Mỹ - Ấn Độ đặt mục tiêu ký thỏa thuận thương mại chính thức vào tháng 3 tới...

Theo tuyên bố chung công bố vào thứ Sáu (6/2), Mỹ và Ấn Độ thống nhất một khung thỏa thuận tạm thời, qua đó tiến thêm một bước tới thỏa thuận thương mại song phương nhằm hạ thuế quan, tái định hình quan hệ năng lượng và mở rộng hợp tác kinh tế.

Khung thỏa thuận này tái khẳng định cam kết tiếp tục đàm phán để hướng tới một thỏa thuận thương mại song phương toàn diện hơn, đồng thời cho biết hai bên vẫn cần thêm các vòng đàm phán để hoàn tất thỏa thuận.

Cùng ngày, trong một sắc lệnh điều hành, Tổng thống Mỹ Donald Trump dỡ bỏ thuế quan bổ sung 25% áp lên hàng hóa Ấn Độ vì New Delhi “cam kết ngừng nhập khẩu trực tiếp hoặc gián tiếp” dầu Nga. Sắc lệnh này có hiệu lực từ 0h00 ngày 7/2/2026 theo giờ Mỹ.

Sắc lệnh cho biết phía Mỹ sẽ giám sát và có thể khôi phục mức thuế quan này nếu Ấn Độ nối lại hoạt động mua dầu từ Nga. Trước đó, Washington liên tục gây sức ép buộc New Delhi hạn chế quan hệ hợp tác năng lượng với Moscow.

Dù vậy, tuyên bố chung Mỹ - Ấn Độ không đề cập đến cam kết chính thức từ phía Ấn Độ về việc ngừng mua dầu Nga.

Hôm thứ Hai tuần trước, ông Trump công bố một thỏa thuận với Ấn Độ, theo đó Mỹ dự kiến giảm thuế quan áp lên hàng hóa Ấn Độ từ 50% xuống 18% để đổi lấy việc Ấn Độ dừng mua dầu Nga và hạ các rào cản thương mại với hàng hóa Mỹ. Thuế quan 18% có hiệu lực ngay theo thỏa thuận khung.

Theo ông Trump, trong mức thuế quan 50% Mỹ áp lên hàng hóa Ấn Độ, có 25% là phần Washington áp riêng để trừng phạt việc Ấn Độ mua dầu Nga - điều ông cho rằng đã tiếp sức cho nỗ lực của Nga trong cuộc chiến tại Ukraine. Sắc lệnh ngày thứ Sáu dỡ bỏ phần thuế quan bổ sung 25% này, sau khi Ấn Độ đồng ý sẽ chuyển sang mua dầu sang Mỹ và Venezuela.

Dù vậy, tuyên bố chung cho thấy New Delhi vẫn giữ lập trường thận trọng và chưa chấp nhận mở thị trường nông sản rộng hơn cho nông sản Mỹ theo đề xuất của Washington.

Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ Piyush Goyal cho biết thỏa thuận với Mỹ bảo vệ lợi ích của nông dân và sinh kế khu vực nông thôn, nhờ “bảo vệ hoàn toàn các mặt hàng nông nghiệp và sữa nhạy cảm”.

Phát biểu tại cuộc họp báo cuối tuần trước, ông Goyal nhấn mạnh thỏa thuận không có điều khoản cho phép nhập khẩu trực tiếp các sản phẩm nông nghiệp biến đổi gen, trong khi một số loại trái cây như táo có thể được phép nhập khẩu nhưng theo cơ chế hạn ngạch.

Về vấn đề dầu Nga, ông Goyal từ chối bình luận và nói Bộ Ngoại giao Ấn Độ sẽ phản hồi.

Trong khi đó, Đảng Quốc đại Ấn Độ chỉ trích thỏa thuận thương mại với Mỹ, cho rằng thỏa thuận được chốt theo các điều khoản của Washington và gây bất lợi cho nông dân cùng giới thương nhân, đồng thời gọi đây là “sự đầu hàng hoàn toàn” đối với lợi ích quốc gia.

