Tại phiên chất vấn lĩnh vực môi trường, các đại biểu HĐND TP.Hà Nội tập trung đặt vấn đề những bất cập trong quy hoạch, phân cấp quản lý, thu gom và xử lý chất thải rắn. Thành phố xác định tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, rà soát phương thức tổ chức dịch vụ vệ sinh môi trường, đẩy mạnh phân loại, thu gom, tái chế, hướng tới nâng cao hiệu quả xử lý rác thải và giảm dần chôn lấp…

Thực hiện chương trình giám sát năm 2026, ngày 22/10, Thường trực HĐND TP.Hà Nội tổ chức phiên chất vấn về lĩnh vực môi trường. Nội dung chất vấn tập trung vào những vấn đề bức xúc, gồm năm nhóm vấn đề: Quy hoạch, nguồn lực thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường; quản lý chất thải rắn sinh hoạt; chất thải rắn xây dựng; chất thải rắn y tế; chất lượng môi trường không khí.

Đối với chất thải rắn, các vấn đề được đặt ra trong toàn bộ quá trình, từ phân loại, thu gom, trung chuyển, vận chuyển đến tái sử dụng, tái chế, xử lý. Đối với chất lượng môi trường không khí, trọng tâm là kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm như bụi từ công trường xây dựng, đốt rơm rạ, ô nhiễm không khí tại làng nghề…

“NÓNG” VẤN ĐỀ RÁC THẢI, CHẤT THẢI

Phát biểu khai mạc phiên chất vấn, bà Phùng Thị Hồng Hà, Chủ tịch HĐND Thành phố Hà Nội, cho biết cùng với quá trình phát triển và đô thị hóa nhanh, Hà Nội đang phải đối mặt với nhiều vấn đề về môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống của Nhân dân và đặc biệt là sự phát triển bền vững của Thủ đô.

Từ yêu cầu thực tiễn, Thành phố đã xác định ô nhiễm môi trường là một trong 5 điểm "nghẽn" cần tập trung tháo gỡ và đang chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp để từng bước khắc phục.

Đặc biệt, ngày 15/10/2026 Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 15-CT/TW về bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới tiếp tục đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với công tác bảo vệ môi trường.

Thời gian qua, Thành phố và các cấp, ngành đã có nhiều nỗ lực, chủ động triển khai các giải pháp khắc phục ô nhiễm, cải thiện chất lượng môi trường và bước đầu đạt được những kết quả. Tuy nhiên, công tác bảo vệ môi trường vẫn còn bất cập; có những vấn đề tồn tại kéo dài, chậm được giải quyết, ảnh hưởng đến đời sống người dân và được cử tri, Nhân dân quan tâm, phản ánh.

Xuất phát từ thực tiễn đó, chất vấn tập trung vào 4 lĩnh vực: chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn xây dựng, chất thải rắn y tế và chất lượng không khí. Đây là những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, đòi hỏi sự phối hợp, trách nhiệm của các cấp/ngành và sự chung tay của cộng đồng.

"Cùng với quá trình phát triển và đô thị hóa nhanh, Hà Nội đang phải đối mặt với nhiều vấn đề về môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống của Nhân dân và đặc biệt là sự phát triển bền vững của Thủ đô. Từ yêu cầu thực tiễn, Thành phố đã xác định ô nhiễm môi trường là một trong 5 điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ và đang chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp để từng bước khắc phục".

Chủ tịch HĐND TP.Hà Nội nhấn mạnh rằng: “Thông qua phiên chất vấn, có điều kiện nhìn nhận đầy đủ, khách quan hơn với những nỗ lực, kết quả Thành phố đã đạt được, cũng như những khó khăn, vấn đề cần tiếp tục nỗ lực giải quyết. Những thông tin được làm rõ sẽ giúp người dân và doanh nghiệp hiểu hơn về những việc Thành phố đang triển khai, từ đó chia sẻ, đồng thuận và chủ động tham gia cùng chính quyền trong công tác bảo vệ môi trường”.

