Gần 1 năm đã trôi qua từ khi Hàn Quốc nhất trí với Tổng thống Donald Trump rằng nước này sẽ rót 350 tỷ USD vốn đầu tư vào Mỹ...

Nhưng hiện tại, vẫn chưa có dự án nào được công bố trong khuôn khổ cam kết này, ít nhiều gây ra căng thẳng trong mối quan hệ giữa Washington và Seoul.

Kế hoạch đầu tư này là một phần trong thỏa thuận thương mại Mỹ - Hàn mà theo đó, Mỹ giảm thuế quan đối với hàng hóa Hàn Quốc từ mức cảnh báo 25% xuống còn 15%. Trong số 350 tỷ USD vốn đầu tư được công bố, Hàn Quốc nhất trí đầu tư 150 tỷ USD vào ngành đóng tàu và 200 tỷ USD vào các ngành công nghiệp chiến lược của Mỹ, với mức rót vốn tối đa là 20 tỷ USD mỗi năm.

Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có dự án đầu tư cụ thể nào được công bố hay triển khai. Truyền thông Hàn Quốc đã đưa ra nhiều đồn đoán về các thỏa thuận, bao gồm một dự án điện khí ở Texas và một số nhà máy điện hạt nhân, nhưng Seoul đã nhanh chóng bác bỏ những thông tin như vậy. Trong một tuyên bố trong tuần này, Nhà Xanh cho biết: "Về đầu tư vào Mỹ, cả điểm đến đầu tư cụ thể và thời điểm công bố dự án, cũng như số vốn và thời điểm bắt đầu giải ngân vẫn chưa được xác định”

Một nguồn tin từ Mỹ cho biết Seoul cần phải "nhanh chóng hành động" nếu không muốn làm Tổng thống Trump mất lòng. Một nguồn tin khác nói rằng chính sự chậm trễ của Hàn Quốc trong thực thi cam kết đầu tư là một phần lý do dẫn tới việc ông Trump hồi tháng 8 chỉ trích nước này vì thiếu sự hỗ trợ dành cho Mỹ trong cuộc chiến tranh với Iran.

Bà Jennifer Lee, một đối tác tại tổ chức The Asia Group có trụ sở tại Washington, cho biết: "Đang có một sự thất vọng đáng kể trong Chính phủ Mỹ vì tiến độ của Hàn Quốc có vẻ chậm chạp so với các đợt công bố đầu tư liên tiếp của Nhật Bản”.

Trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và Nhật Bản, Tokyo đã đồng ý đầu tư 550 tỷ USD vào Mỹ, nhưng không đặt ra mức giới hạn hàng năm và kế hoạch đầu tư đã được tiến hành nhanh chóng. Đến nay, Nhật Bản đã công bố các dự án bao gồm một nhà máy điện khí trị giá 33 tỷ USD ở Ohio và các lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ trị giá lên đến 40 tỷ USD ở Tennessee và Alabama.

Ông Trump đã nhìn nhận các cam kết đầu tư này của Hàn Quốc và Nhật Bản dưới góc độ giao dịch. Ông từng mô tả kế hoạch đầu tư 350 tỷ USD của Hàn Quốc là “khoản trả trước”, trong khi cố vấn thương mại của ông Trump là ông Peter Navarro gọi thỏa thuận với Nhật Bản là "về cơ bản chẳng khác nào một tấm séc trắng”.

Khi giải thích cam kết đầu tư trên với công chúng Hàn Quốc vào tháng 11 năm ngoái, Tổng thống Lee Jae Myung cho biết các khoản đầu tư sẽ chỉ được thực hiện "trong các dự án khả thi về mặt thương mại".

Ông Min Jeong-hun, một giáo sư tại Học viện Ngoại giao Quốc gia Hàn Quốc, nhận định với tờ báo Financial Times: "Các công ty sẽ không đầu tư nếu các dự án không hợp lý. Hàn Quốc không có lựa chọn nào khác ngoài việc thận trọng, còn Tổng thống Trump muốn thấy tiến độ nhanh chóng. Lập trường của hai bên là khác nhau”.

Các công ty Hàn Quốc cũng cảm thấy lo ngại sau khi một nhà máy pin của hãng Hyundai-LG Energy Solution ở bang Georgia, Mỹ bị cơ quan chức năng về nhập cư của Mỹ đột kích vào năm ngoái. Ngay sau vụ việc đó, Tổng thống Lee cảnh báo rằng vụ việc này có thể khiến doanh nghiệp Hàn Quốc "rất do dự" về việc đầu tư vào Mỹ.

Chuyên gia Lee từ The Asia Group đồng ý rằng có "một khoảng cách thực sự" giữa cách hiểu của hai chính phủ về những gì đã được thỏa thuận. Trong đó, Washington muốn mỗi dự án đầu tư có quy mô lớn hơn và muốn có ảnh hưởng nhiều hơn trong việc lựa chọn dự án.

Chính phủ Mỹ cũng liên tục hối thúc hai “gã khổng lồ” ngành chip Hàn Quốc là Samsung Electronics và SK Hynix đầu tư sản xuất chip nhớ tiên tiến tại Mỹ. Những yêu cầu như vậy rất nhạy cảm đối với Seoul do tầm quan trọng chiến lược của ngành công nghiệp này và hiện hai công ty đều đã có cam kết đầu tư lớn về sản xuất chip trong nước.

Ngược lại, ngành đóng tàu là một lĩnh vực mà Seoul có thể có một số lợi thế. Mỹ chỉ chiếm 0,2% tổng trọng tải trong lĩnh vực đóng tàu thương mại toàn cầu, trong khi Hàn Quốc là nhà đóng tàu lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc. Kế hoạch của ông Trump về hồi sinh ngành đóng tàu Mỹ được kỳ vọng sẽ mang công nghệ và chuyên môn của Hàn Quốc đến các xưởng đóng tàu của Mỹ.

Một số chuyên gia cho rằng Seoul đã tự làm khó mình khi trì hoãn việc đầu tư vào Mỹ. Chuyên gia Troy Stangarone của Viện Kinh tế Hàn Quốc tại Mỹ cho biết: "Điều quan trọng là Hàn Quốc phải công bố một dự án đầu tư ban đầu. Việc trì hoãn có thể khiến chính quyền Mỹ có cảm giác rằng Hàn Quốc đang tìm cách né tránh thực thi cam kết”.

Cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11 có thể tạo thêm áp lực đối với Hàn Quốc. Ông Park Won Gon, một giáo sư tại Đại học Ewha Womans, nhận xét: "Từ quan điểm của ông Trump, đầu tư vào Mỹ phải được triển khai để ông có được lợi thế chính trị”.

Trong một nỗ lực khác để xoa dịu Mỹ, Hàn Quốc cho biết nước này đang xem xét cách thức để hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Iran đã đưa ra cảnh báo vào đầu tuần này rằng sự tham gia của Hàn Quốc vào các hoạt động ở Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz có thể dẫn tới "hậu quả nghiêm trọng".