Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng phổ biến tại Việt Nam, tuy nhiên, chỉ 50% tổ chức Việt Nam hoàn toàn tự tin có thể phát hiện và ứng phó khi hệ thống AI bị xâm nhập…

Báo cáo Relentless Defense 2026 (tạm dịch: Ứng phó kiên cường 2026) được Cisco vừa mới công bố, phân tích cách các chuyên gia an ninh mạng ứng phó với môi trường bị gia tăng đe dọa bởi AI. 

Báo cáo đánh giá các tổ chức dựa trên ba yếu tố: mức độ toàn diện trong việc bảo vệ môi trường công nghệ; tốc độ phát hiện, ứng phó và khắc phục mối đe dọa; cùng những yếu tố làm chậm quá trình này. 

Theo đó, điểm số trung bình toàn cầu đạt 64/100, trong khi Việt Nam đạt 65/100. 

Chỉ 8% tổ chức trên toàn cầu và 9% tổ chức Việt Nam thuộc nhóm Relentless Defenders (Nhóm Ứng phó Kiên cường) - những tổ chức nổi bật về khả năng bảo vệ toàn diện, tốc độ ứng phó và giảm các rào cản trong vận hành.

Ông Nguyễn Như Dũng, Tổng Giám đốc Cisco Việt Nam, Campuchia và Lào, lưu ý AI đang làm thay đổi cách các tổ chức ứng phó với rủi ro an ninh mạng. Khi các mối đe dọa ngày càng được AI hỗ trợ và tự động hóa, công nghệ chỉ là một phần; khả năng vận hành linh hoạt mới quyết định tốc độ ứng phó. 

“Các tổ chức cần đưa an ninh mạng trở thành một phần trong cách vận hành, thay vì chỉ xem đây là yêu cầu cần tuân thủ. Đồng thời, cần phá bỏ những rào cản giữa các bộ phận để quyết định được đưa ra nhanh chóng và đúng thời điểm”, ông Dũng nhấn mạnh.  

Báo cáo xác định những rào cản trong vận hành là yếu tố chính cản trở năng lực an ninh mạng. Tuy nhiên, thách thức này không đến từ riêng đội ngũ an ninh mạng, mà liên quan đến cách các bộ phận như công nghệ thông tin, mua sắm và lãnh đạo phê duyệt và ra quyết định. 

Sự thiếu phối hợp giữa các bộ phận, quyền quyết định không rõ ràng và dữ liệu phân tán cũng khiến việc triển khai và quản trị AI trở nên phức tạp hơn.

Về khả năng phối hợp, chỉ 41% tổ chức trên toàn cầu cho biết các đội ngũ an ninh mạng và công nghệ thông tin có sự phối hợp thống nhất, cùng chia sẻ dữ liệu và công cụ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tỷ lệ này cao hơn đáng kể, ở mức 80%.

Về khả năng tác động đến quyết định của lãnh đạo, tại Việt Nam, 35% tổ chức cho biết các chỉ số an ninh mạng quá thiên về kỹ thuật để thuyết phục lãnh đạo, trong khi 51% gặp khó khăn trong việc sử dụng các chỉ số kinh doanh để hỗ trợ ra quyết định. 35% cũng chưa có phương pháp nhất quán để đo lường hiệu quả bảo mật.

Về khả năng tiếp cận dữ liệu: 45% chuyên gia tại Việt Nam cho biết họ phải dành nhiều thời gian hơn cho việc thu thập và đối chiếu dữ liệu giữa các hệ thống so với việc xử lý mối đe dọa thực tế, đồng thời cho biết những thông tin quan trọng bị bỏ sót do dữ liệu nằm ngoài khả năng tiếp cận. 

Hơn 80% chuyên gia cho biết AI giúp cải thiện khả năng phát hiện và ứng phó với mối đe dọa ít nhất 25%, trong khi hơn 30% nhận định AI giúp giảm đáng kể gánh nặng vận hành.

Việc ứng dụng AI đang ngày càng phổ biến tại thị trường Việt Nam, với gần một nửa số tổ chức  đã triển khai rộng rãi các giải pháp bảo mật ứng dụng AI. 

Mức độ ứng dụng cao nhất là trong bảo mật mạng, trong khi thấp nhất là hoạt động điều tra và xử lý sự cố - lĩnh vực mà AI có thể trực tiếp giúp giảm gánh nặng cho đội ngũ bảo mật. Gần 30% tổ chức đã triển khai rộng rãi các tác nhân AI trong hoạt động vận hành bảo mật

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI vẫn gặp nhiều trở ngại do lo ngại về rò rỉ dữ liệu, yêu cầu tuân thủ về pháp lý cũng như việc quản trị các hệ thống AI. Đáng chú ý, chỉ 50% tổ chức tại Việt Nam hoàn toàn tự tin rằng họ có thể phát hiện và ứng phó khi hệ thống AI bị xâm nhập.

Trên toàn cầu, nhóm Relentless Defenders (Ứng phó Kiên cường) có khả năng phối hợp, giảm các rào cản trong vận hành và kiểm soát những hệ thống AI mà họ đang phát triển. 

Kết quả tích cực của nhóm này không đến từ việc chi tiêu nhiều hơn, mà từ cách tổ chức giúp đội ngũ an ninh mạng hành động nhanh hơn.

83% tổ chức thuộc nhóm Relentless Defenders vận hành như một đội ngũ bảo mật thống nhất bằng việc chia sẻ khả năng quan sát hệ thống, sử dụng chung các công cụ giữa các bộ phận bảo mật, mạng và hạ tầng, so với tỷ lệ 37% ở nhóm các tổ chức khác.

86% áp dụng các biện pháp kiểm soát nhất quán đối với các tác nhân AI và danh tính phi-con-người (non-human identities), so với 37% ở nhóm các tổ chức khác. Đồng thời, 77% hoàn toàn tự tin có thể phát hiện và ứng phó khi một tác nhân AI bị xâm nhập, so với 51% ở nhóm còn lại.

25% cho biết AI giúp tăng tốc độ phát hiện mối đe dọa hơn 100%, so với 7% ở các tổ chức khác.

Trong số các tổ chức đã tăng chi tiêu cho an ninh mạng, 71% tổ chức thuộc nhóm Ứng phó Kiên cường ghi nhận số sự cố giảm, với tỷ lệ cao gần gấp đôi so với ở các tổ chức khác (39%)