Xuất khẩu ô tô của Trung Quốc lập kỷ lục mới trong tháng 6 làm gia tăng căng thẳng giữa Bắc Kinh với các đối tác thương mại, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU)...

Theo số liệu mới công bố, Trung Quốc xuất khẩu 1,06 triệu ô tô trong tháng 6, tăng 71,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Với tốc độ hiện nay, lượng ô tô xuất khẩu của nước này có thể vượt 10 triệu chiếc trong năm 2026, so với 7,1 triệu chiếc năm ngoái và gấp hơn hai lần mức 4,9 triệu chiếc năm 2023.

Theo ông Vương Quân, Phó cục trưởng Tổng cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), nhu cầu đối với xe điện và các sản phẩm xanh của Trung Quốc đang tăng lên cùng với quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp trên toàn cầu.

Theo ông Vương, xuất khẩu các sản phẩm liên quan đến năng lượng xanh của Trung Quốc cũng tăng mạnh trong nửa đầu năm. Trong đó, xuất khẩu pin lithium tăng 37,6%, còn xuất khẩu tua-bin gió tăng 35,6%.

Ngành ô tô Trung Quốc đang đẩy mạnh xuất khẩu trong bối cảnh doanh số trong nước giảm mạnh, sau khi các chính sách trợ cấp dành cho xe điện dần kết thúc và nhu cầu đối với ô tô chạy bằng nhiên liệu hóa thạch suy yếu.

Sức mua nội địa chững lại khiến cả các hãng xe Trung Quốc lẫn các thương hiệu nước ngoài sản xuất tại nước này tăng cường xuất khẩu. Làn sóng ô tô Trung Quốc tràn ra thị trường quốc tế đã khiến EU và một số nền kinh tế khác áp mức thuế quan cao đối với xe nhập khẩu từ Trung Quốc.

Đà xuất khẩu còn được thúc đẩy bởi lợi thế về giá và công nghệ của ô tô Trung Quốc. Những mẫu xe có giá cạnh tranh và được trang bị phần mềm ngày càng hiện đại của Trung Quốc đang gây sức ép lớn hơn lên các hãng ô tô Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu và Mỹ.

Làn sóng này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc bị châu Âu và một số thị trường khác cáo buộc sử dụng các khoản trợ cấp không công bằng để hỗ trợ hoạt động sản xuất trong nước.

Tại châu Âu, xe lai sạc điện không nằm trong phạm vi áp thuế quan bổ sung mà EU triển khai đối với ô tô điện Trung Quốc từ năm 2024. Điều này tạo điều kiện để các hãng xe Trung Quốc tiếp tục mở rộng thị phần tại khu vực. Trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng và nhu cầu suy yếu, nhiều cảnh báo cho rằng ngành ô tô châu Âu có thể phải cắt giảm mạnh việc làm.

Volkswagen, hãng ô tô lớn nhất châu Âu, đang xem xét cắt giảm tới 100.000 việc làm trong tổng số khoảng 670.000 lao động trên toàn cầu. Đề xuất này nằm trong kế hoạch tái cơ cấu quy mô lớn được trình lên hội đồng giám sát của tập đoàn vào tuần trước. Đầu tuần này, ông Oliver Blume, CEO của Volkswagen, mô tả kế hoạch tái cơ cấu là “cuộc tái định hướng toàn diện nhất trong lịch sử công ty”.

Trong giai đoạn đầu của làn sóng xuất khẩu ô tô Trung Quốc vào đầu thập niên 2020, các doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Khi đó, nước này chủ yếu xuất khẩu ô tô chạy bằng nhiên liệu hóa thạch giá rẻ sang Nga, Mexico và các thị trường đang phát triển khác.

Năm 2021, ô tô điện chỉ chiếm khoảng 15% tổng lượng ô tô xuất khẩu của Trung Quốc. Tuy nhiên, cơ cấu xuất khẩu đang thay đổi nhanh chóng khi các hãng xe điện nước này tăng tốc mở rộng ra thị trường toàn cầu.

BYD là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu làn sóng này. Trong tháng 6, hãng này bán 175.000 ô tô ở nước ngoài, tăng 95% so với cùng kỳ năm trước. Lượng xe BYD bán tại thị trường nước ngoài trong tháng 6 tương đương 43% tổng sản lượng của hãng, mức cao nhất từ trước đến nay.

Trong khi đó, Geely cũng ghi nhận doanh số tại thị trường nước ngoài đạt 102.874 xe trong tháng 6, tăng 157% so với cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên lượng ô tô xuất khẩu theo tháng của hãng vượt 100.000 chiếc.

Chery xuất khẩu 191.062 xe trong tháng 6, tăng 80% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng thứ tư liên tiếp hãng lập kỷ lục về lượng ô tô xuất khẩu hàng tháng của một doanh nghiệp Trung Quốc.

Ngoài ô tô điện, xuất khẩu đầu máy đường sắt chạy điện của Trung Quốc tăng 45,1%, trong khi xuất khẩu xe máy điện và xe đạp điện tăng 31,5%.