Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị kêu gọi Iran hướng tới một
lệnh ngừng bắn toàn diện, trong bối cảnh chiến sự giữa Iran với Mỹ và Israel đã
kéo dài hơn 2 tháng và gây sức ép ngày càng lớn lên khu vực cũng như kinh tế
toàn cầu. Ông Vương cho biết Bắc Kinh “hết sức lo ngại” về cuộc xung đột này.
Phát biểu trên được ông Vương đưa ra ngày thứ Tư (6/5) trong cuộc gặp Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tại Bắc Kinh. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu
tiên của ông Araghchi kể từ khi chiến sự với Mỹ và Israel bùng phát vào ngày
28/2.
Theo các nhà phân tích, lời kêu gọi của Trung Quốc có thể thêm
động lực để Mỹ và Iran nối lại đàm phán, khi các cuộc đàm phán hòa
bình chưa đạt kết quả đột phá. Phát biểu này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald
Trump thông báo tạm dừng chiến dịch hỗ trợ các tàu thương mại bị mắc kẹt rời eo
biển Hormuz an toàn. Ông Trump cho biết quyết định này một phần xuất phát từ
“tiến triển lớn hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” với Iran.
Trong hơn 2 tháng qua, dòng chảy hàng hóa qua eo biển
Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng đã đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, gây sức
ép lên kinh tế thế giới và nhiều nước phụ thuộc vào tuyến vận tải này, trong đó
có Trung Quốc. Trước chiến tranh, eo biển Hormuz là tuyến hàng hải trọng yếu đối
với hoạt động vận chuyển dầu mỏ, khí đốt, phân bón và các sản phẩm dầu khí
khác.
“Chúng tôi cho rằng các bên cần khẩn trương đạt được một lệnh
ngừng bắn toàn diện. Việc giao tranh tái diễn là điều không thể chấp nhận. Điều
đặc biệt quan trọng lúc này là các bên phải tiếp tục đối thoại và đàm phán”,
ông Vương phát biểu trong cuộc gặp với Bộ Trưởng Ngoại giao Iran.
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc cho rằng cuộc xung đột “đã kéo dài
hơn 2 tháng, không chỉ gây tổn thất nghiêm trọng cho người dân Iran mà còn tác
động nặng nề tới hòa bình khu vực và toàn cầu”. Do đó, Trung Quốc “hết sức lo
ngại” về tình hình này.
Theo giới phân tích, quan hệ kinh tế và chính trị chặt chẽ
giữa Trung Quốc và Iran giúp Bắc Kinh có tiếng nói đáng kể với Tehran. Vì vậy,
chính quyền ông Trump đang kêu gọi Trung Quốc phát huy vai trò này để gây sức
ép buộc Iran mở lại eo biển Hormuz.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trước đó bày tỏ hy vọng Bắc Kinh sẽ nhắc lại với Tehran về sự cần thiết
phải khơi thông eo biển Hormuz. Đây được xem là vấn đề then chốt, bởi quyền kiểm
soát tuyến hàng hải trọng yếu này hiện là một trong những đòn bẩy lớn nhất của
Iran trong bối cảnh Washington muốn Tehran thu hẹp đáng kể chương trình hạt
nhân của nước này.
“Tôi hy vọng phía Trung Quốc sẽ truyền đạt tới Iran những điều
cần thiết. Những gì Tehran đang làm tại eo biển Hormuz đang khiến nước này bị
cô lập trên toàn cầu. Trong vấn đề này, Iran đang ở vị thế bất lợi”, ông Rubio
phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng hôm thứ Ba (5/5).
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian cho biết Bắc
Kinh đã nêu rõ rằng các bên liên quan cần hành động “thận trọng” và giải quyết
xung đột thông qua đối thoại để khôi phục hòa bình. Ông Lin nói thêm rằng Trung Quốc
đã tích cực thúc đẩy đàm phán hòa bình và sẽ tiếp tục nỗ lực theo hướng này.
Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 6/5 tiếp tục gia tăng sức ép với Tehran. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết chiến dịch không kích Iran mang tên Epic Fury của Mỹ có thể kết thúc nếu Tehran chấp nhận một thỏa thuận hòa bình, đồng thời cảnh báo các cuộc tấn công sẽ được nối lại với cường độ mạnh hơn nếu hai bên không đạt thỏa thuận.
Ông Trump cũng cho biết nếu Mỹ và Iran đi đến đồng thuận, chiến dịch phong tỏa của Hải quân Mỹ đối với các cảng biển Iran sẽ chấm dứt, qua đó cho phép eo biển Hormuz được mở lại cho tất cả các bên.
Theo trang tin Axios, Mỹ và Iran đã tiến gần tới một biên bản ghi nhớ gồm 14 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh và tạo khuôn khổ cho các cuộc đàm phán tiếp theo. Cũng theo Axios, Mỹ chờ câu trả lời từ Iran đối với “một số điểm chính” trong vòng 48 giờ. Về phần mình, Tehran cho biết đang xem xét đề xuất mới từ Washington.
Chuyến thăm Trung Quốc của Bộ trưởng Ngoại giao Iran
Araghchi diễn ra khoảng 1 tuần trước thời điểm Tổng thống Trump dự kiến tới Bắc
Kinh. Theo kế hoạch, chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Trung Quốc có
thể diễn ra vào ngày 14-15/5 và dự kiến có cuộc gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận
Bình. Đây sẽ là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump trong nhiệm kỳ thứ
hai, đồng thời là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ kể từ
chuyến đi của chính ông vào năm 2017.
