Xung đột leo thang tại khu vực Vùng Vịnh đang gây gián đoạn một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới. Việc các hãng vận tải lớn tránh Biển Đỏ và kênh đào Suez đang khiến thương mại Đông Phi chịu tác động rõ rệt, từ chi phí logistics tăng cao đến nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng nông sản...

Sự gián đoạn tại các tuyến hàng hải trọng yếu đang bắt đầu lan rộng tới khu vực Đông Phi, khi xung đột leo thang tại Trung Đông khiến nhiều hãng vận tải biển lớn phải thay đổi lộ trình.

Theo các hãng vận tải toàn cầu, tình hình an ninh xấu đi tại khu vực Biển Đỏ buộc nhiều tàu hàng phải tránh tuyến đường qua Biển Đỏ và kênh đào Suez - hành lang vận tải quan trọng kết nối thương mại giữa châu Á, châu Âu và châu Phi. Theo China Daily, nhiều hãng tàu đã phải chuyển hướng tàu đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi để đảm bảo an toàn cho các chuyến hàng.

Việc thay đổi lộ trình khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm nhiều tuần, đồng thời làm gián đoạn vòng quay container và đẩy chi phí vận tải tăng cao đối với hàng hóa đi qua các cửa ngõ thương mại chính của Đông Phi như cảng Mombasa của Kenya.

Trong các thông báo gửi tới khách hàng, các hãng vận tải biển lớn như Maersk, CMA CGM và Mediterranean Shipping Company cho biết họ đã buộc phải tạm dừng một số chuyến tàu và chuyển hướng tàu khỏi các tuyến truyền thống qua Biển Đỏ và kênh đào Suez do rủi ro an ninh gia tăng tại Trung Đông.

Ông Agayo Ogambi, Giám đốc điều hành Hội đồng Chủ hàng Đông Phi (the Shippers Council of Eastern Africa), cho biết sự gián đoạn này diễn ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với các nhà xuất khẩu trong khu vực, đặc biệt là các doanh nghiệp kinh doanh hàng dễ hư hỏng như bơ.

Theo ông Ogambi, tuyến vận tải qua Biển Đỏ kết nối với Địa Trung Hải vốn giúp hàng hóa từ cảng Mombasa tới châu Âu chỉ trong khoảng 18-20 ngày. Tuy nhiên, khi tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, thời gian vận chuyển có thể kéo dài tới 45 ngày.

Điều này có thể gây gián đoạn chuỗi lạnh đối với các mặt hàng nông sản tươi, làm tăng nguy cơ bị người mua từ chối và khiến các doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt với thiệt hại tài chính đáng kể. Không chỉ nông sản tươi, ngành trà - một trong những mặt hàng xuất khẩu nông nghiệp quan trọng nhất của Kenya - cũng đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng.

Hiệp hội Thương mại Trà Đông Phi cảnh báo cuộc xung đột kéo dài có thể làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu trà sang Trung Đông, thị trường tiêu thụ lớn của Kenya. Theo ước tính của hiệp hội, nước này có thể mất từ 20-25% thị phần trà tại Trung Đông nếu tình hình chiến sự tiếp tục kéo dài.

Các tác động cũng đã bắt đầu lan sang ngành xuất khẩu thịt của Kenya. Nhiều doanh nghiệp cho biết hàng trăm tấn sản phẩm đang bị mắc kẹt trong kho lạnh sau khi các tuyến vận chuyển quan trọng tới Trung Đông bị đình trệ.

Ông Waweru Kamau, quản lý sản xuất tại Juja International Abattoirs - một doanh nghiệp xuất khẩu thịt của Kenya - cho biết hơn 200 tấn thịt đã chuẩn bị để xuất khẩu hiện vẫn đang nằm trong các kho lạnh sau khi dịch vụ vận chuyển bị tạm dừng đột ngột.

Theo ông Kamau, mỗi ngày các cơ sở của công ty xuất khẩu khoảng 125-130 tấn thịt, phần lớn hướng tới thị trường Trung Đông. Tuy nhiên, toàn bộ số hàng đã được phân loại vẫn chưa thể vận chuyển, trong khi một số lò mổ phải tạm thời cho nhân viên nghỉ việc do hoạt động xuất khẩu đình trệ.

Trung Đông từ lâu là thị trường lớn nhất của thịt Kenya, trong đó Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất chiếm khoảng 60% tổng kim ngạch xuất khẩu. Ngoài ra, các thị trường quan trọng khác còn có Saudi Arabia, Oman và Kuwait.

Trong bối cảnh nhu cầu thịt tại các quốc gia vùng Vịnh vốn đang ở mức cao, nhiều doanh nghiệp Kenya từng kỳ vọng doanh số sẽ tăng mạnh. Tuy nhiên, việc gián đoạn các chuyến bay và tuyến vận tải hiện đang khiến các nhà xuất khẩu đối mặt với nguy cơ thua lỗ ngày càng lớn, khi nhiều kho lạnh đã gần đạt giới hạn lưu trữ.

Diễn biến mới cho thấy các xung đột địa chính trị tại những điểm nghẽn hàng hải chiến lược có thể nhanh chóng lan rộng thành rủi ro đối với thương mại toàn cầu.

Với các nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào xuất khẩu nông sản như Kenya và nhiều quốc gia Đông Phi, việc kéo dài tình trạng gián đoạn vận tải có thể gây ra những tác động sâu rộng không chỉ tới doanh nghiệp mà còn tới toàn bộ chuỗi cung ứng khu vực.