Hướng tới mục tiêu đưa ngành dừa đạt quy mô xuất khẩu tỷ USD, Vĩnh Long xác định phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ cùng các dự án chế biến sâu hiện đại là “chìa khóa” để bứt tốc, nâng giá trị nông sản và hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu…

Từ lợi thế vùng nguyên liệu lớn và định hướng phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn, Vĩnh Long đang đặt mục tiêu đưa ngành dừa trở thành lĩnh vực xuất khẩu tỷ USD trong những năm tới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương tập trung mở rộng dừa hữu cơ, tăng cường liên kết chuỗi và thu hút đầu tư vào các nhà máy chế biến sâu hiện đại nhằm nâng cao giá trị gia tăng, từng bước đưa sản phẩm dừa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu

TẬN DỤNG LỢI THẾ, ƯU TIÊN PHÁT TRIỂN TÀI NGUYÊN BẢN ĐỊA

Theo định hướng phát triển đến năm 2030, Vĩnh Long tập trung chuyển đổi nền nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái và tuần hoàn; trong đó cây dừa được xác định là nhóm ngành hàng trọng điểm.

Các số liệu thống kê cho thấy sự tăng trưởng tích cực của vùng nguyên liệu. Ước tính đến năm 2025, diện tích trồng dừa toàn tỉnh đạt 119.270 ha, tốc độ tăng bình quân 2%/năm so với năm 2020.

Nhờ đẩy mạnh ứng dụng nông nghiệp sạch, năng suất dừa của tỉnh đạt 11,95 tấn/ha, cao gấp 1,1 lần trung bình vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Tổng sản lượng dự kiến năm 2025 ước đạt 1,316 triệu tấn. Đặc biệt, diện tích dừa sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế (USDA, EU, JAS...) đã đạt hơn 30.300 ha, chiếm gần 26% tổng diện tích, tạo nền tảng vững chắc cho xuất khẩu.

Ông Nguyễn Trúc Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, cho biết khu vực chế biến, chế tạo từ ngành nông nghiệp chính là một trong những động lực cốt lõi để tỉnh hướng tới mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030. Thực tế, ngành dừa đã chứng minh được giá trị kinh tế lớn khi đóng góp 600 triệu USD trong tổng số 3,6 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu của tỉnh vào năm 2023.

Hiện, địa bàn tỉnh có khoảng 183 doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực chế biến và xuất khẩu dừa. Tầm nhìn đến năm 2030, tỉnh kỳ vọng xuất khẩu các sản phẩm từ dừa sẽ chạm mốc 1 tỷ USD.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, bài toán phát triển chuỗi nguyên liệu bền vững, nâng cao năng suất và chất lượng vùng trồng đang đặt ra cấp thiết.

“Việc ổn định vùng nguyên liệu, đặc biệt là dừa hữu cơ, kết hợp thay đổi tập quán canh tác theo hướng giảm phát thải, sử dụng phân bón sinh học chính là nền tảng để thích ứng biến đổi khí hậu và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế”, ông Sơn nhận định.

GIẢI PHÁP CHẾ BIẾN SÂU TỪ CÁC NHÀ MÁY HIỆN ĐẠI

Để hoàn thiện hệ sinh thái ngành dừa, việc thu hút các dự án chế biến sâu sử dụng công nghệ tiên tiến là một trong những bước đi chiến lược, đóng vai trò giải quyết đồng thời bài toán tiêu thụ và gia tăng giá trị nông sản. Sự xuất hiện của các nhà máy quy mô lớn đang cụ thể hóa định hướng đưa ngành dừa hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong xu thế đó, ngày 11/5/2026 vừa qua, Công ty Cổ phần Tập đoàn Nguyên liệu Á Châu (AIG) đã chính thức động thổ Nhà máy Chế biến Dừa Á Châu II (ACP2) tại Cụm công nghiệp Long Phước, tỉnh Vĩnh Long.

Dự án với tổng vốn đầu tư gần 630 tỷ đồng trên diện tích 60.000 m2. Dự kiến đi vào vận hành từ quý 1/2027, nhà máy được đánh giá là một mảnh ghép quan trọng giúp hài hòa ba phân khúc: ổn định chuỗi nguyên liệu, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến và hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Đến nay, AIG đã phát triển hệ sinh thái các công ty thành viên vận hành nhiều nhà máy chế biến sâu tại các vùng nguyên liệu trọng điểm trên cả nước, từ miền Bắc, miền Trung, Đông Nam Bộ đến Đồng bằng sông Cửu Long. Các sản phẩm nông sản chế biến sâu của AIG hiện đã xuất khẩu tới hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và các thị trường Halal tiềm năng tại Trung Đông.

Đánh giá về dự án, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Trúc Sơn nhận định việc doanh nghiệp tiếp tục mở rộng đầu tư là thông điệp mạnh mẽ về môi trường kinh doanh minh bạch của tỉnh, đồng thời kỳ vọng tiến độ hoàn thành vào đầu năm 2027 sẽ là cú hích quan trọng giúp giá trị chế biến và xuất khẩu ngành dừa tăng trưởng mạnh mẽ hơn. Đồng thời, hướng đến mục tiêu năm 2030 mở rộng diện tích vùng trồng lên 132.000 ha và kim ngạch xuất khẩu đạt tỷ USD.

Theo ông Nguyễn Bảo Tùng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Nguyên liệu Á Châu (AIG), việc đầu tư Nhà máy Chế biến Dừa Á Châu 2 được xem là bước đi tiếp theo nhằm phát huy lợi thế của “thủ phủ dừa” Bến Tre (cũ), thúc đẩy ngành dừa phát triển theo hướng hiện đại và bền vững. Dự án được đầu tư hệ thống dây chuyền, trang thiết bị hiện đại từ châu Âu, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng khắt khe của thị trường quốc tế, hướng tới mục tiêu đưa ACP trở thành doanh nghiệp chế biến dừa quy mô lớn tại Việt Nam.

Không chỉ dừng lại ở quy mô sản xuất, các nhà máy thế hệ mới như ACP2 còn chú trọng vào mô hình vận hành xanh. Thông qua sự tư vấn từ Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC thuộc Ngân hàng Thế giới) trong khuôn khổ sáng kiến Agriconnect, nhà máy được xây dựng theo các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), quản lý chặt chẽ báo cáo phát thải và hướng tới phát triển bền vững.

Bà Phạm Hoàng Vân, Trưởng Dự án của International Finance Corporation (IFC), nhấn mạnh: Phát triển bền vững ngày nay không chỉ là yêu cầu tất yếu mà đã trở thành một phần quan trọng trong năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Nhà máy Chế biến Dừa Á Châu II (ACP2) được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực nông nghiệp và chế biến nông sản tại Việt Nam.