Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến điều chỉnh giảm mức điểm ưu tiên cho thí sinh sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ xuống còn 1-2 điểm thay vì mức tối đa là 3 điểm như trước đây...

Chứng chỉ ngoại ngữ được đưa vào tuyển sinh đại học từ năm 2015 khi Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép quy đổi chứng chỉ IELTS từ 3.5 (từ năm 2016 đến nay, Bộ nâng điểm IELTS tối thiểu lên 4.0) có thể thay thế và được tính thành điểm 10 môn Ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp.

Đây là tiền đề để các cơ sở giáo dục đại học triển khai rộng rãi các phương thức xét tuyển kết hợp, hình thành nên xu hướng ưu tiên chứng chỉ ngoại ngữ mạnh mẽ như hiện nay. Tuy nhiên, sau một thập kỷ vận hành, việc dùng chứng chỉ ngoại ngữ để xét tuyển đại học đã vấp phải nhiều luồng ý kiến trái chiều.

Ở góc độ ủng hộ, nhiều ý kiến cho rằng chính sách này không chỉ gia tăng cơ hội cho những thí sinh có năng lực ngôn ngữ, mà còn giúp các trường đại học nâng cao chất lượng đầu vào, tuyển chọn được nguồn sinh viên có nền tảng hội nhập tốt.

Tuy nhiên, việc ưu tiên chứng chỉ IELTS trong tuyển sinh đang vô tình gây nên sự bất bình đẳng trong giáo dục. Khi lợi thế nghiêng hẳn về nhóm học sinh có điều kiện kinh tế, những thí sinh ở vùng khó khăn dù có năng lực học tập tốt vẫn phải chịu thiệt thòi kép. Điều này không chỉ thu hẹp cửa vào đại học của học sinh nghèo mà còn làm trầm trọng thêm khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền.

Kỳ thi đại học năm 2025 đã cho thấy sự chênh lệch rõ ràng giữ đề thi thực tế và quy chế quy đổi điểm IELTS. Đề thi Ngoại ngữ năm 2025 có độ phân hoá cao, khiến cả nước chỉ có 141 điểm 10, nhưng số lượng thi sinh đạt điểm tối đa nhờ quy đổi lại lên đến hàng chục ngàn. Sự chênh lệch này đã khiến cho các trường đại học đồng loạt ghi nhận số lượng hồ sơ xét tuyển chứng chỉ ngoại ngữ tăng đột biến.

Học viện Ngân hàng có 13.000 thí sinh nộp chứng chỉ ngoại ngữ, tăng hơn gấp đôi so với năm 2024. Đại học Bách khoa Hà Nội cũng có khoảng 13.000 thí sinh sử dụng IELTS để đăng ký xét tuyển, con số này ở Đại học Kinh tế quốc dân là 22.000, cả 2 đại học này đều tăng 1,5 lần so với năm trước.

Qua thực tế đó, Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với nhiều điều chỉnh đáng chú ý, tập trung vào việc hạn chế số lượng nguyện vọng, giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ và tinh gọn các phương thức xét tuyển.

Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến mức điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS, TOEFL dự kiến giảm từ mức tối đa 3 điểm xuống còn 1-2 điểm. Theo Bộ, điều chỉnh này nhằm hạn chế chênh lệch cơ hội giữa các nhóm thí sinh.

Nhiều trường đại học nhận định, việc điều chỉnh mức điểm ưu tiên ngoại ngữ là một bước đi tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Ngoại ngữ hiện không còn là yếu tố mang tính đặc thù để ưu tiên quá mức khi kỹ năng này đã dần được phổ cập hóa. Việc siết chặt mức điểm cộng sẽ giúp phản ánh chính xác hơn thực lực của thí sinh.

Từ phía các cơ sở giáo dục đại học, nhiều trường bày tỏ ủng hộ đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc giảm điểm cộng cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Qua đó, nhằm góp phần xóa bỏ rào cản bất bình đẳng cho những sĩ tử tại khu vực vùng sâu, vùng xa - nơi điều kiện ôn tập và tiếp cận các chứng chỉ quốc tế vẫn còn là một trở ngại lớn.