Nhà đầu tư đang có góc nhìn thiên lệch về triển vọng của thị trường. Nhìn về dài hạn, điều này đồng nghĩa với việc tiềm năng tăng trưởng của thị trường chứng khoán trong thời gian tới vẫn còn rất lớn.

Tổng lợi nhuận toàn thị trường tăng khoảng 46% so với cùng kỳ năm trước trong quý 2/2026, nhưng VN-Index lại giảm 3% tính từ đầu năm.  Tăng trưởng lợi nhuận bứt phá tập trung ở nhóm ngành có tỷ trọng đóng góp thấp như Dầu khí và Viễn thông.

Trong khi đó, các ngành đóng vai trò dẫn dắt chỉ số lại chưa được thị trường phản ánh tương xứng. Ngành Ngân hàng, nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất, ghi nhận đà tăng trưởng lợi nhuận tăng tốc từ 14% so với cùng kỳ năm trước trong quý 1/2026 lên 25% so với cùng kỳ năm trước trong quý 2/2026, nhưng giá cổ phiếu chỉ tăng khiêm tốn 1,2%.

Xét trên toàn bộ 27 ngân hàng niêm yết, hầu như không có mối tương quan nào giữa đà tăng trưởng lợi nhuận 6 tháng năm 2026 và hiệu suất giá cổ phiếu trong thời gian qua.

Những ngân hàng có lợi nhuận tốt nhất lại nằm trong nhóm có diễn biến giá cổ phiếu đáng thất vọng: VPB lợi nhuận sau thuế cổ đông công ty mẹ 6 tháng năm 2026 tăng +66%) giảm -10% từ đầu năm, CTG (+37%) giảm -9%, HDB (+33%) giảm -10%, và MBB (+27%) đi ngang.

Trong khi đó, những cổ phiếu tăng giá tốt nhất trong năm lại được dẫn dắt bởi câu chuyện riêng thay vì kết quả kinh doanh: STB (+26% từ đầu năm dù lợi nhuận sụt giảm -49%), LPB (+36% dù lợi nhuận đi ngang), cùng các cổ phiếu vốn hóa trung bình như MSB và VBB.

Ngành Công nghệ chứng kiến giá cổ phiếu giảm 26% tính từ đầu năm  dù kết quả kinh doanh tiếp tục cải thiện.

Chứng khoán KIS cũng cho rằng trái ngược với sự thận trọng của thị trường, bức tranh kinh doanh của doanh nghiệp lại có sự phục hồi ấn tượng.

Khi doanh thu quý 2/2026 của các doanh nghiệp có sự cải thiện đáng kể, nếu chỉ xét các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE, doanh thu tăng 42% và lợi nhuận tăng 46%. Tính chung 6 tháng đầu năm, lợi nhuận cũng có sự cải thiện tương đối lớn khi tăng trưởng mạnh 48%.

Thông thường, giá cổ phiếu sẽ phản ánh các yếu tố nền tảng của doanh nghiệp, cụ thể là sự tăng trưởng trong hoạt động kinh doanh, ở đây là lợi nhuận. Tuy nhiên, trong trường hợp này, thị trường chứng khoán Việt Nam dường như chưa phản ánh sự tăng trưởng này.

Theo Chứng khoán KIS, có nhiều cách giải thích cho hiện tượng này, thường tập trung theo hai hướng: các yếu tố bên trong, liên quan đến chất lượng và tính bền vững của lợi nhuận; và các yếu tố bên ngoài như dòng tiền trên thị trường, tâm lý nhà đầu tư.

Đặc biệt, các yếu tố bên ngoài mới là nguyên nhân chính dẫn đến nghịch lý này. Đầu tiên là cách hiểu theo góc nhìn cung cầu. Trong ngắn hạn, tổng các dòng tiền trên thị trường tài chính gần như không đổi. Tiền mua cổ phiếu mới phải đến từ việc bán cổ phiếu cũ hoặc lấy từ một thị trường khác.

Tuy nhiên, dòng vốn hiện đang bị hút sang các kênh khác như vàng, trái phiếu. Ngay cả trên thị trường chứng khoán, dòng tiền cũng đang chảy vào các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với giá trị tương đối lớn như Điện Máy Xanh, Chứng khoán LPBank,… thay vì tập trung vào các cổ phiếu hiện hành. Điều này làm dòng vốn phân tán, không tập trung, dẫn đến việc lợi nhuận doanh nghiệp tăng nhưng giá cổ phiếu không tăng.

Thứ hai, dưới góc độ tài chính hành vi, hiện tượng này được gọi là PEAD (Post-Earnings Announcement Drift - trượt giá sau thông báo lợi nhuận). Thị trường phản ứng dưới mức với tin tốt và chỉ điều chỉnh dần trong tương lai.

Nguyên nhân là do thiên lệch bảo thủ - nhà đầu tư neo vào nền lợi nhuận cũ, xem mức tăng 40% là sự bất thường nhất thời chứ không phải sự thay đổi xu hướng. Thêm vào đó, sự giới hạn trong các nguồn lực làm nhà đầu tư chỉ chú ý vào các yếu tố rủi ro như xung đột Trung Đông, biến động trên thị trường vàng… hơn là tập trung vào mặt định giá cốt lõi.

Nhìn chung Chứng khoán KIS nghiêng về cách giải thích rằng nhà đầu tư đang có góc nhìn thiên lệch về triển vọng của thị trường. Nhìn về dài hạn, điều này đồng nghĩa với việc tiềm năng tăng trưởng của thị trường chứng khoán trong thời gian tới vẫn còn rất lớn.