Tránh nguy cơ độc quyền giống cây trồng: Cần gỡ vướng Luật Trồng trọt
Chương Phượng
29/05/2023, 06:00
Lợi dụng kẽ hở và sự mâu thuẫn giữa Luật Trồng trọt với Luật Sở hữu trí tuệ, một số đơn vị đã chiếm dụng giống cây trồng xã hội hóa nhưng không được bảo hộ để làm “của riêng” nhằm tăng giá, thu lợi bất chính…
Cần xem xét lại một số quy định trong Luật Trồng trọt.
Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh giống cây trồng phía Bắc vừa có đơn kiến nghị gửi Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Cục Trồng trọt đề nghị xem xét, tháo gỡ một số nội dung liên quan tới khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh liên quan tới việc triển khai thực hiện các quy định của Luật Trồng trọt.
VƯỚNG MẮC VÌ NHỮNG QUY ĐỊNH
Luật Trồng trọt được Quốc hội thông qua ngày 19/11/2018, thay thế Pháp lệnh Giống cây trồng số 15/2004 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2020. Để thực thi Luật này, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định, trong đó Nghị định số 94/2019/NĐ “Quy định chi tiết một số điều của Luật Trồng trọt về giống cây trồng và canh tác”.
Theo quy định tại Nghị định 94, các doanh nghiệp muốn sản xuất kinh doanh bất cứ giống cây trồng nào thì cũng phải thực hiện khảo nghiệm và được cấp quyết định lưu hành đối với giống cây trồng đó. Bộ Nông nghiệp đưa ra thời hạn đến thời điểm ngày 22/4/2023, nếu giống cây trồng nào chưa có quyết định lưu hành, thì doanh nghiệp sẽ không được đưa ra tiêu thụ trên thị trường.
Tuy nhiên, trong đơn kiến nghị, các doanh nghiệp nêu rõ, nhiều tháng qua, doanh nghiệp luôn trong tâm trạng lo lắng, bất an bởi vụ hè thu và vụ mùa đã đến gần nhưng việc thực hiện Luật Trồng trọt vẫn đầy rẫy những mâu thuẫn với Luật Sở hữu trí tuệ. Nội dung băn khăn, lo lắng ở đây chủ yếu xoay quanh vấn đề những bất cập, mâu thuẫn của Luật Trồng trọt với các luật khác và các văn bản hướng dẫn luật.
Theo các doanh nghiệp giống cây trồng, rất nhiều giống lúa, giống ngô không được bảo hộ nằm trong danh mục giống được phép sản xuất kinh doanh, như các giống lúa Xi21, Xi23, CR203, Q5, Khang dân, Hương thơm, Bắc thơm 7, Nếp 97, Ải 32, ĐV-108,… các giống lúa lai Nhị ưu 838, Nhị ưu 63, Sán ưu…, giống ngô LVN-10… Trước hết, phải khẳng định rằng tất cả những giống nêu trên đều thuộc nguồn lực của Nhà nước, vì chúng được nghiên cứu, chọn tạo, nhập nội… bởi các viện thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phẩm cây trồng quốc gia, doanh nghiệp có vốn của Nhà nước.
“Những giống này đã được đưa vào sản xuất, kinh doanh một thời gian dài, ngắn nhất cũng đã có thời gian 20 năm, được đông đảo các doanh nghiệp ngành giống khuyến cáo sản xuất, kinh doanh nhiều năm trên hầu hết các tỉnh Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên. Hiện tại, đây vẫn là các loại giống chủ lực của sản xuất và có thể nói đây là những giống đã được xã hội hóa”, đơn kiến nghị nêu rõ.
Theo tinh thần của Luật Trồng trọt, tất cả những giống cây trồng xã hội hóa không được bảo hộ này đều phải gia hạn quyết định công nhận lưu hành mới được tiếp tục sản xuất kinh doanh.
Hiện tại, những giống chưa được gia hạn quyết định công nhận lưu hành theo Luật Trồng trọt thì không được sản xuất kinh doanh. Những giống đó còn đang tồn kho bảo quản, đang trong quá trình sản xuất thì xử lý thế nào? (những giống này các công ty đã phải tổ chức chọn lọc dòng từ những vụ trước). Nông dân các vùng miền hiện có nhu cầu rất lớn lấy đâu ra giống để sản xuất? Hàng loạt các doanh nghiệp giống mất việc làm, phải giải thể, lực lượng lao động biết đi đâu, làm gì?
