Cơ quan điều tra phòng vệ thương mại của Nam Phi vừa công bố quyết định chấm dứt cuộc điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng lốp xe có xuất xứ từ một số quốc gia Đông Nam Á, mang lại tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam...

Ngày 2/4/2026, Cục Phòng vệ Thương mại, Bộ Công Thương cho biết Ủy ban Quản lý Thương mại Quốc tế Nam Phi (ITAC) vừa đăng Công báo về việc dừng cuộc điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá đối với các loại lốp dùng cho xe ô tô, xe buýt và xe tải nhập khẩu từ Campuchia, Thái Lan và Việt Nam. Quyết định này chấm dứt một quá trình xem xét kéo dài nhiều tháng qua.

Trước đó, ngày 20/9/2024, ITAC đã khởi xướng điều tra vụ việc theo đề nghị của Nguyên đơn là Hiệp hội các nhà sản xuất lốp xe Nam Phi. Theo đó, thời kỳ điều tra chống bán phá giá từ 01/11/2022 - 31/5/2024. Thời kỳ điều tra lẩn tránh thuế chống bán phá giá, từ 01/08/2022 - 31/7/2024.

Trong quá trình làm việc, 6 doanh nghiệp Việt Nam đã chủ động gửi phản hồi bản câu hỏi ban đầu. Tuy nhiên, sau khi nhận được yêu cầu bổ sung thông tin từ phía Nam Phi, chỉ có 3/6 doanh nghiệp đó tiếp tục nộp tài liệu trả lời. 2/3 công ty hợp tác đầy đủ đã được ITAC tiến hành thẩm tra tại chỗ vào tháng 2/2025.

Ngày 30/5/2025, ITAC đã ban hành Kết luận sơ bộ trong vụ việc. Cụ thể: 2/3 công ty hợp tác và trả lời đẩy đủ bản câu hỏi được kết luận không lẩn tránh thuế chống bán phá giá do chưa thành lập trong cuộc điều tra ban đầu với Trung Quốc và không bán trong nước hoặc xuất khẩu sản phẩm bị điều tra sang SACU (Liên minh Hải quan Nam Phi, bao gồm Nam Phi, Botswana, Lesotho, Namibia, Eswatini) trong giai đoạn điều tra; 01 công ty còn lại bị kết luận có lẩn tránh thuế chống bán phá giá và bị áp mức thuế 8,78%. Các công ty còn lại của Việt Nam do không hợp tác đầy đủ với ITAC nên bị nhận mức thuế toàn quốc trong vụ việc điều tra gốc đối với Trung Quốc là 41,47%.

Trong Thông báo chấm dứt điều tra, ITAC đã nêu nguyên nhân của việc này là do Bộ trưởng Bộ Thương mại, Công nghiệp và Ủy ban đã không phê duyệt khuyến nghị của Ủy ban mà thay vào đó chỉ đạo rằng vụ việc phải được chuyển lại để xem xét. 

Do thời hạn 18 tháng được quy định để hoàn tất việc rà soát chống lẩn tránh theo Quy định Chống bán phá giá của Nam Phi đã hết, Bộ trưởng tiếp tục chỉ đạo rằng quy trình phải được khởi động lại từ đầu. Các lý do chi tiết cho quyết định của Bộ trưởng sẽ được công bố cùng với Kết luận cuối cùng của ITAC.

Do đó, theo Quy định Chống bán phá giá, ITAC không được phép tiếp tục cuộc điều tra hoặc áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm liên quan.

Việc chấm dứt này có hiệu lực ngay lập tức kể từ ngày công bố thông báo này, và cuộc điều tra theo đó chính thức kết thúc. Kết quả của việc chấm dứt cuộc điều tra này là sẽ không áp dụng thuế chống lẩn tránh đối với hàng nhập khẩu lốp khí nén mới bằng cao su, loại dùng cho xe ô tô, xe buýt hoặc xe tải, thông qua việc chuyển tải từ Trung Quốc qua Campuchia, Thái Lan và Việt Nam.

Dù vậy, trường hợp cần thiết, Bộ trưởng Thương mại, Công nghiệp và Cạnh tranh Nam Phi yêu cầu ITAC xem xét khởi động lại quy trình điều tra.

Theo đánh giá của Cục Phòng vệ Thương mại, đây là kết quả rất khả quan cho cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu.

Nhằm bảo đảm quyền lợi lâu dài, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các hiệp hội và doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu trong nước cần liên tục theo dõi sát sao các động thái mới. Đồng thời, các đơn vị cần chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó và duy trì việc phối hợp, cập nhật thông tin thường xuyên với Cục Phòng vệ Thương mại để nhận được sự hỗ trợ kịp thời nếu quy trình điều tra được khởi động lại.