Với phần lớn áo đấu các đội tuyển do Nike, Adidas và Puma cung cấp đều sử dụng polyester tái chế từ vải-sang-vải (textile-to-textile), giải đấu thể thao được theo dõi nhiều nhất hành tinh đang trở thành "sàn diễn" trình diễn hiệu suất của loại vật liệu thế hệ mới...

Giải đấu bóng đá FIFA World Cup 2026 vừa khởi tranh, và bất chấp diễn ra trong điều kiện nhiệt độ cao kỷ lục, mùa giải năm nay lại đang đánh dấu một bước ngoặt đáng kể về tính bền vững trong trang phục thi đấu.

Khoảng 75% trang phục thi đấu của giải World Cup 2026 - tương đương 37 trong số 48 đội tham dự năm nay - do các tập đoàn trang phục thể thao Nike, Adidas và Puma cung cấp. Và trong một dấu mốc đáng chú ý cho thiết kế tuần hoàn, những bộ trang phục này được làm toàn phần hoặc một phần từ rác thải dệt may tái chế, đặc biệt là polyester tái chế theo mô hình vải-sang-vải.

Trước đây, polyester tái chế chủ yếu được làm từ chai nhựa - điều mà nhiều ý kiến phê bình cho rằng khiến các nhà sản xuất polyester phải cạnh tranh nguồn nguyên liệu với ngành đóng chai (vốn dĩ chai nhựa đã có thể được tái sử dụng), để rồi biến chúng thành loại vải không thể tái chế thêm lần nữa.

Trong hai năm qua, mô hình tái chế vải-sang-vải đã có những bước tiến đáng kể về mặt thương mại, nhờ các khoản đầu tư mới, năng lực sản xuất gia tăng và cam kết ngày càng rõ ràng từ các thương hiệu. World Cup có thể là tín hiệu rõ ràng nhất cho đến nay cho thấy các tập đoàn trang phục thể thao lớn đã sẵn sàng đưa loại vật liệu này lên một trong những sân khấu lớn nhất của thế giới.

TRANG PHỤC THI ĐẤU THẾ HỆ MỚI CHÍNH THỨC RA SÂN

Trong số các nỗ lực của các thương hiệu nhằm sản xuất áo đấu từ polyester tái chế vải-sang-vải, ví dụ tham vọng nhất đến từ Nike. Vải Aero-Fit của hãng - được sử dụng cho áo đấu của 12 đội tuyển quốc gia, bao gồm Brazil, Anh và Pháp - được làm từ 100% rác thải dệt may.

Theo sau là Puma, với tỷ lệ polyester tái chế vải-sang-vải chiếm tối thiểu 95% trong các bộ trang phục cung cấp cho 11 đội tuyển, bao gồm Bồ Đào Nha, Morocco và Ghana. Theo Cornelius Wolf, Giám đốc phát triển trang phục cấp cao của hãng, loại vật liệu này được sản xuất thông qua chương trình Re:Fibre - sử dụng rác thải dệt may như quần áo cũ, hàng lỗi loại B, sản phẩm hỏng và vải vụn từ nhà máy.

Adidas, thương hiệu cung cấp trang phục cho 14 đội tuyển năm nay như Argentina, Tây Ban Nha và Mexico, hiện chưa công bố tỷ lệ phần trăm cụ thể của vật liệu tái chế vải-sang-vải trong sản phẩm của mình. Tuy nhiên, hãng đã tích hợp polyester làm từ rác thải dệt may vào chất liệu công nghệ Climacool, như một phần trong mục tiêu dài hạn đạt 10% nguyên liệu tái chế từ vải vào năm 2030.

Ý nghĩa của việc sử dụng các loại vật liệu này tại World Cup không chỉ nằm ở số lượng polyester tái chế được dùng trong giải đấu. Sự kiện này còn tạo niềm tin cho các đơn vị tái chế - những bên vốn dè dặt trong việc đầu tư mở rộng hạ tầng - rằng các thương hiệu lớn sẵn sàng cam kết mua nguyên liệu này với quy mô lớn.

"Một trong những yếu tố quan trọng nhất là tạo ra tín hiệu thị trường cho các đơn vị tái chế, cho thấy đây là điều mà các tổ chức lớn sẵn sàng đầu tư và đưa ra một sân khấu công khai quy mô lớn," Sarah Needham, Giám đốc gắn kết và hợp tác của Textile Exchange, chia sẻ. "Chúng ta cần một nhu cầu thị trường ổn định thực sự, để các bên có thể tự tin tiến hành quá trình chuyển đổi mang tính hệ thống này".

MỘT DẤU MỐC CHO NGÀNH TRANG PHỤC THỂ THAO HIỆU SUẤT

Trong nhiều năm, tái chế vải-sang-vải luôn mắc kẹt trong một vòng luẩn quẩn quen thuộc: các thương hiệu muốn có bằng chứng rằng vật liệu này đáp ứng được yêu cầu hiệu suất, còn các đơn vị tái chế lại muốn có bằng chứng rằng sẽ có nhu cầu thực sự từ thị trường.

Trang phục thể thao hiệu suất từ trước đến nay luôn là một trong những lĩnh vực khó "thẩm thấu" nhất đối với các vật liệu thế hệ mới. Sản phẩm phải chịu được vận động cường độ cao, đồng thời vẫn phải nhẹ, thoáng khí và bền - những yêu cầu khiến đây luôn là "bài kiểm tra" khó nhất cho các vật liệu thay thế.

Nhưng hiện tại, đây lại đang là một trong những lĩnh vực dẫn đầu về mức độ áp dụng chất liệu polyester tái chế, theo Bethany Meuleners, đồng sáng lập và Giám đốc phát triển dự án tại công ty đổi mới vật liệu Variloom.

Đối với các đơn vị sản xuất vải tái chế, sự chú ý mà World Cup mang lại trên phương diện này là rất đáng kể. Thời điểm cũng không kém phần quan trọng: chỉ vài tháng trước, Boss đã ra mắt trang phục thi đấu Australian Open sử dụng NovaPoly - một loại polyester tái chế bằng phương pháp hóa học, thay thế cho polyester nguyên sinh.

Ở thời điểm đó, đây chỉ giống như một dự án thí điểm đầy hứa hẹn. Nhưng World Cup 2026 cho thấy một điều gì đó lớn hơn hoặc một xu thế bền vững hơn có thể đang diễn ra.