CẦN CÓ GIẢI PHÁP THÁO GỠ NGAY
Nếu hiểu theo tinh thần của Luật Trồng trọt và nghị định liên quan thì những giống đã được tổ chức, cá nhân gia hạn quyết định lưu hành, bao gồm cả giống được bảo hộ và giống không được bảo hộ, theo tinh thần của khoản 1, Điều 31 Luật Trồng trọt, thì chỉ họ duy nhất có quyền được lưu hành (quyền sản xuất kinh doanh) hoặc ủy quyền cho các tổ chức, cá nhân khác lưu hành.
Các doanh nghiệp cho rằng điều này là trái ngược hoàn toàn với giống được bảo hộ của Luật Sở hữu trí tuệ. Như vậy, giống không được bảo hộ cũng có quyền như giống được bảo hộ, vậy thì giống được bảo hộ của Luật Sở hữu trí tuệ có ý nghĩa gì?”.
Các doanh nghiệp cũng bày tỏ lo ngại, ngoài những tổ chức, cá nhân chân chính, còn có những tổ chức, cá nhân giành giật để được đăng ký gia hạn quyết định lưu hành, để họ được độc quyền sản xuất kinh doanh như giống đã được bảo hộ. Các doanh nghiệp khác muốn được sản xuất kinh doanh hàng năm phải xin phép các doanh nghiệp đã có quyết định lưu hành. Nhưng khi các doanh nghiệp xin phép thì họ làm khó doanh nghiệp, đưa ra hàng loạt các yêu cầu có thể nói là rất vô lý. Có cả những yêu cầu không thuộc thẩm quyền của họ và đưa ra mức giá ủy quyền không thể chấp nhận được.
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 22-2023 phát hành ngày 29-05-2023. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
“Mở khoá” chính sách, phát triển mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế
Dù sở hữu tiềm năng tiêu dùng khổng lồ và sức hút du lịch mạnh mẽ, Việt Nam vẫn đang thiếu vắng các mô hình bán lẻ hiện đại mang tính dẫn dắt...
[Bài 4] Lựa chọn chiến lược 2026-2030: Vị thế của Việt Nam trong trật tự kinh tế toàn cầu mới
Kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng, nơi chuỗi giá trị, công nghệ, cạnh tranh địa kinh tế đồng thời định hình lại trật tự phát triển toàn cầu. Trong bối cảnh đó, lợi thế không còn đến từ quy mô nguồn lực, mà từ khả năng lựa chọn chiến lược và thiết kế mô hình tăng trưởng phù hợp...
Ngành giống cây trồng góp sức nâng tầm giá trị nông nghiệp Việt Nam
Ngành giống cây trồng tại Việt Nam hiện bình quân mỗi năm cung ứng 500.000 - 550.000 tấn giống lúa, 20.000 - 22.000 tấn giống ngô, cùng hàng trăm nghìn tấn giống rau, củ, quả, tiêu, điều, cà phê, cao su… phục vụ sản xuất trồng trọt. Thành tựu này có sự đóng góp quan trọng của các doanh nghiệp trong nghiên cứu và sản xuất giống, qua đó nâng cao giá trị và vị thế nông sản Việt trên thị trường quốc tế.
Ngành cà phê Ấn Độ lao đao vì chiến sự Iran
Ngành cà phê Ấn Độ đang chịu sức ép lớn từ chiến sự Iran, khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn khiến hoạt động xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn ở Tây Á gặp khó khăn...
Chuyên gia ADB: Tập trung cải cách trong lĩnh vực then chốt sẽ giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao
Theo dự báo của ADB, tăng trưởng GDP của Việt Nam dự kiến sẽ đạt khoảng 7,2% vào năm 2026 và khoảng 7% vào năm 2027. Đây là mức tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất tại Đông Nam Á, cho thấy rõ khả năng chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh còn nhiều thách thức...
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Bài 4] Lựa chọn chiến lược 2026-2030: Vị thế của Việt Nam trong trật tự kinh tế toàn cầu mới](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/04/13/4158e1afd76d4e7f8a19b706540badd4-82717.png?w=501&h=300&mode=crop)
![[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam quý 1/2026](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/04/04/d8c76cccd80b4b9eb1eecaa2f44753ca-80865.png?w=600&h=337&mode=crop)
