Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nâng thuế quan đối với ô tô và linh kiện ô tô Canada lên 50% khiến các hãng xe Mỹ phải gánh thêm chi phí lớn và mất lợi thế trước đối thủ châu Á, châu Âu...

Cho đến tuần trước, các hãng ô tô vẫn kỳ vọng đàm phán thương mại Mỹ - Canada sẽ giúp giảm mức thuế quan 25% mà Washington đang áp dụng. Thỏa thuận được thảo luận khi đó có thể hạ thuế đối với ô tô và xe tải nhẹ nhập khẩu từ Canada xuống còn 15%.

Tuy nhiên, đàm phán đã đổ vỡ. Ngày 24/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố nâng thuế quan đối với ô tô, linh kiện và xe tải nhập khẩu từ Canada lên 50% kể từ ngày 1/1/2027. Quyết định này khiến gánh nặng thuế của các hãng xe tăng gấp đôi.

“Không thể để đến tháng 1 năm sau, Canada bị đối xử như Trung Quốc. Đây là thị trường lớn của ô tô và linh kiện sản xuất tại Mỹ, trong khi xe Canada xuất khẩu sang Mỹ cũng sử dụng một lượng lớn linh kiện của Mỹ”, một lãnh đạo ngành ô tô nói với hãng tin Reuters.

Mức thuế 50% dự kiến áp dụng với Canada sẽ tương đương thuế quan hiện hành đối với một số ô tô chạy xăng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Theo ngân hàng Barclays, xe sản xuất tại Canada chỉ chiếm khoảng 6% doanh số ô tô tại Mỹ năm 2025. Tuy nhiên, Ford, General Motors (GM), Stellantis, Toyota và Honda vẫn có thể phải chịu thêm chi phí lớn đối với một số mẫu xe chủ lực. Việc tăng thuế quan với linh kiện cũng sẽ tác động đến toàn bộ chuỗi cung ứng ô tô Mỹ.

Một số nguồn tin trong ngành vẫn hy vọng Mỹ và Canada có thể đạt thỏa thuận trước tháng 1. Theo họ, việc Washington lùi thời điểm áp thuế thêm vài tháng cho thấy hai bên vẫn còn thời gian đàm phán.

Ngay cả trước khi đàm phán đổ vỡ, lãnh đạo các hãng ô tô tại Mỹ đã nhiều lần cảnh báo chính quyền Tổng thống Trump rằng các biện pháp thuế quan mới áp dụng trong 18 tháng qua khiến họ gặp bất lợi so với các đối thủ châu Á và châu Âu.

Nhờ các thỏa thuận thương mại riêng được ký năm ngoái, ô tô nhập khẩu từ châu Á và châu Âu hiện chịu mức thuế 15%. Trong khi đó, thuế quan đối với hàng nhập khẩu từ Mexico và Canada, hai đối tác lớn nhất của ngành ô tô Mỹ, vẫn ở mức 25%. Các hãng chỉ được giảm thuế quan đối với phần giá trị có nguồn gốc từ Mỹ trong mỗi chiếc xe.

Theo nguồn tin của Reuters, Chính phủ Mỹ còn cân nhắc yêu cầu ô tô nhập khẩu từ Canada và Mexico phải sử dụng ít nhất 50% linh kiện sản xuất tại Mỹ mới được hưởng mức thuế thấp quan hơn.

Xe nhập khẩu từ châu Á và châu Âu lại không phải đáp ứng yêu cầu tương tự về tỷ lệ linh kiện có xuất xứ Mỹ hoặc Bắc Mỹ. Vì vậy, các hãng xe Mỹ cho rằng chính sách hiện nay đang tạo lợi thế cho những đối thủ nước ngoài.

Các nhóm vận động hành lang của ngành ô tô cũng cho biết họ không hiểu vì sao Washington lại tìm cách hạn chế xe Canada, trong khi chuỗi cung ứng ô tô của hai nước có mối liên kết rất chặt chẽ.

Theo Barclays, khoảng 17% sản lượng Chevrolet Silverado, mẫu xe bán chạy nhất của GM, được sản xuất tại Canada.

Canada cũng là nơi duy nhất Stellantis sản xuất Chrysler Pacifica, một trong những mẫu xe bán chạy nhất của hãng tại Mỹ. Ford sắp bắt đầu nhập khẩu dòng xe tải cỡ lớn Super Duty từ nhà máy ở Oakville, Canada.

Toyota và Honda có thể chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Theo Hiệp hội Các hãng ô tô toàn cầu tại Canada, hai hãng xe Nhật Bản chiếm hơn 75% trong tổng số 1,2 triệu ô tô được sản xuất tại Canada năm 2025. Nhiều xe trong số này được xuất khẩu sang Mỹ.

Ngày 25/8, ông Noriya Kaihara, Phó chủ tịch điều hành Honda cảnh báo hãng có thể không xây dựng nhà máy lắp ráp thứ 8 tại Bắc Mỹ nếu tương lai của Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) không được bảo đảm. Honda dự kiến quyết định về dự án trong vòng 1-2 năm tới và muốn đưa nhà máy vào hoạt động khoảng năm 2030.

Ba nước đã tiến hành đợt rà soát đầu tiên đối với USMCA vào ngày 1/7. Tuy nhiên, Mỹ từ chối gia hạn hiệp định theo các điều khoản hiện tại. USMCA vẫn có hiệu lực đến năm 2036, nhưng từ nay sẽ được rà soát hàng năm cho đến khi Mỹ, Mexico và Canada thống nhất gia hạn. Các bên vẫn đang đàm phán, song những vấn đề phức tạp như quy định về xuất xứ ô tô có thể phải kéo dài sang năm 2027.