Theo báo cáo, trong lĩnh vực chất thải rắn sinh hoạt, việc xử lý tại hai khu xử lý tập trung cơ bản đáp ứng nhu cầu hiện tại. Tỷ lệ xử lý bằng công nghệ đốt phát điện đạt 83%, tỷ lệ chôn lấp giảm còn 17%. Đối với chất thải rắn xây dựng, thành phố đã quy hoạch 8 vị trí xử lý với tổng công suất 7.640 tấn/ngày đến năm 2030, trong đó 4 vị trí đang triển khai đầu tư, tổng công suất 3.680 tấn/ngày…

Bên cạnh kết quả đạt được, Đoàn giám sát chỉ ra nhiều hạn chế trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt; một số khu vực vẫn xuất hiện điểm tồn lưu rác; một số phường chưa bố trí được điểm tập kết.

ĐẨY MẠNH XỬ LÝ RÁC BẰNG CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI, TÁI CHẾ RÁC THẢI

Tại phiên chất vấn, các đại biểu quan tâm đặt vấn đề về công tác quy hoạch, quản lý chất thải rắn và vệ sinh môi trường; sự tương thích giữa định hướng ưu tiên phân loại chất thải rắn tại nguồn, tái chế với việc đầu tư các dự án đốt rác phát điện.

Theo báo cáo của Sở Tài chính, dự báo đến năm 2030, tổng công suất đốt phát điện của các dự án trên địa bàn thành phố khoảng 14.900 tấn/ngày, đêm, trong khi lượng chất thải rắn phát sinh theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô chỉ gần 14.000 tấn, bao gồm cả chất thải có thể tái chế, phân loại.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị làm rõ liệu có mâu thuẫn giữa định hướng quy hoạch và triển khai trên thực tế hay không; thành phố có giải pháp gì để coi chất thải rắn là nguồn tài nguyên, tăng cường tái chế, giảm chi phí đốt và chôn lấp…?

Trả lời chất vấn của đại biểu về các điểm thu gom, chôn lấp và xử lý chất thải rắn sinh hoạt của thành phố, ông Lê Thanh Nam, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Hà Nội, cho biết những năm gần đây, Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu trong xử lý rác thải sinh hoạt tập trung, triển khai công nghệ đốt rác phát điện. Đến nay, thành phố đã có hai nhà máy đi vào hoạt động, góp phần giảm lượng rác phải chôn lấp.

Thành phố đặt mục tiêu đến hết năm 2027 cơ bản xử lý lượng rác phát sinh bằng các giải pháp phù hợp, đồng thời tính toán nhu cầu xử lý trong năm 2030 và những năm tiếp theo. Định hướng quy hoạch của Hà Nội sẽ tập trung vào các giải pháp xử lý đồng bộ, trong đó tiếp tục triển khai thêm các nhà máy.

Việc bố trí thêm các cơ sở xử lý nhằm giảm quãng đường vận chuyển rác, rút ngắn thời gian di chuyển của phương tiện, qua đó hạn chế tác động đến môi trường. Về công suất xử lý và khả năng tái chế, lãnh đạo Sở cho biết sẽ kiểm tra, rà soát lại các số liệu, bảo đảm việc tính toán đáp ứng nhu cầu thực tế, bao gồm cả lượng chất thải có thể phát sinh thêm trong thời gian tới.

Hiện tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt tại khu vực trung tâm thành phố đạt 100%. Thành phố tiếp tục triển khai các nhiệm vụ bảo vệ môi trường, hướng tới giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao hiệu quả quản lý chất thải.

Đối với khu xử lý chất thải Nam Sơn, thành phố đang triển khai thêm hai nhà máy xử lý bùn, rác để phục vụ đốt phát điện. Mục tiêu đặt ra là giảm dần, tiến tới chấm dứt tình trạng chôn lấp rác, hạn chế nước rỉ rác và các nguồn gây ô nhiễm tại khu vực này trong những năm tới.

