Trong bối cảnh thị trường nội địa cạnh tranh khốc liệt và tình trạng dư thừa công suất chưa được giải quyết triệt để, nhiều doanh nghiệp quang điện hàng đầu Trung Quốc đang đặt cược vào điện mặt trời ngoài không gian như một hướng đi chiến lược cho giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành...

Tại Hội nghị và Triển lãm Quốc tế lần thứ 19 về Phát điện Quang điện và Năng lượng thông minh diễn ra tại Thượng Hải ngày 2/6, liên minh gồm 13 doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng mặt trời và công nghệ đã chính thức thành lập Liên minh Phát triển Năng lượng Không gian (Space Energy Development Alliance).

Liên minh hướng tới việc kết nối các nguồn lực trên toàn chuỗi giá trị, từ điện mặt trời, lưu trữ năng lượng, hydro xanh, điện toán đến hạ tầng sạc điện, nhằm thúc đẩy sự giao thoa giữa ngành hàng không vũ trụ và năng lượng xanh.

Động thái trên được giới chuyên gia đánh giá là bước đi chiến lược của các nhà sản xuất quang điện Trung Quốc trong nỗ lực tìm kiếm không gian tăng trưởng mới ngoài thị trường truyền thống vốn đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

KHI NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI VƯƠN RA NGOÀI TRÁI ĐẤT

Ông Zhu Gongshan, Chủ tịch Tập đoàn GCL Group, cho rằng ngành quang điện đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mới.

“Nếu nửa đầu của cuộc cách mạng ngành quang điện là sự kết hợp giữa năng lượng và công nghệ số, thì nửa sau sẽ là sự hội tụ giữa vật liệu tiên tiến và công nghệ hàng không vũ trụ”, ông Zhu Gongshan nói.

Sự phát triển của các tên lửa tái sử dụng cùng xu hướng triển khai các chòm vệ tinh thương mại quy mô lớn cũng đang góp phần kéo giảm chi phí phóng và mở ra cơ hội hiện thực hóa các dự án điện mặt trời ngoài không gian.

Việc khai thác năng lượng mặt trời trong môi trường không gian gần như lý tưởng có thể giúp các hệ thống phát điện tránh được những hạn chế của khí quyển và chu kỳ ngày - đêm trên Trái đất. Điều này cho phép các tấm pin mặt trời hoạt động liên tục với hiệu suất cao hơn đáng kể so với các hệ thống mặt đất.

Ông Zhu Gongshan

Theo dự báo của lãnh đạo GCL Group, nếu các công nghệ vật liệu và đóng gói chống bức xạ đạt yêu cầu kỹ thuật, các ứng dụng quang điện ngoài không gian có thể bắt đầu được triển khai trong vòng 5-10 năm tới.

Xa hơn, ngành công nghiệp này kỳ vọng có thể xây dựng các hệ thống truyền tải điện không dây từ không gian xuống Trái đất. Nếu thành công, mô hình này sẽ làm thay đổi căn bản chuỗi sản xuất - truyền tải - tiêu thụ điện hiện nay, cho phép cung cấp năng lượng trực tiếp tới các khu vực hẻo lánh, đảo xa hoặc những địa điểm cần hỗ trợ khẩn cấp mà không phụ thuộc vào hệ thống lưới điện truyền thống.

ĐIỆN MẶT TRỜI KHÔNG GIAN: CANH BẠC DÀI HẠN CỦA NGÀNH QUANG ĐIỆN

Dù đánh giá cao ý nghĩa chiến lược của sáng kiến này, nhiều chuyên gia cho rằng điện mặt trời không gian vẫn còn cách khá xa giai đoạn thương mại hóa.

Ông Lin Boqiang, Giám đốc Viện Nghiên cứu Chính sách Năng lượng Trung Quốc thuộc Đại học Hạ Môn, nhận định việc triển khai nghiên cứu và xây dựng hệ sinh thái cho lĩnh vực này từ sớm là cần thiết, song chi phí hiện nay vẫn là rào cản lớn.

Theo ông, trong ít nhất một thập kỷ tới, điện mặt trời ngoài không gian sẽ có chi phí cao hơn rất nhiều so với các dự án điện mặt trời trên mặt đất. Do đó, năng lượng mặt trời mặt đất vẫn sẽ tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong quá trình chuyển dịch năng lượng.

Tuy nhiên, việc chuẩn bị từ sớm cho các công nghệ tương lai vẫn là chiến lược cần thiết để duy trì lợi thế cạnh tranh công nghệ của Trung Quốc trong dài hạn.

Cùng quan điểm, ông Tan Youru, chuyên gia phân tích năng lượng mặt trời của BloombergNEF, cho rằng các sáng kiến hiện nay phản ánh nỗ lực tìm kiếm các ứng dụng công nghệ tiên phong và mở rộng biên giới phát triển của ngành quang điện.

Chuyên gia này cũng lưu ý trong khi theo đuổi các mục tiêu dài hạn, ngành năng lượng mặt trời Trung Quốc vẫn phải giải quyết những thách thức cấp bách hiện nay, đặc biệt là tình trạng dư thừa công suất sản xuất và áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng trên thị trường.

Trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng cạnh tranh, các công nghệ mang tính đột phá như năng lượng không gian được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới, đồng thời giúp Trung Quốc tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu trong chuỗi giá trị năng lượng sạch thế giới.