% sẵn sàng giới thiệu nơi đây là điểm đến đầu tư...

Ngày 15/10/2026, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) công bố Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý 3/2026 đạt 78,3 điểm. Dù giảm nhẹ 1,4 điểm so với mức 79,7 của quý trước, BCI vẫn trụ vững ở ngưỡng cao lịch sử, cho thấy niềm tin kinh doanh tiếp tục được duy trì bất chấp những biến động của kinh tế toàn cầu.

NIỀM TIN KINH DOANH VẪN ĐƯỢC DUY TRÌ Ở MỨC CAO

Kết quả khảo sát quý 3/2026 cho thấy 64% doanh nghiệp tham gia khảo sát đánh giá tình hình kinh doanh hiện tại ở mức “tốt” hoặc “rất tốt”, trong khi đó, một tỷ lệ đáng kể (28%) giữ thái độ trung lập và thận trọng. Điều này phản ánh tâm lý chờ đợi trong bối cảnh nhu cầu quốc tế chững lại, đồng thời doanh nghiệp kỳ vọng những chính sách sớm cụ thể hóa thành các thủ tục nhanh gọn hơn, giúp tăng khả năng dự đoán kết quả kinh doanh tốt hơn.

Phân tích theo ngành cho thấy những diễn biến trái chiều rõ rệt. Ngành nông nghiệp & chuỗi giá trị thực phẩm ghi nhận mức cải thiện mạnh mẽ nhất, tăng 11,7 điểm lên 83,9, bất chấp áp lực kéo dài từ chi phí đầu vào và sự cạnh tranh với hàng nhập khẩu trong khu vực. Các ngành thương mại, logistics và hàng tiêu dùng cũng duy trì phong độ tốt, phản ánh vai trò của Việt Nam trong chuỗi sản xuất khu vực và thương mại xuyên biên giới.

Ngược lại, ngành du lịch & khách sạn giảm 22,5 điểm xuống còn 67,9 sau khi đạt kết quả ấn tượng ở quý trước. 

Sự khác biệt về thị trường trọng tâm cũng ảnh hưởng đến tâm lý kinh doanh. Các doanh nghiệp tập trung vào thị trường Việt Nam ghi nhận BCI đạt 80,4, cao hơn hẳn so với mức 73,2 của nhóm tập trung vào EU, 70,7 của nhóm tập trung vào Mỹ và 73,9 của nhóm tập trung vào ASEAN. 

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham, nhận định Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng ấn tượng. Với mức tăng trưởng GDP đạt 9,95% trong quý 3 và 9,01% trong 9 tháng đầu năm 2026 (so với cùng kỳ năm trước), nền kinh tế Việt Nam đang tiến gần hơn đến mục tiêu tăng trưởng hai con số, ngay cả trong bối cảnh toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Tuy nhiên, các số liệu tăng trưởng quốc gia vẫn chưa phản ánh trọn vẹn bức tranh thực tế. Chuỗi cung ứng địa phương đang phải vật lộn với chi phí nguyên vật liệu và nhân công tăng cao, các nhà máy sản xuất đang chuẩn bị dây chuyền sản xuất mới và phải tái cấu trúc nguồn vật liệu thô, hoặc các nhà hàng đối mặt với nhu cầu chi tiêu yếu hơn và những khoản thuế mới: tất cả đều phải đối mặt với những áp lực có thể hạn chế khả năng đóng góp và thụ hưởng thành quả tăng trưởng của doanh nghiệp.

“Thách thức hiện nay là làm sao để tăng trưởng mang lại lợi ích thiết thực và lan tỏa rộng khắp nền kinh tế. Điều này đòi hỏi phải nâng cao tính dự báo, củng cố khả năng chống chịu và đẩy mạnh cải cách, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào việc kiến ​​tạo giá trị”, Chủ tịch EuroCham nhấn mạnh

CHI PHÍ ẨN TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

Niềm tin kinh doanh duy trì ở mức cao không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đang hoạt động trong một môi trường thuận lợi. 

Trung bình, mỗi doanh nghiệp phải đối mặt với 8 thách thức trong quá trình vận hành và phát triển. Những trở ngại cụ thể được đề cập phổ biến nhất, bao gồm: thủ tục hành chính và giấy tờ (60%), các quy định thiếu rõ ràng hoặc không được áp dụng nhất quán (53%), các vấn đề liên quan đến quản lý thuế (52%), và tình trạng thiếu hụt nhân tài (49%). Các báo cáo về tình trạng chậm trễ và tranh chấp trong khâu hải quan cũng gia tăng trong quý này.

