Ngày thứ Hai (22/6), Trung Quốc công bố các biện pháp hạn chế thương mại mới đối với hàng chục doanh nghiệp và tổ chức của Mỹ...

Đây được xem là động thái đáp trả việc Washington bổ sung thêm nhiều doanh nghiệp Trung Quốc vào “danh sách đen” của Bộ Quốc phòng Mỹ gồm các công ty mà cơ quan này cho là có hoạt động hỗ trợ quân đội Trung Quốc.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, 10 nhà cung cấp công nghiệp của Mỹ đã bị đưa vào danh sách kiểm soát xuất khẩu, trong đó có hai doanh nghiệp khai thác đất hiếm MP Materials Corp và USA Rare Earth, cùng hai nhà sản xuất máy bay không người lái Teal Drones và Jaia Robotics.

Theo đó, các công ty trong danh sách sẽ không được tiếp cận các mặt hàng lưỡng dụng có nguồn gốc từ Trung Quốc. Đây là những sản phẩm, công nghệ hoặc thiết bị có thể được sử dụng cho cả mục đích dân sự và quân sự.

Một số doanh nghiệp khác cũng bị bổ sung vào danh sách gồm Aveox Inc, nhà sản xuất thiết bị điện tử có trụ sở tại bang California; Ball Aerospace & Technologies Corp, công ty hoạt động trong lĩnh vực hàng không vũ trụ và quốc phòng; và Oshkosh Defense, nhà cung cấp phương tiện và thiết bị quân sự.

Trong một tuyên bố riêng cùng ngày, Bộ Tài chính Trung Quốc cho biết 46 công ty Mỹ, phần lớn là các nhà thầu quốc phòng, sẽ bị loại khỏi các dự án mua sắm của chính phủ Trung Quốc. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ áp dụng với các công ty Mỹ bị nêu tên. Các pháp nhân có vốn đầu tư nước ngoài đã đăng ký hoạt động tại Trung Quốc, dù có liên hệ với những công ty này, sẽ được miễn trừ.

Động thái của Bắc Kinh được đưa ra sau khi Bộ Quốc phòng Mỹ đầu tháng này cập nhật danh sách 1260H - danh sách gồm các doanh nghiệp mà Washington cho là có liên hệ hoặc hỗ trợ quân đội Trung Quốc. Alibaba Group, Baidu và hãng xe BYD nằm trong số những công ty công nghệ Trung Quốc mới bị bổ sung vào danh sách này.

Theo ông Han Shen Lin, Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại công ty tư vấn The Asia Group, các biện pháp đáp trả của Bắc Kinh dường như chủ yếu mang tính biểu tượng, thay vì đánh dấu một bước leo thang thực chất trong quan hệ Mỹ - Trung Quốc.

“Hầu hết công ty Mỹ bị nhắm tới lần này có rất ít, hoặc gần như không có, hoạt động kinh doanh đáng kể tại Trung Quốc", ông Han nhận xét với kênh CNBC.

Đầu tháng này, giới chức Trung Quốc tuyên bố Bắc Kinh sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ “quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng” của doanh nghiệp Trung Quốc. Bắc Kinh cũng chỉ trích Mỹ “lập các danh sách mang tính phân biệt đối xử dưới danh nghĩa an ninh quốc gia”.

“Các biện pháp đáp trả mới là ví dụ điển hình về cách Trung Quốc xử lý những động thái leo thang ở mức hạn chế từ Mỹ, trong khi vẫn duy trì ổn định quan hệ song phương”, ông Dan Wang, Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại Eurasia Group, nhận định.

Ông Wang cho rằng cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng trước đã giúp đưa quan hệ hai nước trở lại trạng thái tích cực hơn.

Dù động thái của Lầu Năm Góc cũng chủ yếu mang tính biểu tượng, các nhà phân tích cho rằng quyết định này cho thấy Washington đang mở rộng phạm vi kiểm soát đối với các công nghệ nhạy cảm của Trung Quốc, từ trí tuệ nhân tạo (AI), điện tử tiêu dùng đến công nghệ sinh học.

Việc bị đưa vào danh sách 1260H của Bộ Quốc phòng Mỹ không đồng nghĩa các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ lập tức chịu lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, từ ngày 30/6, Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ không ký hợp đồng trực tiếp cho các công ty có tên trong danh sách này. Các hạn chế đối với hoạt động mua sắm gián tiếp sẽ bắt đầu có hiệu lực từ năm 2027.

Một số công ty Trung Quốc bị đưa vào danh sách đã phản đối quyết định của Mỹ và tuyên bố sẽ có hành động pháp lý để yêu cầu được loại khỏi danh sách. Trước đó, nhà sản xuất điện thoại thông minh Xiaomi của Trung Quốc từng thắng kiện và được đưa ra khỏi danh sách này vào tháng 5/2021.