Dự thảo nghị định thiết lập khung pháp lý đồng bộ để xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài; theo đó tập trung vào trình tự rà soát điều kiện, quy trình điều chỉnh biến động và cơ chế xác định nghĩa vụ tài chính bổ sung.

Ngày 29/4, Bộ Tư pháp đã công khai hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định của Chính phủ hướng dẫn thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài theo quy định tại Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội. Hồ sơ do Bộ Nông nghiệp và Môi trường soạn thảo.

Trước đó, ngày 24/4/2026, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 29/2026 về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Vì vậy, việc xây dựng nghị định nhằm hướng dẫn cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài. Dự thảo nghị định gồm 5 chương, 14 điều.

Đặc biệt, nghị định quy định tại chương II nhằm thiết lập khung pháp lý đồng bộ để xử lý các dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định; tập trung vào trình tự rà soát điều kiện, quy trình điều chỉnh biến động và cơ chế xác định nghĩa vụ tài chính bổ sung.

Dự thảo cũng quy định cơ chế, trình tự xử lý đối với các dự án có vi phạm liên quan đến lựa chọn nhà đầu tư và quản lý, sử dụng đất nhưng được xem xét tiếp tục giao đất, cho thuê đất theo chính sách đặc thù.

Theo đó, chính sách xác lập nguyên tắc phân loại dự án để áp dụng tương ứng với các cơ chế đã được quy định tại điều 4, điều 5 Nghị quyết số 170/2024/QH15 ngày 30/11/2024 về cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại TP.HCM, TP Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa nhằm lựa chọn trình tự xử lý phù hợp.

Trên cơ sở đó, nghị định dẫn chiếu áp dụng các quy trình rà soát điều kiện tiếp tục sử dụng đất, hoàn thiện thủ tục pháp lý, xác định lại giá đất và nghĩa vụ tài chính để đảm bảo thống nhất trong xử lý các dự án.

Đáng chú ý là chương IV dự thảo quy định trình tự rà soát, quyết định việc cho phép dự án được tiếp tục sử dụng đất theo hướng chặt chẽ, rõ thẩm quyền và thời hạn xử lý.

Cụ thể, Sở Tài chính chủ trì rà soát các điều kiện đối với từng dự án, tổng hợp kết quả, lập hồ sơ trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét. Trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải quyết định việc cho phép dự án tiếp tục thực hiện.

Trên cơ sở quyết định này, Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm tham mưu thực hiện các thủ tục về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định pháp luật.

Trường hợp dự án không đủ điều kiện tiếp tục thực hiện, việc xử lý được thực hiện theo trình tự thủ tục thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai, bảo đảm tính thống nhất và kỷ cương pháp lý.

Theo dự thảo tờ trình, tính đến ngày 30/3/2025, cả nước ghi nhận có 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc tương ứng với 198.428,1 ha và tổng mức đầu tư là 3.352.946,9 tỷ đồng.

Trong đó có 1.022 dự án đã được các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã giải quyết theo thẩm quyền với tổng quy mô 52.790,4 ha đất và tổng mức đầu tư 804.953,6 tỷ đồng.

Có 129 dự án đã được Chính phủ ban hành các Nghị quyết tháo gỡ theo thẩm quyền. 1.814 dự án, đất đai thuộc thẩm quyền xử lý của địa phương, các địa phương đang tập trung xử lý. Có 1.524 dự án, đất đai thuộc thẩm quyền của Quốc hội đã và đang được nghiên cứu chính sách tháo gỡ.