Mô hình “Bản sáng vùng biên” đã nâng cao đời sống người dân Yên Khương qua những tuyến đèn đường, mái nhà sửa chữa và học sinh được tiếp sức đến trường. Qua đó, Bộ đội Biên phòng không chỉ bảo vệ vững chắc biên cương mà còn đồng hành cùng dân phát triển kinh tế, củng cố tình đoàn kết nơi “phên dậu” Tổ quốc...

Tỉnh Thanh Hóa có 213,6 km đường biên giới đất liền tiếp giáp với Lào, với 147 thôn, bản biên giới, chủ yếu là nơi sinh sống của 6 dân tộc: Thái, Mường, Mông, Dao, Khơ Mú và Kinh. Trên tuyến biên giới của tỉnh có 11 đồn biên phòng, giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Những năm qua, lực lượng Bộ đội Biên phòng Thanh Hóa phối hợp với cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân phát triển kinh tế, giảm nghèo, phòng, chống tội phạm, giữ vững an ninh biên giới. Thực hiện Kế hoạch số 1332/KH-BCH, mô hình “Bản sáng vùng biên” từng bước phát huy hiệu quả.

THẮP SÁNG NIỀM TIN NƠI "PHÊN DẬU" CỦA TỔ QUỐC

Chiều xuống, những bóng đèn năng lượng mặt trời dọc con đường vào bản Tứ Chiềng, xã Yên Khương, tỉnh Thanh Hóa, dần bật sáng. Tứ Chiềng hiện có 109 hộ với 513 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Thái chiếm 98,3%.

Trước đây, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo cao. Nhiều hộ sống rải rác trên triền đồi, triền núi; giao thông, sản xuất hạn chế, phương thức canh tác chủ yếu dựa vào tập quán cũ, một số hủ tục vẫn tồn tại. Từ thực tế đó, Đồn Biên phòng Yên Khương phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai mô hình “Bản sáng vùng biên”.

Thiếu tá Lường Khắc Hành, Chính trị viên Đồn Biên phòng Yên Khương, cho biết khi triển khai mô hình tại Tứ Chiềng, đơn vị chú trọng tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức, chủ động phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa và giữ gìn an ninh trật tự.

Tại đây, 6 ngôi nhà của người dân được sửa chữa, xây mới với 115 ngày công của cán bộ, chiến sĩ. 20 đèn năng lượng mặt trời được lắp đặt, 500 cây mận và đào được trồng nhằm cải thiện cảnh quan, tạo sinh kế cho người dân. Cuối năm 2025, cổng chào cùng 8 đèn năng lượng mặt trời được lắp đặt với kinh phí gần 100 triệu đồng.

Ông Lò Văn Trung, Bí thư chi bộ bản Tứ Chiềng, chia sẻ sự đồng hành của cán bộ biên phòng giúp người dân hiểu rõ hơn cách phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa và chủ động tham gia các phong trào tại địa phương.

Không chỉ hỗ trợ công trình dân sinh, Đồn Biên phòng Yên Khương còn triển khai các hoạt động hỗ trợ sinh kế. Người dân được giúp đỡ về con giống, cây giống và vật tư phục vụ sản xuất, giúp bà con từng bước phát triển kinh tế gia đình.

Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Yên Khương khánh thành, đi vào hoạt động từ cuối năm 2025. Năm học 2026-2027, trường có 712 học sinh, trong đó gần 500 em học nội trú từ thứ Hai đến thứ Sáu. Nhiều học sinh ở cách trường khoảng 15 km, việc đi lại khó khăn, trong khi cha mẹ phải lao động để trang trải cuộc sống.

Sự chung tay của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Yên Khương góp phần đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường Tiểu học và THCS Yên Khương, tạo môi trường học tập khang trang, sạch đẹp. Công tác chăm lo học sinh có hoàn cảnh khó khăn được đơn vị duy trì thông qua nhiều chương trình.