Xét trên bình diện rộng hơn, 93% doanh nghiệp cho biết họ chịu tác động từ các thách thức về quy định và thủ tục hành chính cũng như các quy trình thuế và tài chính, những yếu tố kìm hãm sự phát triển của tổ chức; trong đó, 42% báo cáo những tác động đáng kể đến hoạt động kinh doanh. Các khuôn khổ pháp lý và quy trình mua sắm công, cũng như thủ tục thông quan và tuân thủ thuế quan cũng tạo ra áp lực lớn, với tỷ lệ doanh nghiệp ghi nhận tác động đáng kể lần lượt là 36% và 33%.

Áp lực này khác nhau tùy theo từng lĩnh vực kinh doanh. Hơn một nửa số doanh nghiệp ở mọi ngành đều báo cáo gặp khó khăn về quy định và thủ tục hành chính; con số này lên tới 96% trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và khoa học sự sống. Tại các ngành chịu sự quản lý chặt chẽ như vậy, tình trạng chậm trễ hoặc cách hiểu quy định thiếu thống nhất có thể gây phức tạp cho quá trình phê duyệt và làm chậm tiến độ đưa sản phẩm ra thị trường.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất và lữ hành, các quy trình liên quan đến thuế càng làm gia tăng áp lực về kiểm soát chi phí cũng như sự bất định trong việc lập kế hoạch chi tiêu. 

Mối liên hệ với tâm lý kinh doanh cũng cho thấy những tín hiệu rõ ràng. Trong số các doanh nghiệp có triển vọng trung lập hoặc tiêu cực cho quý 4, 67% cho biết họ gặp khó khăn do các quy định thiếu rõ ràng hoặc không được áp dụng thống nhất, và tỷ lệ tương tự cũng đề cập đến gánh nặng từ các thủ tục hành chính. Tình trạng thiếu hụt nhân tài cũng được 60% nhóm doanh nghiệp có triển vọng trung lập hoặc tiêu cực nhắc đến, cao hơn 17 điểm phần trăm so với nhóm có triển vọng tích cực.

Vấn đề này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức hấp dẫn đầu tư của Việt Nam. Các quy định thiếu rõ ràng tạo ra khoảng cách chênh lệch 29 điểm phần trăm giữa nhóm doanh nghiệp sẵn sàng và nhóm không sẵn sàng giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư.

Các vấn đề về phân loại mã HS và công nhận tiêu chuẩn quốc tế cũng là những thách thức nổi cộm, được lần lượt 48% và 45% doanh nghiệp phản ánh. Đây là mối quan ngại lớn đối với một nền kinh tế mà năng lực cạnh tranh phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế và sự hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Các chi phí phát sinh thường mang tính tích tụ dần dần thay vì bùng phát đột ngột: đó là thời gian dành cho việc làm rõ các yêu cầu, thống nhất những cách hiểu khác nhau hoặc phải chuẩn soạn lại hồ sơ, giấy tờ. Tuy nhiên, khi những yêu cầu này chồng chất, chúng có thể làm phân tán nguồn lực tài chính và sự tập trung, khiến doanh nghiệp không thể chú trọng vào việc cải tiến sản phẩm, phát triển nhân tài và phục vụ khách hàng.

Tuy nhiên, bất chấp những thách thức mà doanh nghiệp đang đối mặt hiện nay, niềm tin vào tương lai của Việt Nam vẫn rất vững chắc. Cứ 10 người được hỏi thì có 9 người sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư; 63% có kế hoạch hoạt động trong hơn 5 năm tới và 23% có tầm nhìn dài hạn lên tới hơn 20 năm.

Chủ tịch Bruno Jaspaert nhấn mạnh một khung pháp lý đơn giản, minh bạch, có hướng dẫn hiệu quả và duy trì các tiêu chuẩn chặt chẽ là điều thiết yếu cho một nền kinh tế cạnh tranh cao. Điều tạo nên sự khác biệt chính là việc nắm rõ các yêu cầu, nhận được sự hướng dẫn thống nhất và có thể dự đoán hợp lý về thời gian hoàn tất quy trình. Khi thiếu đi sự chắc chắn đó, ngay cả những công việc thường nhật cũng có thể tiêu tốn nhiều thời gian và công sức hơn mức cần thiết.

Vì vậy, việc làm cho các thủ tục trở nên rõ ràng và dễ dự đoán hơn sẽ giúp doanh nghiệp tập trung vào thế mạnh cốt lõi của mình: tạo việc làm, phục vụ khách hàng và đầu tư cho tương lai.