Trong chất vấn, đại biểu cũng đề nghị làm rõ, trong quá trình quy hoạch và triển khai các dự án, thành phố đã tính đến việc phân loại chất thải, xác định khối lượng từng loại sau phân loại, nhất là rác thải thực phẩm trong rác sinh hoạt chưa, bảo đảm quan điểm “rác là tài nguyên”, tăng cường tái chế và tiết kiệm ngân sách?

Trước những vấn đề đại biểu đặt ra, ông Nam cho biết các vị trí xử lý chất thải đã đủ điều kiện triển khai thủ tục đầu tư. Thành phố đang đồng loạt triển khai 4 dự án xử lý rác sinh hoạt sử dụng công nghệ hiện đại. Khi các nhà máy vận hành đồng bộ, thành phố sẽ xử lý được hầu hết lượng rác phát sinh.

Đối với bùn thải, hiện một số nơi vẫn áp dụng công nghệ phơi, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm. Thời gian tới, thành phố sẽ chuyển sang công nghệ sấy, đốt hiện đại; phấn đấu cơ bản không còn chôn lấp rác, tập trung xử lý bằng công nghệ đốt phát điện.

Về dự án xử lý rác phát điện tại Châu Can, phấn đấu trong giai đoạn 2027-2028 đưa 2 nhà máy vào vận hành, hướng tới xử lý triệt để chất thải rắn sinh hoạt, bùn thải, phân bùn bể phốt và chất thải công nghiệp.

Liên quan đến vấn đề thu gom, phân loại chất thải rắn sinh hoạt, ông Nam nhấn mạnh, thành phố xác định phân loại rác tại nguồn phải gắn với hệ thống thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý đồng bộ. Đây là điều kiện để giảm lượng chất thải phải xử lý, tăng khả năng thu hồi tài nguyên và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Đồng thời, việc kết nối với các cơ sở tái chế cũng được tăng cường nhằm bảo đảm chất thải sau phân loại được tiếp nhận, xử lý đúng quy trình, khắc phục tình trạng phân loại tại nguồn nhưng lại thu gom lẫn trong quá trình vận chuyển.

Trả lời tại phiên chất vấn, ông Vũ Duy Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.Hà Nội, cho biết về quy hoạch xử lý chất thải rắn, qua rà soát, các cơ quan chuyên môn của thành phố và Bộ Xây dựng đã thống nhất định hướng khu xử lý Sóc Sơn tập trung phục vụ nhu cầu xử lý chất thải rắn của Hà Nội.

Thành phố thống nhất phân bổ mạng lưới xử lý theo bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc nhằm giảm chi phí vận chuyển, hạn chế áp lực tập trung lên một địa phương. Tại phía Nam, thành phố đang triển khai nhà máy tại Núi Thoong và chuẩn bị triển khai nhà máy tại Châu Can- Chuyên Mỹ, mỗi nhà máy có công suất 2.000 tấn/ngày đêm.

Theo quy hoạch, đến năm 2030, tổng công suất xử lý chất thải rắn của thành phố đạt khoảng 15.000 tấn/ngày đêm, đáp ứng nhu cầu xử lý hằng ngày.

Đối với chất thải rắn xây dựng, quy hoạch xác định 9 vị trí với tổng công suất 8.500 tấn/ngày đêm, song công suất thực hiện mới đạt khoảng 1.500 tấn/ngày đêm. Trong khi đó, lượng phát sinh thực tế khoảng 3.000-4.000 tấn/ngày, có thời điểm có thể lên tới 10.000 tấn/ngày khi đẩy mạnh thi công các công trình trọng điểm. Để giải quyết nhu cầu trước mắt, Hà Nội đã rà soát được 21 trong khoảng 81 điểm dự kiến tập kết tạm thời.

Để triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, UBND thành phố đề nghị HĐND TP.Hà Nội tiếp tục đồng hành trong xây dựng cơ chế, chính sách môi trường, nhất là đối với những vấn đề mới như xử lý rác đã chôn lấp; quan tâm bố trí nguồn lực, sớm xem xét, quyết định các dự án đầu tư trong lĩnh vực môi trường. Đồng thời, tăng cường giám sát việc thực hiện cơ chế, chính sách, sử dụng nguồn lực và kết quả triển khai các dự án.