Lời khuyên của một số luật sư nước ngoài về kinh nghiệm trên thương trường quốc tế cho doanh nghiệp Việt Nam

Ngày 7/6, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp với hãng luật quốc tế Ngo, Miguérès & Associés đã tổ chức hội thảo “Việt Nam và WTO - kinh nghiệm chinh phục thị trường quốc tế cho các doanh nghiệp Việt Nam”.

Theo ông Emmanuel Moulin, luật sư điều hành của hãng luật Ngo, Miguérès & Associés, khó khăn lớn nhất mà các doanh nghiệp Việt Nam gặp phải hiện nay là những vấn đề đặt ra khi chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền công nghiệp hiện đại. Điều quan trọng, theo ông Emmanuel Moulin là Việt Nam cần dựa trên lực lượng lao động trẻ, thông minh và nhanh nhạy để tiến lên.

Đề cập đến những vấn đề pháp lý doanh nghiệp Việt Nam thường gặp phải khi gia nhập WTO, ông Emmanuel Moulin cho rằng, ở góc độ kinh tế vĩ mô, là vấn đề chống bán phá giá và khả năng thích nghi với thị trường quốc tế.

Về cấp độ vi mô, đó là việc các doanh nghiệp Việt Nam tìm được thị trường và đối tác phù hợp. Ông đặc biệt lưu ý không nên đánh đồng vấn đề của doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, thực tế ở Việt Nam, các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm đa số. Vì vậy, để vượt qua những khó khăn đó, theo ông Emmanuel Moulin, các doanh nghiệp Việt Nam cần sẵn sàng tiếp cận và tiếp nhận thông tin, cử người ra nước ngoài học hỏi để thu nhận kiến thức.

“Các thông tin hiện nay rất nhiều nhưng làm thế nào để đối phó và quản lý được rủi ro nhất là rủi ro về tài chính khi làm ăn kinh doanh với nước ngoài”, ông nói.

Một trong những tồn tại của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là thiếu kinh nghiệm trên thị trường quốc tế. Ông Emmanuel Moulin cho rằng: “Đấy không phải là điểm yếu vì có những doanh nghiệp Việt Nam đã bứt lên rất mạnh như Vietnam Airlines, một số công ty trong ngành Bưu chính viễn thông...”.

Theo kinh nghiệm của Luật sư Emmanuel Moulin, sau nhiều năm tư vấn cho các doanh nghiệp tại Mỹ và châu Âu, khi muốn thâm nhập thị trường nước ngoài, doanh nghiệp cần được tư vấn về tài chính và pháp luật và sử dụng tất cả những phương thức của nền công nghệ hiện đại đem lại.

Một trong những điều quan trọng cần lưu ý là phải đào tạo nguồn nhân lực trẻ. Ông đặc biệt nhấn mạnh, trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế thế giới, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải tìm hiểu kỹ môi trường kinh doanh, đặc biệt là các quy định của nước sở tại, cũng như sự cần thiết phải có những người bạn đồng hành trong công cuộc chinh phục thị trường thế giới thông qua sự trợ giúp của các nhà tư vấn và luật sư tại các thị trường mục tiêu.

Trong bất cứ hệ thống tố tụng nào, thông thường bên thua kiện phải trả tiền. Tuy nhiên luật pháp ở mỗi nước lại có những đặc thù riêng. Nếu ở Mỹ chi phí theo đuổi vụ kiện có thể bù đắp được trong trường hợp thắng kiện. Nhưng theo trình tự thủ tục tại Pháp, thẩm phán sẽ có thể yêu cầu mức bồi thường nhỏ hơn.

Đáng chú ý hơn, trong trường hợp doanh nghiệp làm ăn tại Pháp, ngay cả trường hợp ghi rõ trong hợp đồng trong trường hợp xảy ra tranh chấp và đưa ra xét xử bên thua không phải trả bồi hoàn thì luật của Pháp vẫn quy định bên thua vẫn trả tiền.

Luật sư Nasir PKM Abdul, đoàn luật sư Paris, giải thích: “Khi đưa ra luật rồi thì những điều ghi trong hợp đồng sẽ không được thừa nhận”. Và ông lưu ý các doanh nghiệp Việt Nam khi dự thảo hợp đồng phải xem có phù hợp với luật địa phương hay không. Trong một số trường hợp, theo ông Nasir PKM Abdul, đôi khi không đề cập vấn đề gì trong hợp đồng lại tốt hơn.

Đối với vấn đề doanh nghiệp Việt Nam đặt ra nên chọn hình thức giải quyết nào khi xảy ra tranh chấp? Luật sư Emmanuel Moulin tư vấn: trước hết, hai bên nên tìm cách đàm phán trước khi ra toà án hay trọng tài quốc tế vì chi phí theo kiện rất đắt.

“Ví dụ các bạn đưa một vụ ra trọng tài, các bên tham gia có thể chọn 2-3 trọng tài viên. Với vụ kiện đòi 3-4 triệu USD, riêng trả cho trọng tài viên mất khoảng 150-400 ngàn USD. Và như vậy lựa trọn trọng tài là bài toán mà doanh nghiệp cần phải cân nhắc kỹ. Trên thực tế, chi phí cho vụ kiện nhiều khi còn tốn nhiều hơn phần đền bù thiệt hại mà doanh nghiệp thu lại được”, Luật sư Emmanuel Moulin dẫn chứng.

Luật sư Nasir PKM Abdul cũng cho biết một thực tế, trong trường hợp xảy ra tranh chấp, các doanh nghiệp nước ngoài thường không muốn sử dụng trọng tài Việt Nam. Lo lắng thường trực của doanh nghiệp nước ngoài là họ e ngại được xử không công bằng, họ sẽ không được hưởng điều đáng nhẽ ra được hưởng. Do họ không biết nhiều về luật Việt Nam nên rất miễn cưỡng khi áp dụng luật Việt Nam.

Chính vì thế, các đối tác nước ngoài rất muốn sử dụng trọng tài và ngôn ngữ của mình, trong trường hợp không được thì tốt hơn hết là sử dụng giải pháp thay thế. Đó là áp dụng luật của một nước thứ ba như áp dụng luật Hồng Kông hay Singapore. Song song đó vẫn tham khảo phán quyết của trọng tài Việt Nam để xem xét, cân nhắc.

Tuy nhiên, luật sư Nasir PKM Abdul cũng khuyên các doanh nghiệp Việt Nam nên bàn bạc và đàm phán trước để tìm ra giải pháp trước khi nhờ đến trọng tài. Và một số trung tâm trọng tài sẽ cung cấp giải pháp hoà giải để giúp hai bên ngồi lại với nhau trước khi cần đến trọng tài hoặc toà án.

Giải đáp băn khoăn của doanh nghiệp trong trường hợp chuyển hàng sang nước ngoài, trong hợp đồng quy định rõ bên đối tác thanh toán trước 20% giá trị hàng hoá và 80% còn lại chỉ giao khi hàng đến cảng. Tuy nhiên, trên đường vận chuyển gặp trục trặc, hàng không giao đúng hẹn và phía đối tác đã không thanh toán. Trong trường hợp như vậy, các doanh nghiệp Việt Nam có nên khiếu kiện hay không?

Luật sư Emmanuel Moulin cho rằng trước tiên doanh nghiệp cần xem xét kỹ lại hợp đồng, đặc biệt về phần bảo hiểm xem có thuộc phạm vi của bảo hiểm hay không. Tuy nhiên, xử lý tranh chấp trước tiên căn cứ trên những thoả thuận trong hợp đồng và trong trường hợp này của doanh nghiệp thì kiện sẽ rất khó khăn.