Tại dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp đề xuất tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng mỗi chủ thể chỉ ban hành một hình thức văn bản; hoàn thiện trình tự, thủ tục rút gọn và việc xây dựng, ban hành văn bản trong trường hợp đặc biệt...

Tại Phiên họp Thường vụ Quốc hội thứ 7, chiều 2/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật. 

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự án luật được xây dựng nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc; đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa khâu xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Dự thảo gồm 10 chương, 68 điều, quy định về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và những nội dung cơ bản trong tổ chức thi hành pháp luật.

Theo đó, dự thảo tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng mỗi chủ thể chỉ ban hành một hình thức văn bản; lược bỏ 5 nhóm hình thức văn bản và chuyển các nội dung thuộc thẩm quyền của chủ thể tương ứng sang hình thức văn bản phù hợp. Chính phủ cho biết dự thảo đã thiết kế quy định chuyển tiếp để tránh tạo khoảng trống pháp lý.

Các nguyên tắc trong xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật cũng được bổ sung, trong đó nhấn mạnh yêu cầu không để quy định pháp luật bị lợi dụng nhằm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời xác định vai trò chi phối, định hướng của các nguyên tắc cơ bản trong những luật nền tảng thuộc lĩnh vực công và tư.

Về quy trình xây dựng luật, pháp lệnh, dự thảo tiếp tục phân định rõ quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo, nhưng bảo đảm sự liên thông, kế thừa kết quả giữa các giai đoạn. Thay vì quy định một bước thẩm định chính sách riêng, dự thảo thiết kế cơ chế lấy ý kiến và quy định trách nhiệm bắt buộc tham gia của một số bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi quản lý ngành, lĩnh vực.

Dự thảo cũng hoàn thiện trình tự, thủ tục rút gọn và việc xây dựng, ban hành văn bản trong trường hợp đặc biệt; bổ sung cơ chế xử lý vấn đề khẩn cấp, cấp bách khi Quốc hội không thể họp; quy định cụ thể hơn việc ban hành văn bản để thí điểm chính sách đối với luật, nghị định và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh...

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện luật.

Đối với đề xuất lược bỏ hình thức văn bản quy phạm pháp luật là nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ ngày 1/3/2027, đa số ý kiến tán thành chủ trương đơn giản hóa hệ thống văn bản.

Tuy vậy, có ý kiến đề nghị cân nhắc tiếp tục sử dụng các hình thức này đến hết năm 2027 để xử lý cơ bản những vấn đề thực tiễn đặt ra; đồng thời đánh giá đầy đủ hệ quả pháp lý và phương án xử lý những vấn đề phát sinh sau khi lược bỏ. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ vì sao dự thảo giữ lại thông tư liên tịch trong khi đề xuất bỏ nghị quyết liên tịch.

Một nội dung khác cần được lưu ý là đề xuất cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ điều chỉnh quy định của luật trong một số trường hợp.

Theo dự thảo, Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể ban hành pháp lệnh để điều chỉnh quy định của luật không do Chính phủ trình; Chính phủ có thể ban hành nghị định để điều chỉnh quy định của luật do Chính phủ trình trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp, hoặc để điều chỉnh nội dung mang tính kỹ thuật nhằm giải quyết ngay vấn đề phát sinh. Việc điều chỉnh sau đó phải được báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận định đây là chính sách mới nhưng hồ sơ dự án chưa thể hiện đầy đủ kết quả nghiên cứu, cơ sở lý luận, thực tiễn và đánh giá tác động…

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát nguồn lực tài chính, nhân lực bảo đảm thi hành; hoàn thiện các quy định về khái niệm văn bản quy phạm pháp luật, văn bản quy định chi tiết, cơ chế đặc thù, chính sách thí điểm, tham vấn chính sách, quy trình soạn thảo, áp dụng văn bản và giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh.