Mỹ và Nga đang có những tuyên bố không đồng nhất về việc Ấn Độ mua dầu từ Nga, trong bối cảnh Mỹ và Ấn Độ đã đạt thỏa thuận thương mại còn cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine vẫn chưa kết thúc...

Tổng thống Mỹ Donald Trump cách đây ít ngày tuyên bố rằng Ấn Độ đã đồng ý ngừng mua dầu từ Nga như một phần của thỏa thuận thương mại mới giữa Mỹ và Ấn Độ. Theo ông Trump, trong cuộc điện đàm giữa ông với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, hai bên đã thảo luận về nhiều vấn đề, bao gồm quan hệ thương mại song phương và nỗ lực chấm dứt chiến tranh giữa Nga và Ukraine.

Ông Trump cho biết ông Modi đã đồng ý ngừng mua dầu Nga và tăng cường mua dầu từ Mỹ và có thể từ Venezuela. Để đổi lại, Mỹ sẽ giảm thuế quan đối ứng đối với hàng hóa Ấn Độ từ 25% xuống còn 18% và loại bỏ mức thuế phạt bổ sung 25% mà Mỹ đã áp đặt lên New Delhi vào mùa hè năm ngoái để trả đũa việc Ấn Độ mua dầu Nga.

Tuy nhiên, phía Nga lại đưa ra thông tin khác với những gì ông Trump nói. Vào ngày 4/2, hãng tin Nga RIA Novosti dẫn lời người phát ngôn điện Kremlin, ông Dmitry Peskov, cho biết Nga chưa nhận được bất kỳ thông báo nào từ Ấn Độ về việc ngừng mua dầu Nga.

Ông Peskov nhấn mạnh rằng “Nga tôn trọng quan hệ song phương giữa Mỹ và Ấn Độ, nhưng cũng coi trọng không kém mối quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga với Ấn Độ”, đồng thời khẳng định Nga sẽ tiếp tục phát triển quan hệ song phương với New Delhi.

Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak bác bỏ khả năng nước này mất đi một khách hàng mua dầu lớn là Ấn Độ. “Chúng tôi mới nghe thấy các tuyên bố và đang chờ xem tình hình diễn biến như thế nào”, ông Novak nói với báo giới hôm thứ Ba.

Theo hãng tin CNBC, các nhà phân tích tỏ ra hoài nghi về khả năng Ấn Độ hoàn toàn ngừng mua dầu từ Nga. Mặc dù Ấn Độ đã giảm mua dầu Nga do mức thuế quan 25% của Mỹ, nhưng nước này vẫn là một trong những khách hàng lớn nhất mua dầu thô Nga được bán với giá chiết khấu kể từ khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022.

Ấn Độ cần dầu giá rẻ để đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước, đồng thời duy trì sự tự chủ trong chính sách đối ngoại và mối quan hệ địa chính trị, quốc phòng chặt chẽ với Nga.

Ông Evan A. Feigenbaum, Phó chủ tịch nghiên cứu tại tổ chức Carnegie Endowment for International Peace, cho rằng Ấn Độ khó có thể đưa ra cam kết rõ ràng về việc ngừng mua dầu Nga. Ông nhấn mạnh rằng Ấn Độ có mối quan hệ lịch sử và tình cảm sâu sắc với Nga, và sẽ không dễ dàng từ bỏ dưới áp lực của Mỹ.

“Việc duy trì khả năng mua dầu Nga nếu cần thiết vừa thể hiện sự tự chủ trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ, vừa cho thấy khả năng chống lại áp lực từ phía Mỹ - hai là yếu tố quan trọng trong chính trị nội bộ của Ấn Độ”, ông Feigenbaum nói.

Ông Farwa Aamer, Giám đốc Sáng kiến Nam Á tại Viện Chính sách Xã hội châu Á, cũng đồng tình với quan điểm rằng New Delhi sẽ không dễ dàng từ bỏ một đối tác thương mại mà họ đã tăng cường quan hệ trong những năm gần đây. Tuy nhiên, Ấn Độ cũng không muốn làm hỏng mối quan hệ đang được cải thiện với Mỹ sau nhiều tháng căng thẳng thương mại.

“Đối với Ấn Độ, câu hỏi về Nga vẫn còn đó. Mặc dù Ấn Độ đã và sẽ thay đổi cơ cấu nhập khẩu dầu của mình theo hướng dịch chuyển khỏi Nga, nhưng nước này vẫn muốn duy trì quan hệ ổn định. Đây sẽ là một hành động cân bằng khi Ấn Độ điều hướng hai mối quan hệ quan trọng này cùng lúc”, ông Aamer nói với CNBC.

Tổ chức đánh giá tín nhiệm Moody's cho rằng Ấn Độ khó có thể hoàn toàn từ bỏ dầu Nga do tác động kinh tế tiềm tàng, bao gồm chi phí sản xuất tăng và giá tiêu dùng cao hơn. Mặc dù Ấn Độ đã giảm mua dầu thô từ Nga trong những tháng gần đây, nhưng việc ngừng mua ngay lập tức có thể gây gián đoạn cho tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ.

Một sự chuyển đổi hoàn toàn của Ấn Độ sang các nguồn cung cấp dầu khác ngoài Nga cũng có thể gây thắt chặt nguồn cung ở nơi khác, đẩy giá lên cao và dẫn đến lạm phát cao hơn, đặc biệt khi Ấn Độ là một trong những nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới.