Bộ Thương mại Trung Quốc vừa kêu gọi Washington ngừng mở rộng các hạn chế đối với dòng vốn đầu tư của Mỹ vào Trung Quốc, cảnh báo đề xuất mới nhằm vào các công nghệ nhạy cảm sẽ gây tổn hại cho quan hệ kinh tế, thương mại song phương...

Trước đó, vào ngày thứ Năm (22/10), Bộ Tài chính Mỹ công bố đề xuất cập nhật Chương trình An ninh Đầu tư ra nước ngoài, bổ sung công nghệ sinh học vào danh sách lĩnh vực bị hạn chế, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát đối với điện toán hiệu năng cao và hệ thống siêu thanh.

Theo hãng tin Reuters, chương trình này hiện đã hạn chế một số khoản đầu tư của Mỹ liên quan đến Trung Quốc trong các lĩnh vực bán dẫn, công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong một tuyên bố ngày thứ Bảy (24/10), Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng đề xuất của Washington mang tính “phân biệt đối xử”, mở rộng và siết chặt hơn nữa các hạn chế đầu tư liên quan đến Trung Quốc. Cơ quan này khẳng định Bắc Kinh kiên quyết phản đối và để ngỏ khả năng đáp trả, song chưa cho biết sẽ thực hiện những biện pháp nào.

Bộ Thương mại Trung Quốc cũng cảnh báo đề xuất trên của Bộ Tài chính Mỹ sẽ gây tổn hại cho quan hệ kinh tế song phương và đi ngược lại sự đồng thuận mà lãnh đạo hai nước đã đạt được.

Đề xuất được đưa ra chỉ một tháng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington, đánh dấu cuộc gặp thứ hai giữa hai nhà lãnh đạo trong vòng 6 tháng. Tại cuộc gặp thượng đỉnh này, hai bên nhất trí gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại thêm 2 tháng, đến tháng 1/2027.

PHẠM VI HẠN CHẾ ĐẦU TƯ ĐƯỢC MỞ RỘNG

Đề xuất lần này của Bộ Tài chính Mỹ nhằm cụ thể hóa Đạo luật Toàn diện về An ninh Quốc gia đối với Đầu tư ra nước ngoài (Coin Act), được Quốc hội Mỹ thông qua năm 2025. Đạo luật yêu cầu tăng cường giám sát dòng vốn đầu tư vào Trung Quốc và các đối thủ khác của Mỹ như Iran, Nga nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, đồng thời giao chính quyền Tổng thống Trump xây dựng các quy định hướng dẫn thực thi.

Theo đề xuất, doanh nghiệp và nhà đầu tư Mỹ sẽ chịu các hạn chế chặt chẽ hơn khi rót vốn vào những lĩnh vực nhạy cảm tại Trung Quốc, gồm chip tiên tiến, AI, vũ khí siêu vượt âm và công nghệ sinh học. Phạm vi kiểm soát cũng bao gồm một số hợp chất, vật liệu liên quan đến công nghệ sinh học và các công nghệ như giao diện não - máy tính.

Bộ Tài chính Mỹ nhấn mạnh các biện pháp này không chỉ áp dụng với Trung Quốc. Mục tiêu là ngăn dòng vốn Mỹ giúp các đối thủ nước ngoài phát triển những công nghệ chiến lược có thể đe dọa an ninh quốc gia Mỹ, đặc biệt là công nghệ lưỡng dụng, có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự.

Đây là bước đi mới nhất của Washington nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc sử dụng công nghệ lưỡng dụng được cho là gây phương hại đến an ninh Mỹ. Các quy định sẽ được hoàn thiện sau giai đoạn lấy ý kiến công chúng.

“Các quy định được đề xuất sẽ củng cố Chương trình An ninh Đầu tư ra nước ngoài hiện hành, ngăn các đối thủ của chúng ta sử dụng vốn đầu tư của Mỹ để phát triển những công nghệ then chốt đe dọa an ninh quốc gia Mỹ”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết.

Theo ông Bessent, việc làm rõ các quy định đối với nhà đầu tư Mỹ và nước ngoài cũng sẽ góp phần thúc đẩy một “môi trường đầu tư cởi mở”.

CÔNG NGHỆ SINH HỌC TRỞ THÀNH TRỌNG TÂM

Ông Craig Singleton, chuyên gia về cạnh tranh Mỹ - Trung tại viện nghiên cứu Foundation for Defense of Democracies (FDD), đánh giá các quy định dành cho lĩnh vực công nghệ sinh học là phần quan trọng nhất trong gói đề xuất của Bộ Tài chính Mỹ.

“Công nghệ sinh học có ý nghĩa quan trọng với cả Phố Wall lẫn nền kinh tế thực. Lĩnh vực này định hình tương lai của các loại thuốc và phương pháp điều trị, nhưng một số công nghệ cũng có thể giúp Trung Quốc tăng cường năng lực quân sự hoặc khiến Mỹ phụ thuộc nhiều hơn vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc”, ông Singleton nhận định với tờ báo Financial Times.

Theo ông Singleton, Bộ Tài chính Mỹ đang phát thông điệp cảnh báo tới giới đầu tư rằng việc rót vốn vào một số mảng công nghệ sinh học của Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia Mỹ và sẽ chịu sự giám sát chặt chẽ hơn nhiều.

Đề xuất xác định một số công nghệ sinh học tiên tiến hoặc nhạy cảm tiềm ẩn “rủi ro nghiêm trọng”, trong đó có những công nghệ liên quan đến phổ biến vũ khí sinh học và giao diện não - máy tính. Bộ Tài chính Mỹ lo ngại rằng các công nghệ có thể được ứng dụng trong quân sự, tình báo và giám sát trên diện rộng.

Cơ quan này cũng đề xuất đưa một số liệu pháp can thiệp vào tế bào hoặc gen của bệnh nhân, cùng các liệu pháp miễn dịch, vào danh mục cấm đầu tư.

Đề xuất này có thể châm ngòi cho một đợt vận động hành lang mạnh mẽ từ ngành công nghệ sinh học Mỹ, trong bối cảnh các doanh nghiệp trong ngành ngày càng dựa vào Trung Quốc ở giai đoạn đầu của quá trình phát triển thuốc.

Tổ chức Đổi mới Công nghệ Sinh học (BIO), nhóm vận động hành lang chủ chốt của ngành tại Washington, đã bày tỏ lo ngại về phạm vi của đề xuất.

“Chúng ta cần bảo đảm các quy định không bao trùm quá rộng, gây bất định cho những bên phát triển công nghệ và nhà đầu tư, đồng thời có nguy cơ vô tình làm suy yếu năng lực cạnh tranh của ngành công nghệ sinh học Mỹ”, BIO nhận định.

Tuy nhiên, một số loại giao dịch mà các hãng dược Mỹ đã thực hiện với các đối tác Trung Quốc vẫn nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của dự thảo. Eli Lilly, Pfizer, Bristol Myers Squibb và nhiều doanh nghiệp Mỹ khác đã chi hàng tỷ USD để mua quyền khai thác các loại thuốc mới từ các công ty dược Trung Quốc.

Theo ông Will Humphrey, Phó chủ tịch công ty tư vấn chính sách y tế Capstone, các thỏa thuận cấp phép này sẽ không chịu sự điều chỉnh của quy định mới nếu được thanh toán bằng tiền mặt và không đi kèm khoản đầu tư góp vốn cổ phần.