Nền kinh tế Nhật Bản trong quý 2/2026 ghi nhận mức tăng trưởng chậm hơn dự kiến, chủ yếu do chi tiêu hộ gia đình và đầu tư kinh doanh không đạt kỳ vọng, trong khi khu vực xuất khẩu vẫn mạnh...

Theo số liệu thống kê chính thức từ Chính phủ Nhật ngày 17/8, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này đã tăng với tốc độ hàng năm (annualized) 1,1% trong quý trước. Con số này thấp hơn so với dự báo tăng 2% mà các nhà kinh tế đưa ra trong một cuộc thăm dò của hãng tin Reuters, đồng thời thấp hơn mức tăng trưởng 1,9% của quý 1 theo số liệu đã được điều chỉnh.

Giới phân tích cho rằng sự bất định toàn cầu và đồng yên yếu đang đè nặng lên tăng trưởng kinh tế Nhật Bản, song họ cũng nhận định phần lớn sự suy giảm này đến từ các yếu tố tạm thời. Như vậy, động lực tăng trưởng kinh tế Nhật Bản vẫn có thể sẽ được duy trì vững trong những quý tới và khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất trong thời gian tới tới vẫn còn nguyên vẹn.

Ông Kazutaka Maeda, nhà kinh tế cấp cao tại Viện Nghiên cứu Meiji Yasuda, nhận định với Reuters: "Nền kinh tế vẫn tăng trưởng tích cực, nhưng đi vào chi tiết sẽ thấy có những điểm yếu hơn mong đợi. Tuy nhiên, sự suy yếu này nhiều khả năng do các yếu tố tạm thời gây ra, nên tôi không nghĩ rằng kết quả tăng trưởng quý 2 là một chỉ báo về sự yếu kém trong tương lai hoặc ảnh hưởng đến thời điểm tăng lãi suất tiếp theo của BOJ”.

Ông Maeda ói thêm rằng một động thái tăng lãi suất của BOJ có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 9.

Nếu so với quý trước, GDP quý 2 của Nhật Bản tăng 0,3%, thấp hơn so với dự báo là tăng 0,5%. So với cùng kỳ năm trước, nền kinh tế tăng 0,7%, cao hơn mức tăng 0,5% của quý 1.

Tiêu dùng tư nhân, hạng mục đóng góp hơn một nửa vào GDP Nhật Bản, đã giảm 0,02%, so với kỳ vọng là tăng 0,5%, đánh dấu lần giảm đầu tiên trong 8 quý. Các thay đổi chính sách và quy định đã tạm thời thúc đẩy nhu cầu đối với hàng hóa lâu bền như ô tô và máy điều hòa không khí, nhưng hiệu ứng của chính sách giáo dục miễn phí và giá thuốc lá tăng đã ảnh hưởng tiêu cực đến tiêu dùng tổng thể.

Xu hướng tiêu dùng và tiền lương là những yếu tố quan trọng mà BOJ theo dõi để đánh giá sức mạnh của nền kinh tế và xác định mức độ cần thiết phải tăng lãi suất lên mức cao hơn.

Đầu tư cơ bản, một động lực chính của nhu cầu trong khu vực tư nhân, đã giảm 1,2% trong quý 2, so với dự báo thị trường là tăng 0,4%. Các nhà phân tích cho biết sự yếu kém này bắt nguồn từ những bất ổn do gián đoạn chuỗi cung ứng liên quan đến cuộc chiến ở Trung Đông.

Bộ trưởng Kinh tế Minoru Kiuchi cho biết trong một tuyên bố: "Nền kinh tế vẫn đang trên đà phục hồi vừa phải, với tăng trưởng dựa vào xuất khẩu bù đắp cho sự yếu kém trong nhu cầu nội địa. Tăng trưởng tiền lương mạnh mẽ và hỗ trợ chính sách có khả năng sẽ giúp duy trì sự phục hồi của nền kinh tế, trong khi tác động của tình hình Trung Đông đòi hỏi sự thận trọng”.

Ông Yoshiki Shinke, nhà kinh tế cấp cao tại Viện nghiên cứu Dai-ichi Life, cho biết sự yếu kém trong tiêu dùng tư nhân ở Nhật Bản trong quý 2 một phần do các yếu tố tạm thời, bao gồm sự chuyển dịch chi tiêu tư nhân sang chi tiêu Chính phủ thông qua các biện pháp như bữa trưa học đường miễn phí.

Ông cũng cho biết các yếu tố kéo giảm đầu tư cơ bản, chẳng hạn như sự bất định liên quan đến xung đột ở Trung Đông, đang giảm bớt và kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp vẫn vững chắc. "Nhìn chung, tôi nghĩ nền kinh tế vẫn kiên cường dù tăng trưởng chậm hơn dự kiến”, ông nói thêm.

Nhu cầu bên ngoài ròng, tức xuất khẩu trừ nhập khẩu, đã đóng góp 0,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế Nhật Bản trong quý 2, chủ yếu do nhập khẩu giảm mạnh sau những gián đoạn tạm thời đối với các chuyến tàu chờ dầu thô qua eo biển Hormuz.

Xuất khẩu vẫn kiên cường nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ Mỹ đối với các sản phẩm xe hơi hybrid của Nhật Bản và làn sóng đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy nhu cầu con chip.

Theo số liệu mới nhất, trong tháng 6 năm nay, kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản tăng 19,3% so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 11/2022, nhờ sự thúc đẩy từ đồng yên yếu và nhu cầu lớn đối với các sản phẩm con chip. Trước đó, xuất khẩu của nước này ghi nhận mức tăng 16,8% trong tháng 5.

Dự báo về thời gian tới, các nhà phân tích cảnh báo rằng chi phí nhập khẩu tăng và áp lực giá đầu vào ngày càng tăng rốt cuộc có thể ảnh hưởng đến người tiêu dùng Nhật Bản, đặt ra rủi ro đối với tiêu dùng vào cuối năm nay.

Ông Takeshi Minami, nhà kinh tế trưởng tại Viện nghiên cứu Norinchukin, cho biết: "Cho tới hiện tại, các khoản trợ cấp của Chính phủ đã giúp kiềm chế lạm phát giá tiêu dùng. Tuy nhiên, đồng yên yếu hơn và chi phí nhập khẩu dầu thô cao hơn làm tăng khả năng lạm phát tăng trên diện rộng hơn từ mùa thu trở đi."

Tiêu dùng tư nhân ở Nhật Bản cũng có thể giảm trong quý 3 này, khi sự thúc đẩy tạm thời từ chính sách đối với doanh số bán ô tô và máy điều hòa không khí giảm dần.

Ông Masato Koike, nhà kinh tế cấp cao tại viện nghiên cứu Sompo Institute Plus, cho biết: "Tiêu dùng tư nhân yếu đi có thể sẽ không tức thì phá hỏng kế hoạch tăng lãi suất của BOJ, nhưng có thể củng cố lý do để BOJ tăng lãi suất với tốc độ chậm hơn”.

Một cuộc khảo sát trong tháng 7 này của Trung tâm Nghiên cứu kinh tế Nhật Bản cho thấy các nhà kinh tế dự báo tăng trưởng GDP hàng năm của nước này sẽ giảm tốc còn 0,05% trong quý hiện tại.