Ông Hoàng Khắc Hạnh Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Yên Khương

Đồn hiện nhận nuôi một học sinh với mức hỗ trợ 2 triệu đồng/tháng; hỗ trợ 6 học sinh, trong đó có một em người Lào, mỗi em 500.000 đồng/tháng. Ngoài ra, 19 học sinh được hỗ trợ 7,4 triệu đồng/em/năm từ dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường”. Hằng năm, đơn vị phối hợp tổ chức các hoạt động chăm lo Tết, tặng quà, trao học bổng và vui chơi cho trẻ em vùng biên.

GIỮ BÌNH YÊN BIÊN GIỚI, ĐỔI THAY NẾP SỐNG

Trung tá Trương Huy Hùng, cán bộ Trạm Kiểm soát biên phòng Y Khương, cho biết mưa lũ, lũ ống, lũ quét và sạt lở đất thường xuyên xảy ra trên địa bàn. Năm 2025, lực lượng biên phòng Yên Khương hỗ trợ di dời 73 hộ khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở.

Do chưa có khu tái định cư ổn định, nên việc di dời chủ yếu nhằm bảo đảm an toàn trước mắt. Có trường hợp nhà bị sạt lở, hai vợ chồng bị thương trong khi đường giao thông bị chia cắt. Bộ đội biên phòng cùng người dân phải cáng người bị nạn khoảng 20 km đến nơi phương tiện có thể tiếp cận, sau đó đưa đến bệnh viện cấp cứu.

Thông qua các chương trình “Nâng bước em tới trường”, “Con nuôi Đồn Biên phòng” và dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường”, đơn vị nhận đỡ đầu, nuôi dưỡng thường xuyên 26 học sinh, trong đó có một em người Lào, với tổng kinh phí trên 170 triệu đồng từ nguồn đóng góp tự nguyện của cán bộ, chiến sĩ”.

Trung tá Nguyễn Trọng Minh Đồn trưởng Đồn Biên phòng Yên Khương

Song song với hỗ trợ đời sống, đơn vị chú trọng vận động đồng bào xóa bỏ hủ tục, thực hiện nếp sống văn minh. Trong cưới hỏi, tang ma, những tập tục tổ chức kéo dài nhiều ngày, phải đóng góp lợn, trâu, bò hoặc làm nhiều mâm cỗ từng khiến không ít gia đình phải vay mượn. Bộ đội biên phòng vận động người dân tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm, bảo đảm vệ sinh nhưng vẫn tôn trọng các giá trị văn hóa truyền thống.

Đơn vị đồng thời hướng dẫn người dân cải thiện vệ sinh môi trường, đưa gia súc ra khỏi gầm nhà sàn, xây dựng nhà vệ sinh, xử lý chất thải chăn nuôi. Trong sản xuất, bà con từng bước áp dụng máy móc phù hợp với địa hình miền núi, phát triển trồng rau tại vườn, tận dụng phân gia súc để cải tạo đất.

Trung tá Nguyễn Trọng Minh, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Yên Khương, cho biết hiện đồn quản lý, bảo vệ 6,73 km đường biên giới quốc gia với 3 cột mốc, tiếp giáp bản Cân, xã Pao, huyện Sầm Tớ, tỉnh Hủa Phăn (Lào). Đơn vị phụ trách xã Yên Khương gồm 5 bản, diện tích 89,19 km², dân số 1.174 hộ với 5.488 nhân khẩu, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 97%. Đây là địa bàn biên giới đặc biệt khó khăn, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh phía Tây tỉnh Thanh Hóa.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Đồn Biên phòng Yên Khương duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, chủ động nắm chắc tình hình, không để bị động, bất ngờ. Đơn vị phối hợp với lực lượng bảo vệ biên giới huyện Sầm Tớ (Lào) tổ chức 4 lần tuần tra song phương, 2 lần hội đàm, giao ban định kỳ; tổ chức lễ kết nghĩa với Đại đội Biên phòng 216 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hủa Phăn. Đơn vị cũng hỗ trợ nước bạn kinh phí và vật chất trị giá gần 50 triệu đồng, góp phần xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Cùng với đó, đơn vị phối hợp với Công an xã Yên Khương tuyên truyền xây dựng địa bàn không ma túy, tăng cường tuần tra, quản lý, đấu tranh với tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật, giữ vững an ninh trật tự địa bàn.