Năm 2026, vải thiều Bắc Ninh rơi vào tình trạng mất mùa, sản lượng dự kiến chỉ bằng một nửa so với năm trước. Tuy nhiên, thị trường lại ghi nhận tín hiệu tích cực khi giá bán tăng cao. Ngay từ đầu vụ, nhiều doanh nghiệp đã ký hợp đồng thu mua với giá khoảng 40.000 đồng/kg, nhiều nông dân bán vải chín sớm tại vườn với giá bán lẻ lên tới 120.000 đồng/kg, giúp người trồng phần nào bù đắp thiệt hại...

Ngày 28/4/2026 tại Bắc Ninh diễn ra Hội nghị đánh giá tình hình sản xuất, tiêu thụ và ký kết biên bản thỏa thuận, hợp tác tiêu thụ vải thiều năm 2026.  Năm nay, sản xuất vải thiều tại Bắc Ninh đối mặt với nhiều thách thức. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, năm 2026, toàn tỉnh có 29.800 ha vải thiều, sản lượng thu hoạch dự kiến sẽ chỉ đạt khoảng 95.068 tấn, bằng một nửa so với năm 2025 và chỉ đạt 59,5% kế hoạch đề ra.  Trong đó, sản lượng vải sớm ước đạt khoảng 40.048 tấn và vải chính vụ hơn 55.000 tấn.

VẢI MẤT MÙA, CẦN GIỮ CHẤT LƯỢNG

Dù sản lượng giảm mạnh, cơ cấu sản xuất theo tiêu chuẩn vẫn được duy trì tích cực. Diện tích vải đạt chuẩn VietGAP chiếm 58,7% với 17.500 ha, tương ứng sản lượng khoảng 55.700 tấn. Bên cạnh đó, 255 ha vải đạt tiêu chuẩn GlobalG.A.P cho sản lượng khoảng 1.500 tấn.

Sản lượng vải thiều tại Bắc Ninh năm 2026 sụt giảm mạnh, nguyên nhân chính đến từ thời tiết bất thường. Mùa đông ấm khiến cây vải không đủ điều kiện phân hóa mầm hoa, trong khi sau Tết Nguyên đán, thời tiết tiếp tục khô nóng, ít mưa làm cây bật lộc nhanh nhưng không ra hoa. Dù nhiều nhà vườn đã chủ động bẻ lộc để kích thích ra hoa, song diện tích lớn khiến việc xử lý không đạt hiệu quả.

Trong bối cảnh sản lượng giảm tới 50%, người trồng vải đang tập trung chăm sóc để giữ quả trên cây, đồng thời địa phương khẩn trương chuẩn bị cho giai đoạn thu hoạch và tiêu thụ. Trước thực tế đó, ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, cho biết địa phương đang triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nhằm giữ năng suất và nâng cao chất lượng quả. Trọng tâm là hướng dẫn nông dân chăm sóc sau rụng sinh lý, bón phân cân đối, tưới tiêu hợp lý, đồng thời đẩy mạnh sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ.

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật được giám sát chặt chẽ, kết hợp lấy mẫu kiểm tra dư lượng trước thu hoạch để đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Công tác dự báo và phòng trừ sâu bệnh, đặc biệt với sâu đục quả và bệnh thán thư, cũng được tăng cường.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhấn mạnh ưu tiên hiện nay là bảo vệ tối đa năng suất thực thu và nâng cao chất lượng quả. Theo bà, điều quan trọng nhất là giữ được những chùm quả hiện có, hạn chế rụng và nứt quả do thời tiết thất thường và sinh vật gây hại. Việc điều tiết nước tưới đóng vai trò then chốt, bởi mưa nắng xen kẽ dễ làm quả nứt vỏ, ảnh hưởng đến giá trị thương phẩm.

Bên cạnh mục tiêu trước mắt, bà Hương cho rằng cần chú trọng các giải pháp dài hạn như minh bạch chuỗi cung ứng, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và xây dựng kế hoạch rải vụ hợp lý. Việc điều chỉnh cơ cấu giống với các loại vải có thời gian chín khác nhau, chất lượng tốt và khả năng bảo quản cao sẽ giúp kéo dài mùa vụ, giảm áp lực tiêu thụ và gia tăng giá trị.

CHỦ ĐỘNG TIÊU THỤ VẢI THIỀU

Để chủ động xúc tiến tiêu thụ vải thiều năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh đã tích cực kết nối với nhiều doanh nghiệp như Amway, Rồng Đỏ, Toàn Cầu, Dragon Garden nhằm trao đổi nhu cầu thu mua, tiêu chuẩn chất lượng và kế hoạch tiêu thụ. Trước đó, một số doanh nghiệp như Công ty Ameii Việt Nam, Drogen Bery, Công ty Toàn Cầu, Vifoco… cũng đã ký hợp đồng tiêu thụ vải thiều trên địa bàn tỉnh, góp phần tạo đầu ra sớm cho sản phẩm.

Ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, cho hay vải chín sớm dự kiến bắt đầu thu hoạch từ ngày 25/5, còn vải chính vụ từ ngày 10/6.

Dù sản lượng năm nay chỉ đạt khoảng 59,5% kế hoạch do ảnh hưởng thời tiết, thị trường bước đầu ghi nhận tín hiệu tích cực khi nhiều doanh nghiệp đã ký hợp đồng thu mua vải sớm với giá khoảng 40.000 đồng/kg ngay từ đầu vụ. Tại nhiều vườn, nông dân bán được vải chín sớm với giá bản lẻ lên tới 120.000 đồng/kg - cao kỷ lục từ trước đến nay. Trong bối cảnh mất mùa, mức giá này được xem là điểm tựa quan trọng giúp người trồng vải giảm bớt thiệt hại.

Tuy nhiên, theo ông Quang, áp lực tiêu thụ vẫn rất lớn do thời gian thu hoạch ngắn, chỉ kéo dài trong khoảng một đến hai tháng. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp chưa mạnh dạn đầu tư kho lạnh, cơ sở bảo quản hay hệ thống đóng gói quy mô lớn. Mùa vụ dồn dập trong thời gian ngắn cũng tạo sức ép lên nhân công, vận chuyển và thị trường tiêu thụ.

Đánh giá về vụ vải năm nay, ông Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Thực phẩm Toàn Cầu, cho rằng biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng rõ nét đến sản xuất vải thiều. Những năm nền nhiệt cao, thiếu rét đúng thời điểm phân hóa mầm hoa khiến vải thiều thường xuyên mất mùa.

Dù vậy, theo ông Hưng, vải thiều vẫn là loại trái cây có giá trị cao trong ngành chế biến. Với đặc điểm cùi dày, vị ngọt đậm, hương thơm và hình thức đẹp, vải thiều rất phù hợp cho các phương pháp cấp đông, sấy khô hoặc chế biến sâu. So với nhiều giống vải khác, sản phẩm chế biến từ vải thiều thường có chất lượng vượt trội, dễ tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Từ thực tế hoạt động, doanh nghiệp đề xuất cần đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển giống mới, đặc biệt là các giống vải không hạt, giống chín sớm hoặc có khả năng bảo quản tốt hơn. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, giảm áp lực lao động thủ công trong chế biến, đồng thời tăng sức cạnh tranh lâu dài cho ngành hàng vải thiều.