Trong những ngày cuối tháng 1/2026, việc triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP đã phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc, khiến hoạt động thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu bị ảnh hưởng. Từ ngày 26 đến 30/1, hơn 700 lô hàng nông sản nhập khẩu với khối lượng khoảng 300.000 tấn bị tồn đọng tại các cửa khẩu đường bộ, đường thủy và đường hàng không.

Trong thông cáo báo chí vừa phát đi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: "Ngày 26/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Nghị định này có hiệu lực ngay sau khi được ban hành. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng quản lý rủi ro, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và tiệm cận với thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, trong bối cảnh có sự thay đổi căn bản về phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm so với quy định trước đây, việc triển khai đồng loạt công tác kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu tại các cửa khẩu trong giai đoạn đầu đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn".

Theo tổng hợp của các cơ quan chức năng, trong khoảng thời gian từ ngày 26/1 đến hết ngày 30/1/2026, tại các cửa khẩu đường bộ, đường thủy và đường hàng không trên cả nước đã xảy ra tình trạng tồn đọng hơn 700 lô hàng nhập khẩu, với tổng khối lượng khoảng 300.000 tấn. Hàng hóa ùn ứ chủ yếu là nông sản tươi và sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn, cùng một số mặt hàng thực phẩm đã qua chế biến, đóng gói sẵn.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do Nghị định số 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực ngay khi chưa có đầy đủ văn bản hướng dẫn chi tiết về phương thức kiểm tra, trình tự lấy mẫu và thời gian kiểm nghiệm. Bên cạnh đó, chưa có quy định chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu hoặc đang làm thủ tục trước thời điểm Nghị định có hiệu lực. Việc áp dụng đồng loạt phương thức kiểm tra mới, với thời gian trả kết quả từ 5-7 ngày, đã tạo áp lực lớn cho cơ quan kiểm tra, hệ thống kiểm nghiệm cũng như doanh nghiệp nhập khẩu, đặc biệt đối với các mặt hàng tươi sống, dễ hư hỏng.

Trước tình trạng ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chủ động phối hợp với Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) - cơ quan đầu mối của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm và là đơn vị chủ trì tham mưu trình ban hành Nghị định số 46 để rà soát, đánh giá toàn diện tình hình.

Ngay sau đó, các đơn vị liên quan đã tổ chức họp với các cơ quan kiểm dịch thực vật vùng – là những đơn vị trực tiếp thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu đối với sản phẩm có nguồn gốc thực vật, nhằm nắm bắt cụ thể những khó khăn, vướng mắc tại từng cửa khẩu. Trên cơ sở đó, các phương án xử lý, tháo gỡ ách tắc hàng hóa đã được tổng hợp, báo cáo và đề xuất kịp thời với Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Nhờ sự chỉ đạo sát sao, khẩn trương và đồng bộ của Lãnh đạo Bộ, theo báo cáo từ các Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng - Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến chiều ngày 31/1/2026, tình trạng ùn ứ hàng hóa tại nhiều cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết, trong đó có các cửa khẩu trọng điểm như Tây Ninh và một số địa bàn khác.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp, sớm ổn định tình hình thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu trên cả nước.