Ngày thứ Hai (26/10), công ty trí tuệ nhân tạo (AI) Anthropic công bố bản cáo bạch dài hơn 300 trang cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO)…

Bản cáo bạch vừa nhấn mạnh tiềm năng thúc đẩy kinh tế của AI, vừa cảnh báo công nghệ này có thể gây ra “rủi ro thảm khốc hoặc đe dọa sự tồn vong của nhân loại”. Thương vụ IPO của Anthropic có thể huy động tới 100 tỷ USD, vượt mức kỷ lục 86 tỷ USD của công ty công nghệ vũ trụ SpaceX hồi tháng 6.

Theo hồ sơ nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Mỹ (SEC), Anthropic sẽ niêm yết trên sàn Nasdaq với mã cổ phiếu ANT. Đợt IPO có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 11, với mức định giá doanh nghiệp được giới phân tích ước tính khoảng 1,5-2 nghìn tỷ USD. Goldman Sachs và Morgan Stanley là hai ngân hàng bảo lãnh phát hành chính.

Theo tờ Financial Times, thương vụ sẽ kiểm chứng liệu tầm nhìn mà ông Dario Amodei, CEO Anthropic, từng dùng để thu hút vốn tư nhân có đủ sức thuyết phục nhà đầu tư trên thị trường đại chúng hay không. Khi mua cổ phiếu Anthropic, họ sẽ phải chấp nhận cơ cấu quản trị phức tạp cùng những rủi ro đặc biệt lớn về tài chính và xã hội.

Trong khi đó, OpenAI, đối thủ chính của Anthropic và là nhà phát triển ChatGPT, cũng chuẩn bị lên sàn vào năm sau. Hai thương vụ diễn ra giữa lúc lo ngại ngày càng gia tăng về AI và cuộc chạy đua xây dựng các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng năng lượng khổng lồ.

SỨ MỆNH VÀ CƠ CHẾ QUẢN TRỊ KHÁC THƯỜNG

Anthropic được thành lập năm 2021 bởi 7 cựu thành viên OpenAI, trong đó có hai anh em Dario và Daniela Amodei. Trong bản cáo bạch, nhóm nhà sáng lập khẳng định mọi hoạt động của công ty đều hướng tới sứ mệnh phát triển AI có trách nhiệm, vì lợi ích lâu dài của nhân loại. Họ cũng khuyến cáo nhà đầu tư không nên xem việc mua cổ phiếu Anthropic đơn thuần là một giao dịch tài chính.

“Chúng tôi tin rằng AI là một trong những công nghệ có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử nhân loại”, nhóm sáng lập viết trong thư gửi các nhà đầu tư tiềm năng.

Ban lãnh đạo Anthropic cảnh báo các quyết định của công ty có thể không đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư, bởi công ty sẽ cân bằng mục tiêu lợi nhuận với lợi ích của cộng đồng. Công ty thậm chí có thể chủ động giảm tốc độ phát triển, dù điều đó đồng nghĩa với việc tụt lại phía sau các đối thủ.

Anthropic cũng thừa nhận mô hình quản trị “mới lạ” của mình khác biệt đáng kể so với phần lớn doanh nghiệp đại chúng và gần như không trao quyền kiểm soát cho cổ đông phổ thông.

Ở vị trí cao nhất trong cơ cấu này là Long-Term Benefit Trust (LTBT), một quỹ tín thác tự bổ nhiệm thành viên và nhìn chung có quyền bầu, bãi nhiệm 4 trong 7 thành viên hội đồng quản trị Anthropic. Thành viên quỹ hiện nay có ông Ben Bernanke, cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Tuy nhiên, LTBT không có quyền bãi nhiệm ông Dario Amodei hoặc bà Daniela Amodei khỏi hội đồng quản trị. Cổ đông được quyền bầu 3 ghế còn lại, nhưng trên thực tế, hai anh em nhà Amodei cùng 5 nhà đồng sáng lập khác sẽ quyết định việc lựa chọn nhân sự. Thông qua một loại cổ phiếu đặc biệt mang lại 50,1% quyền biểu quyết, nhóm nhà sáng lập nắm quyền kiểm soát hoạt động hàng ngày của công ty.

Quyền kiểm soát của LTBT đối với ghế thứ tư - ghế nắm lá phiếu quyết định trong hội đồng quản trị - cũng chịu một ràng buộc là mọi quyết định của quỹ phải nhận được sự đồng thuận của ủy ban đề cử thuộc hội đồng quản trị, trong đó có bà Daniela Amodei. Nếu hai bên bất đồng, một lá phiếu đại diện cho nhân viên sẽ quyết định kết quả.

TĂNG TRƯỞNG NHANH ĐI KÈM CAM KẾT CHI TIÊU KHỔNG LỒ

Theo bản cáo bạch và số liệu Anthropic gần đây chia sẻ với nhà đầu tư, doanh thu của công ty đạt hơn 33 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2026, so với 4,6 tỷ USD của cả năm 2025.

Tuy nhiên, nguồn thu vẫn tập trung vào một nhóm khách hàng lớn. Chỉ 5 khách hàng đóng góp tới 25% doanh thu trong 9 tháng đầu năm. Anthropic cũng cảnh báo đà tăng trưởng hiện tại có thể chỉ phản ánh giai đoạn đầu của quá trình ứng dụng AI.

