Trái phiếu xanh hiện chỉ chiếm trung bình dưới 1% tổng tài sản tại 47 ngân hàng lớn nhất châu Âu, dù tổng tài sản của các ngân hàng này vượt 35.000 tỷ euro...

Theo phân tích mới đây của Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), các ngân hàng lớn nhất châu Âu đã xây dựng các chương trình trái phiếu xanh quy mô lớn, nhưng lượng vốn huy động vẫn quá nhỏ để tạo ra những thay đổi đáng kể đối với bảng cân đối kế toán hoặc mức độ rủi ro khí hậu của các ngân hàng.

IEEFA đã phân tích chiến lược trái phiếu xanh của 47 ngân hàng lớn nhất châu Âu. Tổng cộng, các ngân hàng này nắm giữ hơn 35.000 tỷ euro tài sản và hoạt động trên các lĩnh vực ngân hàng bán lẻ, ngân hàng doanh nghiệp và thị trường vốn.

Phần lớn các ngân hàng đã xây dựng khung trái phiếu xanh, phát hành các khoản nợ được gắn nhãn xanh và công bố báo cáo về cách thức phân bổ nguồn vốn huy động. Tuy nhiên, trái phiếu xanh đang lưu hành chỉ chiếm trung bình chưa đến 1% tổng tài sản.

Điều này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa hạ tầng tài chính xanh mà các ngân hàng đã xây dựng và mức độ ảnh hưởng của nguồn vốn này đối với danh mục cho vay thực tế.

VAI TRÒ CỦA TÀI CHÍNH XANH VẪN CÒN HẠN CHẾ 

Các tổ chức tài chính châu Âu chiếm khoảng 30% lượng phát hành trái phiếu xanh trong khu vực. Điều này giúp các ngân hàng có một kênh dựa trên thị trường đã được thiết lập để cung cấp vốn cho các tài sản phù hợp với mục tiêu khí hậu.

Trái phiếu xanh cũng đòi hỏi mức độ công bố thông tin cao hơn so với nhiều cam kết tài chính bền vững nói chung. Các ngân hàng phải xác định những tài sản đủ điều kiện, phân loại chúng và báo cáo cách thức nguồn vốn được phân bổ.

Một số tổ chức còn tiến xa hơn khi áp dụng Tiêu chuẩn Trái phiếu Xanh châu Âu, nhằm nâng cao độ tin cậy và khả năng so sánh.

IEEFA cho rằng hoạt động cho vay theo mô hình kinh doanh thông thường đối với các tài sản phát thải cao cũng hạn chế nguồn tài sản xanh đủ điều kiện. Việc thiếu các dự án xanh có khả năng đầu tư càng làm vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn.

Đối với các nhà đầu tư, sự khác biệt này có ý nghĩa quan trọng. Một ngân hàng có thể vận hành một khung trái phiếu xanh đáng tin cậy, trong khi bảng cân đối kế toán tổng thể vẫn chịu mức độ phơi nhiễm lớn trước các hoạt động kinh tế sử dụng nhiều carbon.

CÁC KHOẢN THẾ CHẤP CHIẾM ƯU THẾ TRONG PHÂN BỔ VỐN XANH

Cơ cấu danh mục trái phiếu xanh cũng đặt ra một thách thức khác. Năng lượng tái tạo và hiện đại hóa lưới điện có thể mang lại lượng phát thải tránh được trên mỗi euro đầu tư cao hơn đáng kể so với các tòa nhà xanh. Tuy nhiên, các ngân hàng vẫn tiếp tục phân bổ phần lớn nguồn vốn từ trái phiếu xanh cho các khoản thế chấp.

Đầu tư vào lưới điện đặc biệt chưa được chú trọng đúng mức. Châu Âu đang đối mặt với nhu cầu lớn về mở rộng và hiện đại hóa mạng lưới điện trong bối cảnh công suất năng lượng tái tạo tăng lên và nhu cầu điện thay đổi.

Các ngân hàng lớn vốn đã duy trì quan hệ tài chính với những nhà vận hành hệ thống truyền tải điện lớn tại châu Âu, trong đó có các khoản hỗ trợ thanh khoản. Tuy nhiên, những mối quan hệ này chưa chuyển thành tỷ trọng phân bổ vốn từ trái phiếu xanh tương xứng.

Tác động môi trường của hoạt động tài trợ cho các công trình xây dựng cũng có thể khác nhau đáng kể. Các khoản thế chấp xanh có thể được sử dụng để tái cấp vốn cho những bất động sản vốn đã đáp ứng các ngưỡng về hiệu quả năng lượng, thay vì tài trợ cho hoạt động cải tạo nhằm tạo ra mức giảm phát thải bổ sung.

Điều này có nghĩa là tác động khí hậu của các chương trình trái phiếu xanh có thể khác nhau đáng kể giữa các tổ chức phát hành, ngay cả khi cùng sử dụng một nhãn xanh.

DƯ ĐỊA CHO NGÂN HÀNG MỞ RỘNG DANH MỤC TÀI SẢN ĐỦ ĐIỀU KIỆN 

IEEFA nhận thấy các ngân hàng có thể tăng quy mô phát hành trái phiếu xanh bằng cách đưa những tài sản đủ điều kiện nhưng chưa được phân bổ vào trái phiếu xanh vào danh mục. Tuy nhiên, cơ hội lớn hơn nằm ở việc mở rộng nguồn tài sản xanh nền tảng.

Đối với các ngân hàng đa dạng hóa hoạt động, điều này có thể bao gồm tăng cường tài trợ cho năng lượng tái tạo, lưới điện truyền tải, khử carbon trong công nghiệp và các hoạt động khác gắn chặt với chính sách năng lượng và công nghiệp của châu Âu.

Các cấu trúc tài chính bền vững thay thế vẫn chưa thể lấp đầy khoảng trống này.

Tài chính chuyển đổi vẫn chưa được tiêu chuẩn hóa đầy đủ và có thể gây ra những lo ngại về độ tin cậy đối với các nhà đầu tư. Hoạt động tài trợ gắn với mục tiêu bền vững cũng vẫn tương đối hạn chế tại các ngân hàng.

Các cấu trúc mới đang xuất hiện, trong đó có trái phiếu được bảo đảm bằng các khoản vay gắn với mục tiêu bền vững. Những công cụ này vẫn còn ở quy mô nhỏ, nhưng có khả năng kết nối nguồn vốn huy động ở cấp độ trái phiếu với những tiến bộ có thể đo lường được trong việc thực hiện các mục tiêu chuyển đổi ở cấp độ tổ chức phát hành.

Điều này cũng sẽ khiến các quyết định phân bổ vốn trở nên phù hợp hơn với chiến lược kinh tế rộng lớn của châu Âu.

Khu vực này cần một lượng vốn tư nhân rất lớn để củng cố an ninh năng lượng, hiện đại hóa lưới điện và nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp, đồng thời cắt giảm phát thải.

Các ngân hàng châu Âu đã có sẵn hạ tầng huy động vốn để góp phần huy động nguồn lực này. Thách thức nằm ở việc mở rộng quy mô phát hành trái phiếu xanh và hướng nhiều hơn nguồn vốn huy động vào những tài sản có khả năng mang lại các lợi ích chuyển đổi có thể đo lường được.