Giá các nguyên tố đất hiếm dùng trong động cơ xe điện và nhiều sản phẩm công nghiệp đang tăng mạnh trên thị trường quốc tế do Trung Quốc siết xuất khẩu mặt hàng này. Tuy nhiên, tại chính Trung Quốc, nơi nắm giữ phần lớn nguồn cung toàn cầu, giá các nguyên liệu này chỉ tăng nhẹ.

Theo hãng cung cấp dữ liệu hàng hóa Argus Media, ngày 9/7, giá dysprosium tại châu Âu ở mức 2.250 USD/kg. Đây là một trong những nguyên tố đất hiếm khan hiếm nhất và là vật liệu quan trọng trong sản xuất động cơ xe điện.

Mức giá này cao gấp khoảng 8 lần so với trước khi Trung Quốc áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm vào tháng 4/2025 và liên tục lập kỷ lục mới. Giá tại châu Âu được xem là thước đo cho thị trường đất hiếm bên ngoài Trung Quốc.

Terbium, một nguyên tố đất hiếm nặng khác được sử dụng trong động cơ xe điện, cũng tăng giá hơn 5 lần trong cùng giai đoạn.

Tại Nhật Bản, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc đang gây sức ép lớn lên doanh nghiệp Nhật Bản. Theo cuộc khảo sát do công ty quản lý rủi ro chuỗi cung ứng Resilire có trụ sở tại Tokyo thực hiện vào tháng 6, 88,2% doanh nghiệp liên quan đến đất hiếm cho biết hoạt động của họ đã bị ảnh hưởng.

Những tác động phổ biến gồm giao hàng chậm và cắt giảm sản lượng. Trong số 400 nhà quản lý tại các doanh nghiệp kinh doanh đất hiếm và vật liệu chứa đất hiếm tham gia khảo sát, 17,5% cho biết đã phải tạm ngừng sản xuất.

Đầu năm nay, Trung Quốc tuyên bố siết xuất khẩu sang Nhật Bản đối với các mặt hàng lưỡng dụng, tức có thể phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự. Dữ liệu hải quan Trung Quốc cho thấy từ đầu năm đến nay, nước này không ghi nhận lô hàng nào thuộc nhóm sản phẩm chứa dysprosium được xuất khẩu sang Nhật Bản.

Theo một chuyên gia phân tích của Argus, do nguồn cung từ Trung Quốc bị gián đoạn, các doanh nghiệp Nhật Bản buộc phải chuyển sang mua đất hiếm từ Mỹ và châu Âu. Nhu cầu tích trữ của các doanh nghiệp tại nhiều quốc gia khác cũng đang gia tăng, càng đẩy giá trên thị trường quốc tế lên cao.

Trái ngược với đà tăng mạnh tại châu Âu, giá đất hiếm tại Trung Quốc tương đối ổn định trong khoảng một năm qua. Theo Argus, dysprosium được giao dịch ở mức 270 USD/kg vào ngày 9/7, chỉ bằng 1/8 mức giá tại châu Âu. So với trước khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu được áp dụng, giá vật liệu này tại Trung Quốc tăng chưa đến 20%.

Trung Quốc gần như độc quyền nguồn cung dysprosium và nhiều nguyên tố đất hiếm nặng khác. Nguồn cung trong nước dồi dào khiến giá tại thị trường nội địa ít chịu tác động hơn từ các hạn chế xuất khẩu.

Sản lượng đất hiếm của Trung Quốc cũng không suy giảm. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), nước này sản xuất 270.000 tấn đất hiếm trong năm ngoái, gần như không thay đổi so với năm 2024.

Bên cạnh nguồn cung dồi dào, nhu cầu trong nước suy yếu cũng có thể khiến giá đất hiếm tại Trung Quốc khó tăng mạnh, khi ngày càng nhiều nhà sản xuất tìm cách cắt giảm lượng nguyên liệu này trong sản phẩm.

“Nếu xu hướng phát triển các sản phẩm không sử dụng đất hiếm tăng tốc, không thể loại trừ khả năng giá đất hiếm nặng sẽ giảm trong tương lai”, ông Toru Okabe, giáo sư chuyên nghiên cứu đất hiếm tại Đại học Tokyo, nhận định với tờ báo Nikkei Asia.