Đến phiên ngày 10/8, đồng yên Nhật Bản đã để mất khoảng một nửa thành quả hồi phục sau cuộc can thiệp tỷ giá chung mang tính lịch sử giữa Mỹ và Nhật Bản...

Giới phân tích cho rằng áp lực giảm giá đối với đồng yên sẽ còn lớn chừng nào chưa có một “tiếng nói thống nhất” giữa các ngân hàng trung ương.

Đồng yên đã phục hồi từ mức thấp nhất trong 4 thập kỷ, khoảng 164 yên đổi 1 USD, vào cuối tháng 7 lên gần 155 yên/USD sau đợt can thiệp có sự phối hợp giữa Bộ Tài chính Nhật Bản và Bộ Tài chính Mỹ.

Tuy nhiên, đà phục hồi này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn ngủi. Đến phiên giao dịch ngày 10/8, đồng yên chỉ còn giữ được khoảng một nửa mức tăng có được nhờ đợt can thiệp. Riêng trong phiên này, đồng yên giảm 0,84%, còn 159,14 yên đổi 1 USD, đánh dấu phiên giảm mạnh nhất trong khoảng 5 tháng trở lại đây.

Các nhà giao dịch trên thị trường hợp đồng tương lai và quyền chọn vẫn đang đặt cược vào sự giảm giá của đồng yên, mặc dù đã điều chỉnh mạnh quy mô vị thế sau đợt can thiệp tỷ giá vừa rồi - theo dữ liệu mới nhất từ Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai Mỹ (CFTC).

VÌ SAO CAN THIỆP KHÔNG MANG LẠI HIỆU QUẢ LÂU DÀI

Dữ liệu được CFTC công bố vào hôm thứ Sáu tuần trước cho thấy các nhà đầu cơ đã giảm vị thế bán khống yên Nhật với lượng giảm mạnh nhất hơn 12 năm. Vị thế bán khống ròng đồng yên giảm gần 8,9 tỷ USD, còn 3,6 tỷ USD trong tuần kết thúc vào ngày 4/8, đánh dấu mức giảm tuyệt đối lớn nhất kể từ tháng 3/2014. Cùng với đó, các nhà đầu cơ tăng vị thế giá lên đối với đồng USD lên mức cao nhất kể từ tháng 12/2022.

Trao đổi với tờ báo Financial Times, ông Van Luu, trưởng chiến lược giải pháp toàn cầu tại công ty Russell Investments, nhận định rằng "hiệu quả của sự can thiệp tỷ giá đồng yên đang mờ dần" và sẽ "cần nhiều hành động hơn" để tạo ra một đợt tăng giá bền vững cho đồng yên.

Giới đầu tư cho rằng can thiệp sẽ khó có thể mang lại sự hỗ trợ lâu dài cho đồng yên trừ khi đi kèm với việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất nhanh hơn.

Ngoài ra, sự thiếu hợp tác quốc tế có thể đã làm suy yếu tác động của động thái này. Tờ Financial Times vào tuần trước đã đưa tin rằng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã không được giới chức Mỹ tham vấn trước khi Bộ Tài chính Mỹ thực hiện động thái bất thường là bán euro để hỗ trợ đồng tiền Nhật Bản.

Ông Guy Miller, chiến lược gia thị trường trưởng tại công ty bảo hiểm Zurich, bày tỏ quan ngại: "Tôi không nghĩ việc ECB không tham gia là hữu ích”. Ông lập luận rằng sự phối hợp giữa các ngân hàng trung ương sẽ "gửi tín hiệu đến thị trường rằng có một tiếng nói thống nhất”.

Việc Mỹ và Nhật Bản không tham vấn châu Âu trong đợt can thiệp vừa rồi hoàn toàn khác với sự can thiệp phối hợp của nhóm 7 nền công nghiệp phát triển (G7) nhằm làm suy yếu đồng yên sau trận động đất năm 2011 ở Nhật Bản. Đợt can thiệp đó được coi là một ví dụ điển hình về hiệu quả khi có sự đồng thuận quốc tế.

Mối quan tâm của nhà đầu tư hiện đang tập trung vào việc liệu BOJ có nhượng bộ trước áp lực thị trường để đẩy nhanh việc tăng lãi suất nhằm hỗ trợ đồng nội tệ đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi những lo ngại về chi tiêu chính phủ và áp lực lạm phát, bao gồm giá dầu tăng cao. Đợt can thiệp tỷ giá trước đó của Bộ Tài chính Nhật Bản vào cuối tháng 4 đầu tháng 5 chỉ mang lại một sự giải tỏa áp lực ngắn ngủi cho đồng yên.

