Các yêu cầu về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, thực hành ESG đang được các thị trường, đối tác đặt ra ngày càng khắt khe. ESG không còn là lựa chọn, mà là yếu tố quan trọng quyết định sự sống còn của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng...

Nhận định này được các chuyên gia nhấn mạnh tại hội thảo “Bắt đầu ESG từ đâu? Hướng dẫn doanh nghiệp đánh giá hiện trạng và hành động" do Trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Công ty CP Sáng tạo xanh Việt Nam tổ chức. Hoạt động này nằm trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp xây dựng chiến lược ESG và thực hành sản xuất kinh doanh bền vững vì mục tiêu chuyển đổi xanh, trung hòa carbon đến năm 2050”.

Thông qua hội thảo, Ban tổ chức mong muốn giúp các doanh nghiệp hiểu rõ về ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) và vì sao ESG ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng trong hoạt động kinh doanh. Các chuyên gia cũng hướng dẫn doanh nghiệp đánh giá hiện trạng ESG, xác định những nội dung còn thiếu và xây dựng các bước hành động phù hợp với điều kiện, quy mô và nguồn lực của doanh nghiệp, từ đó từng bước nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng yêu cầu của thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng.

TIÊU CHUẨN XANH, ESG LÀ XU THẾ BẮT BUỘC VỚI CÁC DOANH NGHIỆP TRONG CHUỖI CUNG ỨNG

Bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (VCCI), cho biết trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng phát triển xanh và bền vững, ESG ngày càng được quan tâm và đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp khi tham gia vào chuỗi cung ứng trong nước cũng như quốc tế.

Những yêu cầu này đang tác động ngày càng rõ nét đến doanh nghiệp thông qua tiêu chuẩn của thị trường và điều kiện của nhà mua hàng. Minh chứng là tại thị trường EU, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon- CBAM đặt ra yêu cầu về dữ liệu phát thải đối với một số nhóm hàng. Bà Tâm cho rằng điều này đòi hỏi các doanh nghiệp cần từng bước điều chỉnh tư duy cạnh tranh: bên cạnh việc có sản phẩm chất lượng, giá cả cạnh tranh, cần có dữ liệu để chứng minh.

Nhấn mạnh tiêu chuẩn xanh, ESG đã trở thành xu hướng trên toàn cầu, bà Ngụy Thị Giang, Tổng giám đốc Công ty CP Sáng tạo xanh, cho biết những năm gần đây, trên thị trường quốc tế, có nhiều chính sách mới đã được ban hành như Thỏa thuận xanh châu Âu, CBAM.

Trong bối cảnh các yêu cầu về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, thực hành ESG, và kinh doanh có đạo đức, trách nhiệm ngày càng đi sâu vào trong chuỗi cung ứng, hơn 35 quốc gia đã ban hành quy định yêu cầu các doanh nghiệp phải công bố thông tin về môi trường, về quản trị, như là EU, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ. Khi phạm vi yêu cầu cung cấp thông tin tới chuỗi cung ứng, đồng nghĩa với việc tất cả các doanh nghiệp tham gia chuỗi phải áp dụng.

Có thể thấy rõ rằng các quy định ngày càng khắt khe, nhu cầu của khách hàng đang ngày càng thay đổi, các nhà nhập khẩu quốc tế mong muốn các doanh nghiệp phải giảm tiêu hao tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, để giảm cái gánh nặng thuế carbon khi mà hàng hóa vào EU hoặc là các cái thị trường khác.

Phủ nhận quan điểm cho rằng ESG chỉ dành cho các doanh nghiệp lớn, hay là các tập đoàn đa quốc gia, bà Giang khẳng định: “ESG không còn là lựa chọn, mà là sự sống còn của các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước”.

Ở trong nước, Việt Nam đã có những chủ trương, chính sách liên quan đến tăng trưởng xanh, phát triển bền vững, giảm phát thải. Bộ Chính trị đã ban hành các Nghị quyết liên quan tới phát triển kinh tế tư nhân. Cùng với đó là hàng loạt các hành động, nhiệm vụ đã được đưa ra để hỗ trợ cho kinh tế tư nhân phát triển nhanh, mạnh, bền vững, và kinh doanh có đạo đức, trách nhiệm với xã hội. Đặc biệt một thông điệp khá rõ ràng từ các chủ trương này chính là thực hành ESG.

DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA NÊN BẮT ĐẦU ESG TỪ ĐÂU?

Các chuyên gia nhìn nhận, với doanh nghiệp, ESG vừa là một thách thức, nhưng đồng thời cũng mở ra những cơ hội quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh, quản trị hiệu quả các nguồn lực và từng bước gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, trên thực tế quá trình triển khai ESG, các doanh nghiệp vẫn còn không ít khó khăn, đặc biệt với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chia sẻ điều này, bà Tâm cho biết "nhiều doanh nghiệp còn lúng túng trong tiếp cận và lựa chọn các tiêu chuẩn, khung đánh giá ESG phù hợp; chưa xác định rõ hiện trạng của doanh nghiệp, các nguồn phát thải, mức độ tiêu thụ năng lượng và những tác động về môi trường, xã hội. Không những thế, các doanh nghiệp cũng còn hạn chế về nguồn lực, nhân sự, dữ liệu và kinh nghiệm để xây dựng một lộ trình ESG bài bản...".

Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Mục tiêu này được cụ thể hóa bằng Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn đến năm 2050 cũng như Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030. Theo bà Tâm đây là định hướng để các doanh nghiệp Việt Nam từng bước sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đổi mới công nghệ, giảm phát thải khí nhà kính…

Chính vì vậy, việc “bắt đầu ESG từ đâu" không chỉ là câu hỏi về việc doanh nghiệp cần thực hiện những tiêu chí nào mà quan trọng hơn là doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc hiểu mình đang ở đâu, xác định những khoảng trống cần được ưu tiên và lựa chọn những hành động phù hợp với nguồn lực và định hướng phát triển của doanh nghiệp.

Theo chuyên gia, việc thực hành ESG phù hợp có thể giúp doanh nghiệp sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, cải thiện công tác quản trị và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng, đối tác, thị trường. Tuy nhiên, việc triển khai và xác định những ưu tiên cần được cân nhắc theo điều kiện thực tế của từng doanh nghiệp.

Chia sẻ điều này, bà Ngụy Thị Giang cho rằng các doanh nghiệp cần có cách nhìn nhận khác về ESG, đặc biệt khi xu hướng yêu cầu đòi hỏi về tăng cường trách nhiệm công bố thông tin ngày càng khắt khe trên toàn thế giới.

Thực tế, ESG đang rất gần gũi và đang diễn ra trong các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Ví dụ như việc doanh nghiệp áp dụng các giải pháp tiết kiệm tài nguyên, ứng dụng điện mặt trời để giảm chi phí tiền điện; tạo sản phẩm xanh; các hoạt động ứng xử, chăm lo cho đời sống, an toàn của người lao động,… là những minh chứng cụ thể của ESG. Điểm hạn chế là các doanh nghiệp chưa đưa các yếu tố này vào một khung tiêu chuẩn, chưa biến nó thành một ngôn ngữ chung với quốc tế, với khách hàng, để tự gia tăng lợi thế cạnh tranh của mình.

Khi doanh nghiệp xác định rõ được những vấn đề trong ba trụ cột E, S và G đang tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của đơn vị mình thì doanh nghiệp sẽ cái nhìn khác về ESG. Khi đó, ESG sẽ không còn là rào cản, thách thức với doanh nghiệp mà trở thành một yếu tố để thúc đẩy tăng trưởng, một công cụ để doanh nghiệp quản trị rủi ro và cải thiện chính hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.

ESG không còn là lựa chọn, mà là sự sống còn của các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Nếu các doanh nghiệp chủ động tiên phong và tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh sẽ giúp tăng khả năng quản trị và tối ưu chi phí, mở ra cơ hội tiếp cận các nguồn tài chính xanh, đồng thời khai phá được những thị trường mới.

“ESG không đứng bên ngoài hoạt động kinh doanh, mà gắn bó chặt chẽ với năng suất, chi phí, hay là chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp”, khẳng định quan điểm này, bà Giang cho rằng với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, cách tiếp cận phù hợp nhất khi triển khai ESG đó là theo năng lực của mình.

“Doanh nghiệp không nhất thiết phải áp dụng theo một mô hình của doanh nghiệp lớn, mà nên xem xét phù hợp với yêu cầu gì trong ba trụ cột E, S, G đang tác động tới đơn vị mình để bắt đầu. Bản chất của ESG chính là đưa các vấn đề môi trường, con người và quản trị vào trong cách doanh nghiệp ra quyết định và vận hành,” bà Giang nói.

Khi chuyển đổi và thực hành ESG, doanh nghiệp có thể sẽ phải đầu tư công nghệ, thay đổi quy trình, thậm chí sẽ phải thay đổi cách quản trị quen thuộc. Tuy nhiên, bà Giang cũng lưu ý các doanh nghiệp cần nhìn nhận, xác định rõ nguồn lực bỏ ra đó là khoản chi phí gia tăng hay là khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh của mình?

Tại hội thảo, các chuyên gia đã đưa ra các cách tiếp cận phù hợp với điều kiện, nguồn lực doanh nghiệp trong thực hành ESG; đồng thời chia sẻ các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tự đánh giá, “khám sức khỏe” của mình, biến những hoạt động doanh nghiệp đang làm thành lợi thế cạnh tranh, gia tăng nội lực và có thể đứng vững trong chuỗi cung ứng. Đặc biệt, mục tiêu quan trọng đặt ra là nâng tầm, đưa các doanh nghiệp nhỏ và vừa từ những vendor (nhà cung ứng) cấp 2,3 trở thành các vendor cấp 1 trong chuỗi cung ứng.