Trên thực tế, tốc độ tăng doanh thu đã bắt đầu chậm lại. Sau khi tăng hơn hai lần trong quý 2/2026 so với quý trước, doanh thu quý 3 tăng gần 50%.

Để cải thiện khả năng sinh lời, Anthropic đang tập trung sử dụng năng lực tính toán hiệu quả hơn. Trong quý 1/2025, công ty phải chi hơn 2,5 USD cho năng lực tính toán và hạ tầng để tạo ra mỗi USD doanh thu. Đến quý 2/2026, khoản chi này giảm xuống dưới 0,5 USD.

Nhờ đó, Anthropic ghi nhận lợi nhuận hoạt động 1 tỷ USD trong quý 2/2026, so với khoản lỗ 1,2 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Dù vậy, tính chung nửa đầu năm 2026, công ty vẫn lỗ ròng 80,7 tỷ USD, so với mức lỗ 13 tỷ USD cùng kỳ năm 2025. Tại thời điểm ngày 30/6, Anthropic nắm giữ 112,4 tỷ USD tiền mặt và các khoản tương đương tiền.

Xác định năng lực tính toán là “đầu vào then chốt” cho hoạt động kinh doanh, Anthropic đã ký hàng loạt thỏa thuận về chip và trung tâm dữ liệu, với tổng giá trị cam kết hơn 800 tỷ USD, kéo dài tới năm 2045.

Nhóm nhà sáng lập thừa nhận quy mô các khoản đầu tư này thoạt nhìn có thể bị coi là thiếu trách nhiệm, nhưng khẳng định cách tiếp cận của công ty là “táo bạo nhưng tỉnh táo”.

Cam kết lớn nhất của Anthropic là khoản chi 161 tỷ USD trong 5 năm để thuê bộ xử lý AI TPU từ hãng chế tạo chip Broadcom. Đây là loại bộ xử lý do Broadcom và Google cùng phát triển.

Công ty cũng sẽ chi hơn 20 tỷ USD cho hệ thống chip của AMD. Đổi lại, AMD sẽ đầu tư tối đa 5 tỷ USD vào Anthropic theo tiến độ giao chip.

Bên cạnh đó, Anthropic ký các thỏa thuận thuê năng lực tính toán từ công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk, với tổng giá trị lên tới 120,5 tỷ USD đến năm 2029. Khi toàn bộ công suất đi vào hoạt động, dự kiến từ tháng 12, Anthropic sẽ phải chi khoảng 3,1 tỷ USD mỗi tháng cho các thỏa thuận này.

Ngoài ra, ba tập đoàn công nghệ Google, Amazon và Microsoft sẽ cung cấp cho Anthropic năng lực điện toán đám mây trị giá ít nhất 269,4 tỷ USD trong thập kỷ tới.

Nếu Anthropic đạt mức định giá 2 nghìn tỷ USD khi niêm yết - điều vẫn chưa chắc chắn - các tập đoàn vừa cung cấp năng lực tính toán, vừa sở hữu cổ phần tại công ty sẽ hưởng lợi lớn.

Amazon là cổ đông lớn nhất trong nhóm này. Nếu toàn bộ trái phiếu chuyển đổi được chuyển thành cổ phiếu, Amazon sẽ nắm khoảng 20% cổ phần Anthropic, trị giá khoảng 400 tỷ USD. Google đứng thứ hai với tỷ lệ sở hữu khoảng 7%.

CẢNH BÁO NGUY CƠ AI ĐE DỌA SỰ TỒN VONG CỦA NHÂN LOẠI

Bản cáo bạch của Anthropic dành tới 92 trang để trình bày các yếu tố rủi ro, dài gấp khoảng ba lần phần tương ứng trong hồ sơ của SpaceX. Nội dung này cũng vượt xa những cảnh báo mang tính thủ tục thường thấy trong hồ sơ doanh nghiệp.

Anthropic cảnh báo công nghệ của mình có thể hỗ trợ đáng kể cho các đối tượng tìm cách phát triển vũ khí hóa học, sinh học hoặc những loại vũ khí nguy hiểm khác.

Anthropic cũng thừa nhận nguy cơ công ty có thể mất kiểm soát đối với chính các mô hình AI do mình phát triển. Theo bản cáo bạch, một ngày nào đó, các mô hình này có thể bất ngờ tìm cách tự duy trì hoạt động, như chống lại lệnh tắt hệ thống, che giấu hoặc thao túng thông tin. Các mô hình AI cũng có thể đưa ra những phản hồi mang tính ép buộc, lừa dối, giống như hành vi tống tiền.

Anthropic cho rằng không một doanh nghiệp bảo hiểm riêng lẻ nào, thậm chí cả ngành bảo hiểm, đủ khả năng bảo hiểm cho những rủi ro này.

Bên cạnh rủi ro công nghệ, công ty thừa nhận các biện pháp của chính quyền Mỹ có thể làm tăng chi phí, hạn chế hoạt động hoặc ảnh hưởng tới nhu cầu sử dụng các mô hình AI của Anthropic.

Đầu năm nay, Lầu Năm Góc đã xếp Anthropic vào diện “rủi ro chuỗi cung ứng”. Theo bản cáo bạch, các hợp đồng với cơ quan chính phủ chỉ đóng góp khoảng 1% doanh thu của công ty.

“Nhiều rủi ro mà chúng tôi đối mặt có mối liên hệ với nhau, có thể cộng hưởng hoặc gây ra chuỗi tác động bất lợi”, Anthropic kết luận.