Biên bản cuộc họp tháng 7 của BOJ - cuộc họp mà cơ quan này giữ nguyên lãi suất ở mức 1% - cho thấy "cán cân rủi ro rõ ràng nghiêng về" việc tăng lãi suất sớm hơn, theo đánh giá của các nhà phân tích thuộc ngân hàng Goldman Sachs tại Tokyo.

Biên bản cho thấy một thành viên hội đồng thống đốc BOJ đã nói trong cuộc họp: "Với tốc độ lạm phát CPI cơ bản đang tăng lên gần 2% và việc cần phải thận trọng hơn với rủi ro tăng giá so với trước đây, có thể cần phải xem xét đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất chính sách so với kỳ vọng của thị trường”.

Trên thị trường lãi suất tương lai, các nhà giao dịch đang đặt xác suất khoảng 50% BOJ sẽ tăng lãi suất chính sách thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp tiếp theo vào tháng 9. Các nhà phân tích tại ngân hàng Citi thậm chí còn dự đoán "một sự thay đổi chế độ trong chính sách của BOJ, có nghĩa là tốc độ tăng lãi suất sẽ mạnh mẽ hơn sẽ bắt đầu từ tháng 9" và lãi suất có thể đạt 2% vào cuối năm tới.

RỦI RO GIAO DỊCH CARRY TRADE ĐẢO CHIỀU

Một kịch bản đáng lo ngại là sự trượt giá trở lại của đồng yên qua mốc 160 yên đổi 1 USD - một mức tỷ giá đã từng kích hoạt các đợt can thiệp tiền tệ của Nhật Bản trước đây. Nếu điều này xảy ra, mức tỷ giá đó sẽ không chỉ làm gia tăng áp lực lạm phát ở Nhật Bản mà còn có thể đẩy cao mối lo ngại của các nhà hoạch định chính sách Mỹ về tình trạng tăng giá quá mức của đồng USD.

Hơn nữa, kịch bản này cũng đặt ra câu hỏi liệu Nhật Bản có cần phải bán ra một lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ mà nước này đang nắm giữ để tiến hành một đợt can thiệp ngoại hối lớn hơn hay không.

Nhưng mặt khác, một số nhà đầu tư lập luận rằng các điều kiện thị trường hiện tại - bao gồm vị thế bán khống ngắn hạn đối với đồng yên và định giá thấp của đồng tiền này theo các chỉ số truyền thống như sức mua tương đương - có nhiều điểm tương đồng như ở thời điểm tháng 8/2024. Khi đó, một cú tăng giá đột ngột của đồng yên đã gây ra biến động khắp thị trường tài chính toàn cầu.

Trong giao dịch chênh lệch lãi suất "carry trade", nhà đầu tư vay đồng yên với lãi suất thấp để đầu tư vào những tài sản khác có lợi tức cao hơn, nhằm hưởng phần chênh lệch lãi suất. Khi tỷ giá đồng yên chuyển từ giảm sang tăng, các dòng vốn có thể đảo chiều và gây ra những cú rung lắc mạnh trên thị trường.

Ông Van Luu chỉ ra rằng "các điều kiện hiện nay có phần tương tự như năm 2024", với vị thế "bán khống yên rất lớn”. Ông nói thêm rằng một đợt biến động giống như cách đây 2 năm là điều có thể xảy ra nếu dữ liệu kinh tế hoặc hành động của ngân hàng trung ương buộc các nhà đầu tư phải nhanh chóng thích nghi với cả một "Fed ôn hòa hơn và BOJ cứng rắn hơn”.

Tuy nhiên, không phải tất cả các nhà phân tích đều đồng ý với kịch bản về một sự đảo chiều nhanh chóng của các giao dịch carry trade. Một số khác tin rằng ngay cả khi tốc độ tăng lãi suất của BOJ tăng lên, khả năng xảy ra một sự đảo chiều nhanh chóng của carry trade vẫn sẽ chỉ ở mức thấp, do khoảng cách còn lớn giữa lãi suất của Nhật Bản và các nền kinh tế lớn khác.

Bà Ayako Fujita, nhà kinh tế trưởng về Nhật Bản tại ngan hàng JPMorgan Chase, nhận định: "Ngay cả khi chênh lệch lãi suất ngắn hạn thu hẹp phần nào, khoảng cách vẫn sẽ đủ rộng trong thời điểm hiện tại”. Bà Fujita nói thêm rằng "các giao dịch carry trade có thể suy giảm" khi lợi suất dài hạn của Nhật Bản cân bằng với lợi suất của các nền kinh tế lớn khác, nhưng đó là "một câu chuyện của tương lai xa hơn".