Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho biết, các quy định hiện hành đã có cơ chế chuyển tiếp về công bố sản phẩm và xác định cơ quan kiểm tra đối với thực phẩm nhập khẩu, nhưng chưa quy định chuyển tiếp về trình tự kiểm tra an toàn thực phẩm, khiến cơ quan chức năng không có cơ sở ban hành thông báo xác nhận đạt yêu cầu nhập khẩu...

Theo số liệu nhanh từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tính riêng trong ngày 30/1/2026, tại các cửa khẩu biên giới đường bộ và đường thủy, cả nước ghi nhận hơn 1.300 phương tiện (xe tải, ghe thuyền) chở thực phẩm và nông sản tươi sống bị ùn ứ, chưa thể thông quan do chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm theo quy định mới.

Cụ thể, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai): có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả) và hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để được thông quan hàng hóa. Tại cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai): 251 xe chở mặt hàng sắn lát chuối chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm. Tại một số cửa khẩu khác, số lượng hàng hoá là thực phẩm bị ùn tắc như sau: Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang)  200 ghe thuyền, Thường Phước (Đồng Tháp) 200 ghe thuyền, Tịnh Biên 200 xe,…

Tình trạng ách tắc kéo dài tại nhiều điểm nóng trên cả nước đã làm dấy lên lo ngại lớn từ phía cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng cao dịp Tết Nguyên đán sắp tới.

Trước thực trạng này, Văn phòng Chính phủ đã ban hành công văn số 1012/VPCP-KGVX ngày 31/01/2026, thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đối với các bộ, ngành liên quan.

Cụ thể: Bộ Y tế với vai trò là Cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương về An toàn thực phẩm chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương khẩn trương xử lý kiến nghị của các địa phương.

Các bộ cần chỉ đạo các đơn vị chuyên môn, cơ quan trực thuộc, hướng dẫn Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và các cơ quan liên quan xử lý dứt điểm vướng mắc để đảm bảo thực hiện đúng, đủ và hiệu quả Nghị định 46/2026/NĐ-CP.

Bộ Y tế phối hợp tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình xử lý trước 12 giờ ngày 01/02/2026.

Theo báo cáo của Cục Hải quan, việc chưa thực hiện thông quan được các hàng hoá nêu trên do các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026/NĐ-CP tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.

Cục Hải quan cho biết mặc dù Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP có quy định chuyển tiếp đối với việc tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu; tuy nhiên không có điều khoản chuyển tiếp đối với trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu để làm cơ sở ban hành Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.