Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang bùng nổ, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu đang định nghĩa lại hoàn toàn cách thức một tổ chức vận hành, ra quyết định và kiến tạo giá trị...

Tại Diễn đàn Lãnh đạo doanh nghiệp trẻ Việt Nam 2026 (VYBS 2026) chiều ngày 15/5, các CEO đã khẳng định AI không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà đang trở thành “hạ tầng quản trị” mới, giúp doanh nghiệp bứt phá trong kỷ nguyên số.

Ông Lê Phụng Thắng, Chủ tịch HĐQT Citicom Holding, cho biết doanh nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình quản trị tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian và vận hành dựa trên các nhóm tự chủ. Theo đó, tại Citicom, AI đang được phổ cập toàn hệ thống qua các nền tảng như ChatGPT for Business hay Microsoft Copilot để trở thành lớp hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực.

“Mục tiêu tối thượng là chuyển từ quản trị dựa trên truyền đạt sang quản trị dựa trên dữ liệu, nơi mọi mục tiêu đều được lượng hóa rõ ràng ngay từ đầu”, ông Thắng cho biết.

XÂY DỰNG NỀN TẢNG DỮ LIỆU VỮNG CHẮC

Tuy vậy, một sai lầm phổ biến của nhiều doanh nghiệp là chạy theo các công cụ AI hào nhoáng mà quên mất rằng AI chỉ “thông minh” khi được nuôi dưỡng bằng một nguồn dữ liệu sạch, chuẩn hóa và tập trung. Dữ liệu chính là tài sản cốt lõi của doanh nghiệp, thậm chí quan trọng hơn cả các phần mềm hay công cụ đắt tiền.

Ông Đoàn Việt Dũng, Chủ tịch Công ty CP Hesman Việt Nam, nhấn mạnh: “AI chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp đã xây dựng được nền tảng dữ liệu vững chắc”. Theo ông, dữ liệu không chỉ cần đầy đủ mà còn phải đơn giản, dễ hiểu và gắn trực tiếp với mục tiêu kinh doanh. Nếu dữ liệu không được chuẩn hóa và thống nhất cách tiếp cận giữa các bộ phận, doanh nghiệp sẽ dễ rơi vào tình trạng “ốc đảo thông tin”, gây thiếu liên kết trong vận hành.

Bên cạnh đó, vai trò của văn hóa ra quyết định dựa trên số liệu là yếu tố then chốt. Thay vì đưa ra các mục tiêu mang tính định tính, doanh nghiệp cần đặt con số lên trước và gắn toàn bộ hoạt động với các chỉ số đo lường cụ thể. Trong môi trường biến động nhanh như thương mại điện tử, dữ liệu không chỉ để làm báo cáo cuối tháng mà phải phục vụ trực tiếp cho từng quyết định kinh doanh hàng ngày. Khi mỗi nhân viên đều có thể hiểu và sử dụng dữ liệu, tổ chức sẽ phản ứng linh hoạt và chính xác hơn trước mọi thách thức của thị trường.

QUẢN TRỊ DỰA TRÊN DỮ LIỆU THỰC

Đối với các doanh nghiệp sản xuất có quy mô lớn và chuỗi cung ứng phức tạp, bài toán quản trị càng trở nên khó khăn hơn. Khi phải quản lý hàng trăm nghìn linh kiện và hàng chục nhà máy, việc quản lý thủ công gần như là điều bất khả thi. Tại Sunhouse, giải pháp được đưa ra là xây dựng kiến trúc dữ liệu theo mô hình Data Lake (Hồ dữ liệu) – nơi tập hợp toàn bộ thông tin nội bộ và bên ngoài về một hệ thống thống nhất trước khi phân lớp để phân tích.

Với cách quản lý này, ông Nguyễn Xuân Phú, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sunhouse, đang đặt nhiều kỳ vọng vào việc dùng AI để thay đổi hoàn toàn cách lãnh đạo điều hành. “Lãnh đạo sau này chỉ cần truy vấn trực tiếp bằng AI về lợi nhuận của mã hàng, doanh số khách hàng hay công nợ, thay vì phải chờ đợi các báo cáo tổng hợp thủ công”, ông Phú nói.

Với hệ thống dữ liệu thời gian thực, ông Phú cho biết các CEO có thể nắm bắt ngay lợi nhuận thay đổi thế nào sau mỗi đơn hàng nhập vào, hoặc biết chính xác lợi nhuận dự kiến của toàn hệ thống ngay từ đầu tháng.

Không dừng lại ở cấp quản lý thượng tầng, AI và dữ liệu còn len lỏi xuống tận từng dây chuyền sản xuất thông qua hệ thống MES (Manufacturing Execution System). Tại Sunhouse, hành trình của mỗi sản phẩm và năng suất của từng người lao động được ghi nhận sát sao. Hệ thống tự động tính toán lương và hiệu suất cho từng vị trí: từ công nhân bốc xếp kho đến nhân viên PG bán hàng tại điểm bán.

“Một nhân viên bốc xếp ở kho bốc một khối được 5.000, 10.000 đồng là cuối tháng máy tự cộng vào tính tiền. Nếu tính tay thì không thể tính được”, ông Phú chia sẻ. Việc gắn chặt thu nhập với hiệu quả công việc thông qua công nghệ không chỉ giúp tăng tính minh bạch mà còn giải phóng sức lao động cho người quản lý. Theo ông Phú, khi có công nghệ mạnh, ông chủ mới có thể “nhàn”, nếu không sẽ phải “bò ra làm” mà vẫn không hết việc.

Dù AI mở ra cơ hội khổng lồ, nhưng lộ trình ứng dụng cần được tính toán dựa trên nội lực của từng đơn vị, đặc biệt là khối doanh nghiệp SME vốn chiếm tới 97% số lượng doanh nghiệp tại Việt Nam. Ông Mai Hữu Tín, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Đầu tư U&I (Unigroup), đưa ra góc nhìn về sự cân bằng.

“Chúng ta cần thấu hiểu đúng bản thân mình và doanh nghiệp mình để lựa chọn con đường chuyển đổi số phù hợp. Không nhất thiết phải làm những điều quá vĩ mô, mà cần bắt đầu từ việc chuẩn hóa những gì mình đang có”, ông Tín nêu quan điểm.