Ngoài ra, xuất khẩu các kim loại và khoáng sản đất hiếm chiến lược quan trọng của Trung Quốc sang Nhật Bản giảm mạnh...

Lượng xuất khẩu nam châm đất hiếm từ Trung Quốc sang Mỹ vẫn chưa phục hồi về mức trước khi xảy ra chiến tranh thương mại, dù hai nước đang có một thỏa thuận hòa hoãn tạm thời. Thực tế này đang làm dấy lên những lo ngại trong chính quyền Tổng thống Donald Trump về việc Bắc Kinh có tuân thủ đúng thỏa thuận hay không.

Hãng tin Bloomberg dẫn dữ liệu hải quan cho thấy trong nửa đầu năm nay, lượng xuất khẩu nam châm đất hiếm từ Trung Quốc sang Mỹ thấp hơn khoảng 20% so với mức trung bình từ năm 2022 đến 2024 - thời gian trước khi Bắc Kinh thắt chặt nguồn cung để đáp trả các biện pháp thuế quan của ông Trump.

Cam kết của Trung Quốc về duy trì dòng chảy của các vật liệu quan trọng, bao gồm nam châm đất hiếm, là một phần quan trọng của thỏa thuận đạt được vào tháng 10/2025 giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm tạm dừng cuộc chiến thương mại song phương. Đây là các thành phần không thể thiếu cho các ngành công nghiệp từ xe điện và tự động hóa nhà máy đến thiết bị quốc phòng, nên việc đảm bảo nguồn cung những vật liệu này đã trở thành ưu tiên hàng đầu cho các nhà sản xuất Mỹ.

Tuy nhiên, theo tiết lộ của nguồn thạo tin tiết lộ với Bloomberg, giới chức Nhà Trắng và Văn phòng Đại diện thương mại Mỹ (USTR) cho rằng Trung Quốc không tuân thủ theo sự hiểu biết của phía Mỹ về thỏa thuận này, song phía Mỹ còn ngần ngại trong việc gây áp lực với Trung Quốc về vấn đề này. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói rằng sự tuân thủ của Trung Quốc trong các cam kết liên quan tới đất hiếm là "không hoàn hảo."

Trung Quốc sản xuất hơn 90% nam châm đất hiếm của thế giới và các nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm xây dựng các chuỗi cung ứng thay thế được dự báo sẽ mất thời gian nhiều năm. Thực tế này này khiến nhiều ngày ngành công nghiệp của Mỹ trở nên bấp bênh trước các biện pháp kiểm soát xuất khẩu do Bắc Kinh áp đặt vào tháng 4 năm ngoái.

Dữ liệu hải quan cho thấy lượng xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc sang Mỹ đã ổn định trong năm nay, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khi các biện pháp hạn chế được áp dụng. Lượng xuất khẩu hàng tháng sang Mỹ trung bình đạt 479 tấn trong nửa đầu năm, so với 586 tấn mỗi tháng trong 3 năm từ 2022 đến 2024. Các con số này không bao gồm nam châm được vận chuyển như một phần của các sản phẩm lắp ráp.

Ngoài ra, dữ liệu hải quan của Trung Quốc được công bố vào ngày 20/7 cũng cho thấy xuất khẩu các kim loại và khoáng sản đất hiếm chiến lược quan trọng của Trung Quốc sang Nhật Bản giảm mạnh trong tháng 6. Trung Quốc không xuất khẩu bất kỳ một lô gallium, dysprosium, terbium hay yttrium nào sang Nhật Bản trong trước. Xuất khẩu các mặt hàng này của Trung Quốc sang Nhật Bản đã bị thắt chặt trong nhiều tháng trở lại đây.

Nhật Bản có ngành công nghiệp nam châm đất hiếm lớn nhất thế giới ngoài Trung Quốc nhưng, giống như các quốc gia khác, phụ thuộc vào Trung Quốc về nguồn cung một số loại đất hiếm đầu vào. Xuất khẩu kim loại bị kiểm soát của Trung Quốc đã giảm mạnh sau khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đưa ra bình luận về vấn đề Đài Loan vào tháng 11 năm ngoái, khiến quan hệ ngoại giao giữa Nhật Bản và Trung Quốc đi xuống.

Bắc Kinh bắt đầu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với các loại đất hiếm nặng và các nam châm chứa các thành phần này vào tháng 4/2025. Trung Quốc công khai thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản vào tháng 1 năm nay, và sau đó có hai lần thắt chặt nữa vào tháng tiếp theo, nhằm vào các tập đoàn lớn.

Các công ty Nhật Bản đã lên tiếng cảnh báo về khả năng tiếp cận các khoáng sản quan trọng, cho rằng nguồn cung khoáng sản quan trọng bị thắt lại đang bắt đầu ảnh hưởng đến nền kinh tế Nhật trên diện rộng.

Những diễn biến này là bằng chứng rõ ràng cho thấy các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc cho phép nước này tận dụng vị thế thống trị trong các chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và đã trở thành một trong những đòn bẩy ngoại giao mạnh mẽ nhất của Bắc Kinh.

Xuất khẩu kim loại gallium - loại được dùng để sản xuất chip và nam châm - của Trung Quốc sang Nhật Bản đã giảm về 0 trong tháng 6, sau khi có một lô hàng lớn vào tháng 5.

Thiếu hụt yttrium - một loại đất hiếm được sử dụng để bảo vệ cánh quạt tuabin trong động cơ máy bay hoặc nhà máy điện khỏi nhiệt độ cực cao - liên quan đến kiểm soát xuất khẩu đã khiến thị trường chao đảo. Trung Quốc không xuất khẩu lô yttrium nào sang Nhật Bản trong tháng 6.

Trong khi đó, tổng lượng xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc vẫn mạnh trong tháng 6. Nước này đã xuất khẩu khoảng 5.649 tấn nam châm đất hiếm trong tháng 6, tăng từ mức 4.730 tấn của tháng trước đó.