Từ phòng thí nghiệm đến thị trường: Giá trị thực tế quan trọng hơn số lượng startup

Từ một công nghệ trong phòng thí nghiệm đến một doanh nghiệp có sản phẩm được thị trường đón nhận, khoảng cách không chỉ nằm ở vốn hay công nghệ. Theo các chuyên gia, khoảng trống giữa nghiên cứu và thị trường nằm ở nhiều yếu tố, như tư duy của nhà nghiên cứu, đội ngũ vận hành, khả năng kiểm chứng thị trường và sự hỗ trợ của hệ sinh thái.

NHÀ KHOA HỌC KHÔNG NHẤT THIẾT PHẢI LÀM CEO STARTUP

Ông Edward Lim, Giám đốc Quốc gia US Enterprise và BLOCK71 Vietnam, thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS), cho biết một trong những khó khăn đầu tiên của các startup hình thành từ trường đại học nằm ở sự khác biệt giữa “tư duy khoa học và tư duy kinh doanh”.

Theo ông, các spin-off (doanh nghiệp được tách ra từ hoạt động nghiên cứu, công nghệ của trường đại học) thường xuất phát từ những phát minh có tính mới. Tuy nhiên, một phát minh mới không nhất thiết đã giải quyết một vấn đề cụ thể của thị trường. Trong khi đó, các startup thực thụ thường bắt đầu từ một vấn đề, sau đó tìm kiếm và phát triển giải pháp để giải quyết vấn đề đó.

“Đối với các spin-off, đây là một trong những điểm khó khăn nhất mà chúng tôi quan sát được”, ông Edward nói, đồng thời cho rằng nhà phát minh và nhà khoa học cần thay đổi cách tiếp cận: thay vì chỉ tập trung vào phát minh, cần tìm cách điều chỉnh phát minh để phù hợp với một vấn đề cụ thể.

Ngoài ra, theo chuyên gia của BLOCK71 Vietnam, một giáo sư hay nhà phát minh không nhất thiết phải trực tiếp trở thành CEO của startup. Mô hình hiệu quả hơn là xây dựng đội ngũ với những cá nhân có nền tảng đa dạng đảm nhận những vai trò như CEO, CTO để vận hành doanh nghiệp, trong khi nhà khoa học vẫn tham gia ở vai trò nghiên cứu và nắm giữ một phần giá trị của doanh nghiệp.

Khả năng thích nghi cũng là một yếu tố quan trọng của spin-off. Bởi vì, một đội ngũ khởi nghiệp từ trường đại học không chỉ cần phát triển công nghệ mà còn phải liên tục kiểm chứng giải pháp với thị trường, đặt câu hỏi với khách hàng tiềm năng và sẵn sàng thay đổi hướng đi khi cần thiết. Trong khi đó, với các spin-off hay đội ngũ nhà khoa học, rất ít người thực sự biết xoay trục trong quá trình này, dù các đội đều được mentor tư vấn và thực hiện các bài tập trong chương trình.

GIÁ TRỊ TẠO RA CHO THỊ TRƯỜNG, NGƯỜI DÙNG VÀ DOANH NGHIỆP

Theo ông Wang Fei, Phó Tổng Giám đốc TusStar, mạng lưới vườn ươm thuộc TusPark/TusHoldings trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc, để đưa nghiên cứu từ trường đại học ra thị trường cần giải quyết một số vấn đề chính.

Thứ nhất, có đội ngũ phù hợp để biến kết quả nghiên cứu thành doanh nghiệp. Theo ông Wang Fei, thách thức lớn của các trường đại học khi xây dựng startup không nằm ở việc thiếu nghiên cứu, mà là tìm được đội ngũ có khả năng biến kết quả nghiên cứu thành doanh nghiệp.

Thứ hai, giảm chi phí thương mại hóa ban đầu. Các công nghệ được phát triển trong trường đại học cần có điều kiện được thử nghiệm trong môi trường công nghiệp thực tế với chi phí thấp. Nhờ đó, nhà nghiên cứu có thể sớm kiểm chứng khả năng ứng dụng của công nghệ trên thị trường, thay vì phải chờ đến khi sản phẩm hoàn chỉnh mới tiến hành kiểm chứng.

Thứ ba, cơ chế tài trợ theo từng bước. Ông Wang Fei dẫn chương trình Hong Kong Tech 300 như một ví dụ về cách kết hợp nguồn lực hỗ trợ của chính phủ và trường đại học, qua đó tài trợ cho startup từ giai đoạn nghiên cứu ban đầu đến khi hình thành doanh nghiệp spin-off. Việc có tiếp tục đầu tư cho giai đoạn tiếp theo hay không được xem xét dựa trên tiềm năng thị trường và thực tiễn công nghiệp.

“Để cho thị trường hoặc thực tiễn công nghiệp thực sự trả lời liệu có nên đầu tư tiếp cho giai đoạn tiếp theo hay không”, ông Tao nói.

Hong Kong Tech 300 là chương trình khởi nghiệp công nghệ quy mô lớn do Đại học CityU Hong Kong triển khai từ năm 2021, với vốn đầu tư ban đầu 600 triệu HKD, nhằm tạo ra 300 startup trong ba năm thông qua đào tạo, tài trợ hạt giống, quỹ thiên thần và hệ sinh thái ươm tạo.

Thứ tư, cơ chế khuyến khích để nhà nghiên cứu tiếp tục đồng hành với công nghệ sau giai đoạn nghiên cứu. Theo ông Wang Fei, nhà nghiên cứu và trường đại học có thể chia sẻ giá trị khi công nghệ được thương mại hóa thành công. Cơ chế này tạo động lực để nhà nghiên cứu không dừng lại ở việc tạo ra tài sản trí tuệ, mà tiếp tục theo dõi và hỗ trợ công nghệ trong quá trình đi ra thị trường.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh thước đo của đổi mới sáng tạo trong trường đại học cũng cần dịch chuyển từ số lượng startup sang giá trị tạo ra cho thị trường, người dùng và doanh nghiệp.

“Tôi nghĩ trường đại học cần đo lường sự thành công của mình trong đổi mới sáng tạo không phải bằng việc đã tạo ra bao nhiêu startup, thay vào đó phải là bao nhiêu giá trị thành công mà trường đại học và các startup mang lại cho thị trường và cho người dùng thực sự”, chuyên gia Edward Lim của BLOCK71 Vietnam nói. Ngay từ trong trường đại học, sinh viên cần được tiếp cận với thế giới kinh doanh bên cạnh kiến thức công nghệ.