Bộ Tư pháp vừa đề xuất xử lý 259 văn bản quy phạm pháp luật, qua đó cắt giảm, đơn giản hóa hơn 210 thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp cho địa phương. Đáng chú ý, ít nhất 11 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thuộc các lĩnh vực trọng yếu như tài chính, công thương, xây dựng... cũng được đề xuất bãi bỏ hoặc nới lỏng quy định...

Ngày 23/10, Bộ Tư pháp đã hoàn tất báo cáo chuyên đề kết quả tổng rà soát và các đề xuất xử lý văn bản quy phạm pháp luật để cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện hành nghề, đầu tư, kinh doanh, thủ tục hành chính bất hợp lý, tạo gánh nặng chi phí tuân thủ.

ĐỀ XUẤT BÃI BỎ 11 NGÀNH NGHỀ ĐẦU TƯ KINH DOANH CÓ ĐIỀU KIỆN

Theo Bộ Tư pháp, có 259 văn bản quy phạm pháp luật cần xử lý. Kết quả cũng thể hiện, có trên 100 thủ tục hành chính đề xuất cắt giảm (bãi bỏ, không thực hiện). Có khoảng 90 thủ tục hành chính đề xuất đơn giản hóa về thành phần hồ sơ, thời hạn giải quyết, cách thức thực hiện). Khoảng hơn 20 thủ tục hành chính đề xuất phân cấp cho địa phương.

Ngoài ra, ít nhất 11 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được đề xuất bãi bỏ hoặc bãi bỏ điều kiện, tập trung tại các lĩnh vực: tài chính (kế toán, kiểm toán, hải quan, chứng khoán, thẩm định giá); công thương (kinh doanh xăng dầu, khí, rượu, thuốc lá, điện lực, xuất nhập khẩu, hóa chất); nông nghiệp và môi trường (giống cây trồng, phân bón, thủy sản, bảo vệ môi trường, tài nguyên nước); xây dựng, giao thông vận tải (hàng hải, đường thủy nội địa, đường bộ, kinh doanh bất động sản)…

Điển hình như Bộ Tài chính đề xuất cắt giảm 4 thủ tục hành chính và 03 điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế, phân cấp toàn bộ thủ tục thành lập kho, bãi, địa điểm hải quan cho Chi cục Hải quan khu vực, doanh nghiệp chỉ nộp 01 đơn đề nghị kèm sơ đồ.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đề xuất rút ngắn thời hạn giải quyết thủ tục nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của tổ chức tín dụng từ 40 ngày xuống 19 ngày làm việc…

Báo cáo cũng chỉ ra có 8 văn bản quy phạm pháp luật còn quy định điều kiện đối với ngành, nghề không còn thuộc Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện như dịch vụ việc làm, dịch vụ lưu trữ, cho thuê lại lao động, sản xuất vàng trang sức…

Bộ Tư pháp dự kiến có 212/259 văn bản quy phạm pháp luật (chiếm 81,9%) cần hoàn thành xử lý trong khoảng 05 tháng (từ nay đến ngày 01/3/2027). Trong đó có 33 luật, bộ luật, nghị quyết của Quốc hội chủ yếu được xử lý tại các dự án luật trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026).

Bộ Tư pháp đánh giá kết quả rà soát đã bao quát hầu hết các bộ, ngành quản lý nhiều thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

“Nhiều phương án có tính đột phá như chuyển cấp phép sang thông báo, tự kê khai và hậu kiểm; bãi bỏ ngành, nghề kinh doanh có điều kiện; thay giấy tờ bằng dữ liệu.

Kết quả rà soát là cơ sở quan trọng để thể chế hóa kịp thời các kết quả cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tránh khoảng trống pháp lý khi các Nghị quyết của Chính phủ ban hành theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 hết hiệu lực”, báo cáo nhấn mạnh.

CẦN ƯU TIÊN XÂY DỰNG VĂN BẢN THEO THỦ TỤC RÚT GỌN

Bộ Tư pháp cũng đánh giá hệ thống văn bản quy phạm pháp luật quy định thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh có số lượng lớn, phân tán ở nhiều tầng nấc (luật, nghị định, thông tư, văn bản của địa phương)…

Báo cáo cũng chỉ ra nguy cơ “khoảng trống pháp lý” đồng loạt khi các Nghị quyết của Chính phủ ban hành theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 hết hiệu lực ngày 28/02/2027.

Bên cạnh đó, phương án “thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu” phụ thuộc cơ sở dữ liệu do bộ khác quản lý nhưng chưa có cơ chế bảo đảm đồng bộ… Ngoài ra, vẫn còn tình trạng chồng chéo, trùng lặp, không thống nhất hoặc chưa phân định rõ thẩm quyền.

Đơn cử như Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa - chồng chéo thẩm quyền giữa Cảng vụ hàng hải và Cảng vụ đường thủy nội địa tại khu vực cảng, bến thủy nội địa nằm trong vùng nước cảng biển, “một doanh nghiệp phải chịu sự kiểm tra, giám sát của nhiều cơ quan quản lý cùng lúc”.

Đồng thời chưa có cơ chế quản lý giá dịch vụ tại cảng cạn trong khi giá dịch vụ tại cảng biển do Nhà nước quản lý, làm gia tăng chi phí logistics…

Hoặc như việc Bộ Khoa học và Công nghệ không thống nhất về cách lấy mẫu, lưu mẫu kiểm tra chất lượng xăng dầu giữa Thông tư số 15/2015/TT-BKHCN và Thông tư số 01/2024/TT-BKHCN.

Qua kết quả tổng rà soát, Bộ Tư pháp đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan ngang bộ ưu tiên xây dựng văn bản theo trình tự, thủ tục rút gọn, theo hình thức “một văn bản sửa nhiều văn  bản” đối với các văn bản quy phạm pháp luật nêu tại mục V.3.

Trường hợp không kịp hoàn thành, xem xét báo cáo cấp có thẩm quyền về phương án xử lý chuyển tiếp để không phát sinh khoảng trống pháp lý…