Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua các cơ chế ưu đãi, quỹ phát triển trí tuệ nhân tạo...

Thông tin tại họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 31/12,  ông Trần Văn Sơn, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, khẳng định sự ra đời của Luật Trí tuệ nhân tạo hướng tới mục tiêu kép: Lấp đầy khoảng trống pháp lý để quản lý các hình thức ứng dụng mới của trí tuệ nhân tạo, đồng thời chuyển từ tư duy quản lý bị động sang kiến tạo chủ động.

Qua đó, Luật góp phần thể chế hóa các chủ trương của Đảng, định hình AI trở thành động lực tăng trưởng kinh tế cốt lõi của quốc gia.

Luật được xây dựng với nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, bảo đảm trí tuệ nhân tạo được phát triển và ứng dụng an toàn, minh bạch, có trách nhiệm, vì lợi ích của con người. AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò quyết định của con người; việc phát triển trí tuệ nhân tạo song hành với bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền lợi công dân.

Ông Sơn nhấn mạnh Luật Trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng tạo ra bước đột phá chiến lược, giúp Việt Nam chuyển từ quốc gia tiêu thụ sang quốc gia kiến tạo giá trị, thông qua việc giải quyết các điểm nghẽn cốt lõi về thể chế, hạ tầng, dữ liệu và tài chính. 

Luật thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua các cơ chế ưu đãi, quỹ phát triển trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, Luật góp phần xác lập hành lang pháp lý nhân văn, bảo vệ quyền lợi công dân trước các rủi ro đạo đức do trí tuệ nhân tạo gây ra.

Đặc biệt, luật định hướng làm chủ các mô hình nền tảng, mô hình ngôn ngữ lớn và dữ liệu bản địa, giúp trí tuệ nhân tạo hiểu sâu sắc văn hóa Việt Nam, đồng thời củng cố vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Thông tin về Luật Chuyển đổi số, ông Trần Quốc Tuấn, đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia, cho biết đây là một "luật khung" có vai trò kết nối, hệ thống hóa các quy định rời rạc từ các luật chuyên ngành trước đây để tạo ra bức tranh tổng thể về quốc gia số. Luật quy định dành tối thiểu 1% ngân sách nhà nước hằng năm cho chuyển đổi số.

Về nội dung trọng tâm và điểm mới, Luật Chuyển đổi số tập trung xử lý các nhóm vấn đề lớn gồm: Thiết lập hành lang pháp lý thống nhất cho quốc gia số trên cơ sở kết nối các luật chuyên ngành và bổ sung các nội dung còn thiếu; xác lập cơ chế phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số ở cấp Luật; Hình thành cấu trúc quản trị quốc gia về chuyển đổi số để bảo đảm điều phối hiệu quả; luật hóa các nguồn lực cho chuyển đổi số, đặc biệt là nhân lực và tài chính; quy định cơ chế đánh giá, công khai kết quả chuyển đổi số định kỳ; kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật Công nghệ thông tin...

Nhấn mạnh về điểm mới đặc biệt của Luật Chuyển đổi số, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết lần đầu tiên Việt Nam có một đạo luật quy định rõ ràng các khái niệm cốt lõi của chuyển đổi số và mở ra khung pháp lý thống nhất, tạo nền tảng cho thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ, ông Chu Thúc Đạt, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo cho biết, Luật sửa đổi lần này hướng tới 3 mục tiêu chính: 

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ một cách hiệu quả, đồng bộ, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và chủ trương phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời bắt kịp xu thế quốc tế trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ và tăng cường phân cấp, đơn giản hóa các mục tiêu chính sách.

Thứ hai, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ nội sinh, tăng cường liên kết công nghệ giữa doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trong nước với các chủ thể ở nước ngoài.

Thứ ba, phát triển thị trường khoa học và công nghệ theo hướng hiệu quả, minh bạch và chuyên nghiệp, tạo môi trường thuận lợi cho các giao dịch công nghệ và tài sản trí tuệ, qua đó góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. 

Điểm mới đáng chú ý là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ đã mở rộng khái niệm về công nghệ. Theo đó, công nghệ không chỉ giới hạn ở máy móc, thiết bị mà còn bao gồm tri thức, dữ liệu, thiết kế, mô hình, thuật toán và phần mềm; coi đây là các đối tượng công nghệ theo nghĩa đầy đủ. Luật cũng quy định rõ các hình thức chuyển giao như tài liệu công nghệ, quy trình quản lý chất lượng, tiêu chuẩn và thông số kỹ thuật, phản ánh đúng xu thế công nghệ hiện nay và giá trị gia tăng của tài sản trí tuệ.

Luật đặc biệt quy định tổ chức, cá nhân có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp công nghệ được phép thương mại hóa công nghệ hoặc góp vốn bằng công nghệ trong các dự án đầu tư, doanh nghiệp.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ cũng nhấn mạnh phát triển các tổ chức trung gian của thị trường khoa học công nghệ, như tổ chức môi giới, tư vấn, đánh giá, thẩm định giá công nghệ và kết nối cung - cầu, theo hướng chuyên nghiệp và minh bạch.

Việc xây dựng các sàn giao dịch khoa học công nghệ cùng cơ chế hỗ trợ đổi mới được kỳ vọng khắc phục những điểm yếu của hệ thống trung gian, tạo nền tảng cho thị trường công nghệ vận hành thông suốt.