Tuyên bố chung công bố vào thứ Sáu cũng cung cấp thêm chi tiết so với các thông tin ban đầu về thỏa thuận thương mại mà ông Trump công bố hôm đầu tuần. Tuyên bố xác nhận Ấn Độ sẽ mua 500 tỷ USD hàng hóa Mỹ trong 5 năm, gồm dầu mỏ, khí đốt, than luyện cốc, máy bay và linh kiện máy bay, kim loại quý và các sản phẩm công nghệ. Nhóm công nghệ bao gồm bộ xử lý đồ họa (GPU) - dòng con chip thường dùng cho các ứng dụng AI - cùng nhiều mặt hàng khác phục vụ trung tâm dữ liệu.

Tuyên bố chung cũng cho biết Ấn Độ sẽ xóa bỏ hoặc giảm thuế quan với toàn bộ hàng công nghiệp của Mỹ và nhiều mặt hàng thực phẩm - nông sản của Mỹ, gồm bã ngũ cốc khô, cao lương đỏ làm thức ăn chăn nuôi, các loại hạt cây, trái cây tươi và trái cây chế biến, dầu đậu tương, rượu vang và rượu mạnh.

Về phía Mỹ, Washington sẽ áp mức thuế quan 18% với phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ, gồm dệt may, may mặc, da và giày dép, nhựa và cao su, hóa chất hữu cơ, đồ trang trí nội thất, hàng thủ công và một số mặt hàng máy móc.

Theo tuyên bố chung, Ấn Độ sẽ được hưởng ưu đãi thuế quan tương tự các nước đồng minh khác đã ký thỏa thuận thương mại với Mỹ đối với một số loại máy bay và linh kiện máy bay. New Delhi cũng được cấp hạn ngạch đối với linh kiện ô tô nhập vào Mỹ, với phần hàng trong hạn ngạch chịu mức thuế quan thấp hơn.

Tuyên bố chung nêu rõ, tùy theo kết quả cuộc điều tra thuế quan của chính quyền ông Trump đối với dược phẩm và các nguyên liệu đầu vào, Ấn Độ “sẽ nhận được kết quả” liên quan tới thuốc gốc và nguyên liệu dược phẩm.

Bộ trưởng Goyal của Ấn Độ cho biết hai nước đặt mục tiêu ký một thỏa thuận thương mại chính thức vào tháng 3. Sau khi thỏa thuận được ký, thuế quan mới của Ấn Độ đối với hàng hóa Mỹ sẽ bắt đầu có hiệu lực.

Ấn Độ cũng đồng ý gỡ bỏ các rào cản phi thuế quan lâu nay đối với nhập khẩu nông sản, thiết bị y tế và thiết bị viễn thông Mỹ. Hai bên dự kiến đến tháng 6 sẽ chốt một cơ chế công nhận các tiêu chuẩn an toàn và cấp phép của Mỹ hoặc tiêu chuẩn quốc tế đối với hàng hóa nhập khẩu.

Phía Mỹ cho biết sẽ xem xét đề nghị của Ấn Độ về giảm thêm thuế quan với hàng hóa Ấn Độ nói chung và hàng hóa theo từng ngày từ trong các vòng đàm phán tiếp theo.

Hai bên cũng nhất trí phối hợp thực thi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với công nghệ nhạy cảm, đồng thời cùng đối phó với các “chính sách phi thị trường” từ một bên thứ ba - động thái được xem là nhắm tới Trung Quốc.

Nhiều năm qua, Mỹ và Ấn Độ gặp nhiều khó khăn trong việc tiến tới một thỏa thuận thương mại toàn diện do bất đồng kéo dài về nông nghiệp, thương mại số, thiết bị y tế và khả năng tiếp cận thị trường.

Tuy nhiên, theo các quan chức hai nước, những ưu tiên chiến lược - từ cạnh tranh với Trung Quốc, đa dạng hóa chuỗi cung ứng đến bảo đảm an ninh năng lượng - đang khiến việc đàm phán và chốt thỏa thuận trở nên cấp bách hơn.