TP. Hồ Chí Minh đang đẩy nhanh triển khai đề án chỉnh trang đô thị, tập trung di dời hơn 20.000 căn nhà ven kênh rạch; đồng thời tăng tốc đầu tư hạ tầng nhằm cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống...

Chiều 28/4, ông Võ Văn Minh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP. Chí Minh đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tiến độ triển khai Đề án chỉnh trang đô thị, di dời nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch giai đoạn 2025 - 2030.

Tại cuộc họp, Chủ tịch HĐND Thành phố nhấn mạnh việc di dời nhà ven kênh rạch không chỉ nhằm cải thiện điều kiện sống mà còn là thước đo năng lực điều hành của cả hệ thống chính trị. Các đơn vị được yêu cầu triển khai theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ nguồn lực”, chuyển mạnh sang hành động cụ thể, tạo kết quả rõ ràng.

HUY ĐỘNG XÃ HỘI HÓA, ĐẢM BẢO QUỸ TÁI ĐỊNH CƯ KỊP THỜI

Theo định hướng đang xây dựng, Thành phố sẽ tận dụng tối đa các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 260/2025/QH15 nhằm giải quyết dứt điểm bài toán di dời hơn 20.000 căn nhà ven kênh rạch.

Theo áo cáo của Sở Xây dựng, dự kiến có 44 dự án được triển khai trong giai đoạn này, bao gồm 40 dự án sử dụng vốn ngân sách và 4 dự án thực hiện theo hình thức xã hội hóa. Tổng số nhà ở cần di dời lên tới 23.429 căn. Trong đó, áp lực lớn tập trung tại các phường Chánh Hưng, Bình Đông và Phú Định, chiếm hơn 65% tổng khối lượng toàn Thành phố.

Tại khu vực Nhà Bè, số lượng nhà ở ven kênh rạch cần di dời hiện vượt 2.500 căn, phân bố dọc hơn 33 km các tuyến như Kênh Cây Khô, Rạch Ông Lớn, Rạch Xóm Đình. Trong đó, phần lớn là nhà tạm, kết cấu yếu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao, đặc biệt trong điều kiện mùa mưa bão đang đến gần.

“Với quyết tâm cao cùng các cơ chế đột phá về phân cấp và huy động nguồn lực, Thành phố kỳ vọng đề án sẽ góp phần xóa bỏ các khu vực có điều kiện sống khó khăn, từng bước xây dựng đô thị văn minh, hiện đại và phát triển bền vững”.

Thực tế cho thấy, tình trạng lấn chiếm kênh rạch kéo dài trong nhiều năm không chỉ gây áp lực lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật, làm gia tăng ô nhiễm môi trường mà còn tác động trực tiếp đến an toàn dân sinh, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã chỉ ra những khó khăn lớn trong quá trình triển khai, nổi bật là các vướng mắc pháp lý liên quan đến đất đai và áp lực về nguồn vốn đầu tư. Trước thực tế này, lãnh đạo Thành phố xác định cần đẩy mạnh phân cấp, tăng quyền chủ động cho cấp cơ sở.

Theo đó, bí thư đảng ủy các xã, phường sẽ trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo triển khai dự án; chủ tịch UBND cùng cấp chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ và chất lượng thực hiện. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thủ tục, đồng thời nâng cao tính sát thực trong công tác bồi thường, hỗ trợ, đặc biệt tại các khu vực từng là “điểm nóng” như Quận 8 và Nhà Bè.

Thành phố xác định huy động nguồn lực xã hội hóa là giải pháp quan trọng, trong đó áp dụng mô hình BT (xây dựng - chuyển giao) để tạo quỹ nhà tái định cư kịp thời, hạn chế việc người dân phải chờ đợi kéo dài.

Song song đó, việc rà soát, tận dụng quỹ đất công để phát triển nhà ở xã hội tại chỗ được đẩy mạnh, nhằm giảm chi phí giải phóng mặt bằng và hạn chế xáo trộn đời sống người dân.

Các đại biểu thống nhất quan điểm, việc di dời phải gắn với mục tiêu đảm bảo nơi ở mới cho người dân “bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”. Nhà ở xã hội cần được quy hoạch đồng bộ về hạ tầng, bao gồm giao thông, điện nước, trường học và cơ sở y tế. Đối với các trường hợp gặp khó khăn về pháp lý, Thành phố sẽ xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp, nhằm đảm bảo mọi hộ dân đều có điều kiện ổn định cuộc sống lâu dài.

ĐẨY MẠNH ĐẦU TƯ HẠ TẦNG, CẢI TẠO KÊNH RẠCH NỘI ĐÔ

Trong bối cảnh Thành phố đẩy mạnh chỉnh trang đô thị gắn với cải thiện môi trường sống, các dự án hạ tầng cụ thể cũng đang được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng cho mục tiêu phát triển bền vững.

Mới đây, UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành quyết định chủ trương đầu tư dự án xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường rạch Ông Bầu và rạch Chín Xiểng. Dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 2.939 tỷ đồng từ ngân sách Thành phố.

Dự án được triển khai tại phường An Nhơn, với thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029. Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng và cải tạo môi trường được kỳ vọng sẽ góp phần giảm tải cho hệ thống hiện hữu, nâng cao khả năng kết nối khu vực, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển đô thị bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Mục tiêu của dự án là nâng cao khả năng tiêu thoát nước, giảm tình trạng ngập úng cục bộ tại các khu dân cư ven rạch và các tuyến đường lân cận, đặc biệt trong mùa mưa. Đồng thời, dự án hướng đến cải thiện môi trường, xử lý tình trạng ô nhiễm nguồn nước do rác thải sinh hoạt và nước thải chưa qua xử lý đổ trực tiếp ra hệ thống kênh rạch.

Theo quy hoạch, các hạng mục sẽ bao gồm nạo vét, khơi thông dòng chảy, tái tạo hệ sinh thái tự nhiên, qua đó góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống cho khu vực. Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng kỹ thuật dọc tuyến cũng được đầu tư đồng bộ, gồm giao thông, thoát nước, chiếu sáng và cây xanh.

Tại khu vực rạch Ông Bầu, dự án đầu tư tuyến dài khoảng 380 m, gồm hai đoạn kết nối với hệ thống kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên và các trục đường lân cận. Rạch được nạo vét với bề rộng từ 6 - 23 m, xây dựng kè bê tông cốt thép, kết hợp vỉa hè và hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, hệ thống thoát nước, thu gom nước thải, mảng xanh và chiếu sáng được đầu tư đồng bộ.

Đối với rạch Chín Xiểng, tổng chiều dài cải tạo khoảng 890 m, chia thành ba đoạn, với các hạng mục nạo vét, kè bờ và hoàn thiện hệ thống thoát nước. Dự án cũng xây dựng hai tuyến đường giao thông, một cầu bê tông cốt thép và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đi kèm.

Bên cạnh đó, các khu công viên, mảng xanh với tổng diện tích lớn được bố trí dọc tuyến, góp phần hoàn thiện không gian đô thị và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Trước đó, tháng 1/2026, UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành quyết định phê duyệt Dự án thành phần 1 nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Văn Thánh trên địa bàn phường Thạnh Mỹ Tây. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 1.743 tỷ đồng từ ngân sách Thành phố, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2025 - 2030.

Việc đầu tư dự án nhằm chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường rạch Văn Thánh; tăng cường khả năng trữ nước, tiêu thoát nước, chống ngập; kết hợp xây dựng hạ tầng giao thông, công viên, mảng xanh dọc tuyến nhằm nâng cao năng lực giao thông, cải thiện cảnh quan, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân khu vực dự án.