Sự hiện diện ngày càng lớn của các quỹ phòng hộ trên thị trường trái phiếu chính phủ và mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính cao của các quỹ này là một rủi ro lớn...

Việc các quỹ phòng hộ (hedge fund) gia tăng hiện diện trên thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu khiến khả năng xảy ra một cú sốc trên diện rộng trở nên “lớn hơn trước đây” - bà Sarah Breeden, Phó thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BOE), nhận định trong một cuộc trao đổi với hãng tin CNBC cách đây ít ngày.

Bà Breeden - người phụ trách vấn đề ổn định tài chính và là thành viên Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC), bộ phận thiết lập lãi suất của BOE - cho rằng sự thay đổi trong thành phần nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu, cùng với việc họ ngày càng sử dụng nhiều đòn bẩy tài chính, đã làm tăng nguy cơ những biến động cục bộ trên thị trường có thể lan rộng thành căng thẳng tài chính quy mô lớn hơn.

“Có một vấn đề ngày càng trở nên rõ ràng trong vài năm qua là sự thay đổi trong thành phần các nhà đầu tư trên các thị trường trái phiếu chính phủ chủ chốt trên toàn cầu” - bà Breeden nói với CNBC hôm 15/10.

“Các nhà đầu tư trái phiếu chính phủ không còn chủ yếu là các nhà đầu tư dài hạn mua trái phiếu bằng tiền thật như các công ty bảo hiểm hay quỹ hưu trí như trước đây nữa. Thay vào đó, sự hiện diện của các quỹ phòng hộ ngày càng tăng. Các quỹ này thường rất nhạy cảm với biến động giá trái phiếu sử dụng đòn bẩy ở mức độ cao và hoạt động trên phạm vi quốc tế. Thực tế này đồng nghĩa với việc khả năng một cú sốc tại thị trường này lan sang thị trường khác đã trở nên lớn hơn nhiều so với trước đây”, vị Phó thống đốc nhấn mạnh.

Bà Breeden đưa ra nhận định này bên lề hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) tại Bangkok, Thái Lan. Tại hội nghị này, nợ công tăng cao tại các nền kinh tế phát triển và biến động thị trường trái phiếu chính phủ trong thời gian gần đây là hai trong số những chủ đề chính được các nhà hoạch định chính sách thảo luận.

Theo dữ liệu được IMF đưa ra tại hội nghị, với tổng tài sản hiện đạt khoảng 13 nghìn tỷ USD, các quỹ phòng đã trở thành một phần ngày càng quan trọng trong bức tranh đầu tư toàn cầu.

Trong Báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu mới được cập nhật, IMF ghi nhận vai trò của các quỹ đầu tư mạo hiểm trong việc hỗ trợ thanh khoản và hiệu quả thị trường. Tuy nhiên, IMF cũng cảnh báo rằng việc ngành này sử dụng đòn bẩy để gia tăng lợi nhuận, cùng với xu hướng cùng đổ dồn vào các vị thế đầu tư giống nhau, có thể làm trầm trọng thêm căng thẳng thị trường trong những giai đoạn bất ổn.

Theo IMF, bất ổn này có thể lan rộng từ thị trường trái phiếu sang các thị trường tài chính trên diện rộng hơn, cũng như ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác, chẳng hạn như hoạt động cung cấp dịch vụ môi giới chuyên biệt của các ngân hàng.

“Các cú sốc bắt nguồn từ thị trường trái phiếu, và khả năng lan rộng của chúng hiện cao hơn trước đây”, bà Breeden nhận định.

Từ trước hội nghị của IMF - WB và những đánh giá trên của Phó thống đốc BOE, sự hiện diện gia tăng của các quỹ phòng hộ trên thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu, đặc biệt là việc các quỹ này sử dụng các chiến lược được gọi là “giao dịch chênh lệch giá” (basis trades) - đã thu hút mối quan tâm lớn trong năm nay, trong bối cảnh thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu liên tục xảy ra các đợt bán tháo.

Theo dữ liệu được Văn phòng Nghiên cứu Tài chính Mỹ công bố ngày 19/8, tính đến cuối năm 2025, các quỹ đầu tư mạo hiểm nắm giữ tới 7% thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ, một con số kỷ lục trong quy mô thị trường trị giá 30 nghìn tỷ USD của tài sản này.

Giao dịch chênh lệch giá là một hình thức đặt cược tận dụng sự chênh lệch giữa giá giao ngay của một tài sản và giá giao sau của tài sản đó. Khi áp dụng chiến lược này với trái phiếu, các quỹ phòng hộ thực hiện vị thế mua (long) đối với trái phiếu chính phủ thực tế, đồng thời bán khống (short) các hợp đồng tương lai của các trái phiếu này nhằm thu lợi nhuận từ khoảng cách giá giữa hai loại tài sản này. Mặc dù chênh lệch giá giữa hai vị thế thường khá nhỏ, các quỹ này thường sử dụng đòn bẩy tài chính lớn để khuếch đại lợi nhuận.

Trong tháng 10 này, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm và 30 năm đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2002. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm cũng đạt mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp đã tăng mạnh trong những tuần gần đây trong bối cảnh lo ngại ngày càng tăng về triển vọng tài khóa của quốc gia này - yếu tố đáng làm dấy lên nỗi lo về nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nợ công mới ở khu vực đồng euro.