Nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam là rất lớn, đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động…

Ngày 27/1/2026 tại Hà Nội, một sáng kiến hợp tác liên ngành mới nhằm thúc đẩy tài chính bền vững và hỗ trợ lộ trình chuyển dịch xanh của Việt Nam đã chính thức được khởi động. Dự án “Chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh” (SHIFT) được triển khai trong khuôn khổ hợp tác giữa các cơ quan của Chính phủ Việt Nam và sáu tổ chức trong nước và quốc tế. Dự án thể hiện cam kết chung trong việc thúc đẩy đầu tư và tài chính xanh, phục vụ mục tiêu chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Dự án SHIFT nằm trong Sáng kiến Khí hậu Quốc tế (IKI) của CHLB Đức, được Bộ Môi trường, Hành động Khí hậu, Bảo tồn Thiên nhiên và An toàn Hạt nhân Đức (BMUKN) tài trợ. SHIFT là dự án hợp tác nhằm thúc đẩy triển khai các công nghệ và giải pháp xanh, thân thiện với khí hậu, góp phần hỗ trợ Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Dự án tập trung nâng cao kiến thức và năng lực cho các bên liên quan trong khu vực công và tư, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính xanh và chuyển dịch năng lượng.

NHU CẦU NGUỒN LỰC CHO CHUYỂN ĐỔI XANH RẤT LỚN

Phát biểu tại sự kiện, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành, Bộ Tài chính, nhấn mạnh các định hướng lớn của giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu rất rõ ràng: tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn; chủ động bắt nhịp xu thế chuyển đổi kép toàn cầu là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng không. Đây vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội mang tính lịch sử để Việt Nam bứt phá, rút ngắn khoảng cách và tiến xa hơn trên con đường hiện đại hóa và phát triển thịnh vượng.

Ông Lam cho rằng chuyển đổi xanh không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một cuộc chuyển dịch toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng, cấu trúc đầu tư và phương thức huy động nguồn lực. Trong đó, lĩnh vực năng lượng giữ vai trò then chốt, mang tính quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi xanh. “Để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế”, ông nhấn mạnh.

Đơn cử như trong giai đoạn 5 năm tới, chỉ riêng các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi xanh trong ngành giao thông, nhu cầu đầu tư và tài chính xanh của Việt Nam đã lên tới hàng trăm tỷ đô la Mỹ. Đơn cử, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh do Bộ Công Thương chủ trì xây dựng đã xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026–2030 vượt mức 100 tỷ USD, trong đó nguồn lực chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài. Cùng với đó, nhiều nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy nhu cầu vốn bình quân hằng năm cho chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng của Việt Nam trong giai đoạn tới là rất lớn.

Để huy động được nguồn lực tài chính đồ sộ đó, đại diện Bộ Tài chính cho rằng Việt Nam cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ và nhất quán, từ chiến lược huy động vốn, cơ chế khuyến khích – ưu đãi, đến việc phát triển và vận hành hiệu quả các công cụ tài chính xanh, qua đó mở đường cho khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ, hiệu quả và đúng định hướng. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong các nỗ lực thúc đẩy đầu tư xanh và chuyển đổi năng lượng của Chính phủ Việt Nam.

Chia sẻ điều này, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng chỉ rõ nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam là rất lớn (ước khoảng 670–700 tỷ USD), đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đặc biệt là tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân, phát triển thị trường vốn, phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính. Đồng thời, tiếp tục nâng cao năng lực triển khai tài chính xanh của hệ thống ngân hàng thông qua sự hỗ trợ, cơ chế phối hợp đồng bộ của các cơ quan, tổ chức liên quan.

HUY ĐỘNG HIỆU QUẢ NGUỒN VỐN CHO MỤC TIÊU CHUYỂN ĐỔI XANH QUỐC GIA

Để đáp ứng các yêu cầu này, đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhìn nhận việc khởi động Dự án SHIFT do Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức tài trợ có ý nghĩa quan trọng, góp phần tăng cường huy động hiệu quả nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh của quốc gia nói chung và hỗ trợ hệ thống ngân hàng nâng cao năng lực, phát triển các sản phẩm tín dụng xanh nói riêng.

Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại tham gia Dự án sẽ tập trung triển khai hiệu quả các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật thuộc Hợp phần III, nhằm tăng cường năng lực ban hành chính sách và thực thi tín dụng xanh, phát triển các sản phẩm tài chính, tín dụng xanh và từng bước công bố báo cáo tài chính khí hậu theo thông lệ quốc tế (TCFD).

Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất phát triển các công cụ tài chính bền vững như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững và các sản phẩm tài chính gắn với thực hành ESG, qua đó mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn, phục vụ hiệu quả mục tiêu chuyển đổi xanh của quốc gia, phù hợp với xu hướng tài chính xanh toàn cầu.

Còn theo đại diện Bộ Tài chính, dự án SHIFT được khởi động mang ý nghĩa như một “cú hích chính sách”, góp phần thúc đẩy môi trường thuận lợi cho đầu tư – tài chính xanh và chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam. Điều này cũng đóng vai trò như một nền tảng hợp tác chính sách và kỹ thuật, giúp Việt Nam từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế, chuẩn mực toàn cầu về tài chính xanh, thị trường carbon và đầu tư bền vững.

“Đức đang hợp tác chặt chẽ với Việt Nam trong triển khai dự án này. Thúc đẩy tài chính xanh và năng lượng sạch là một hành trình phức tạp, đòi hỏi khung chính sách đồng bộ, năng lực tài chính và kỹ thuật chuyên sâu. Bằng việc kết hợp thế mạnh của các bên, SHIFT sẽ thúc đẩy hợp tác thực chất, tạo tác động lan tỏa hỗ trợ các mục tiêu phát triển và khí hậu của Việt Nam", bà Alexandra Westwood, Tùy viên Kinh tế và Hợp tác phát triển, Đại sứ quán CHLB Đức tại Việt Nam, chia sẻ.

Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mà đã trở thành một xu hướng tất yếu của các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Trước những biến đổi ngày càng phức tạp về khí hậu, môi trường cùng với yêu cầu về phát triển kinh tế- xã hội, Chính phủ Việt nam đã từng bước điều chỉnh chiến lược phát triển đất nước theo hướng bền vững, có sức chống chịu cao và cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và cam kết mạnh mẽ với các mục tiêu khí hậu toàn cầu hướng tới một nền kinh tế carbon thấp, thích ứng linh hoạt với những thách thức của thời đại.

Để triển khai hiệu quả chiến lược, kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết đã luôn xác định rõ vai trò, trách nhiệm của hệ thống ngân hàng đóng góp và đồng hành cùng mục tiêu tăng trưởng xanh chung của đất nước. Ngân hàng Nhà nước cũng đã triển khai các giải pháp thúc đẩy hoạt động tín dụng xanh, ngân hàng xanh và quản lý rủi ro môi trường, xã hội trong hoạt động cấp tín dụng.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp, kết quả tín dụng xanh không ngừng được mở rộng cả về quy mô và tốc độ tăng trưởng. Đến ngày 31/12/2025 dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 770 nghìn tỷ đồng, mức tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017-2025 đạt hơn 20%/năm (cao hơn mức tăng trưởng dư nợ tín dụng chung của cả nền kinh tế). Kết quả này phản ánh sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của hệ thống ngân hàng trong hỗ trợ chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh và bền vững.