Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi lên tiếng bác bỏ mạnh mẽ quan điểm cho rằng bà phải chịu trách nhiệm về tình trạng đồng yên yếu và lãi suất cao...

“Thời gian qua, tôi đã phải hứng chịu nhiều chỉ trích về những vấn đề như ‘đồng yên yếu’ hay ‘lãi suất cao’. Tôi dứt khoát bác bỏ những cáo buộc đó”, hãng tin Bloomberg dẫn lời bà Takaichi phát biểu tại Quốc hội Nhật Bản ngày 19/10.

Bà Takaichi cho biết chính quyền của bà đặt mục tiêu củng cố niềm tin vào đồng yên thông qua việc xây dựng một nền kinh tế vững mạnh và đạt được sự bền vững về tài khóa. Bà nói thêm rằng Chính phủ Nhật Bản sẽ kiểm soát chặt chẽ việc phát hành trái phiếu trong kế hoạch ngân sách của năm tài khóa tới.

Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh chính quyền bà Takaichi, sau 1 năm nắm quyền, đang nỗ lực xoa dịu tâm lý lo ngại dai dẳng của thị trường về công tác quản lý tài khóa của Tokyo. Trước đó trong năm nay, các bản dự thảo về kế hoạch chính sách kinh tế thường niên của chính quyền bà Takaichi đã làm dấy lên lo ngại rằng Chính phủ Nhật Bản đang chuyển hướng sang lập trường tài khóa mở rộng. Mối lo này đã gây áp lực mất giá mạnh lên đồng yên, đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn tăng lên.

Sau một giai đoạn biến động mạnh nghiêng về mất giá, tỷ giá đồng yên gần đây đã ổn định hơn trong khoảng 158-159 yên đổi 1 USD. Sáng nay (20/10), đồng yên giao dịch gần mức 158,5 yên đổi 1 USD.

Trong tháng 9 vừa qua, Bộ trưởng phụ trách chiến lược tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản, ông Minoru Kiuchi, khẳng định Nhật Bản không còn cần đến chính sách thúc đẩy lạm phát thông qua nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ và tăng chi tiêu công. Bà Takaichi cũng đưa ra quan điểm tương tự vào đầu tháng này.

Ngoài ra, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết bà Takaichi không theo đuổi chính sách thúc đẩy lạm phát - một quan điểm vốn từ lâu vẫn thường bị gán cho vị Thủ tướng này, một phần vì bà Takaichi là người ủng hộ mạnh mẽ chính sách Abenomics của cố Thủ tướng Shinzo Abe.

Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn đang đặc biệt quan tâm đến việc Chính phủ Nhật Bản sẽ lấy nguồn lực từ đâu để thực hiện kế hoạch cắt giảm thuế tiêu thụ đối với thực phẩm và tăng chi tiêu quốc phòng mà không làm trầm trọng thêm gánh nặng nợ công.

Từ khi bà Takaichi lên cầm quyền, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ và đồng yên trượt giá xuống mức thấp nhất kể từ năm 1986. Tình trạng này buộc Tokyo, và thậm chí cả Washington, phải can thiệp vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ tỷ giá đồng yên.

Hồi tháng 1 năm nay, bà Takaichi nhận định rằng đồng yên yếu tạo cơ hội cho các ngành xuất khẩu và đóng vai trò như một tấm đệm chống lại các mức thuế quan từ phía Mỹ. Tuy nhiên, bà nhanh chóng làm rõ rằng bản thân không có quan điểm ưu tiên cụ thể nào về hướng biến động của đồng tiền này.

Trên thực tế, hoạt động xuất khẩu của Nhật Bản đã được thúc đẩy một phần nhờ sự mất giá của đồng yên, vì đồng tiền yếu giúp hàng hóa xuất khẩu trở nên cạnh tranh hơn. Theo số liệu thống kê mới nhất, kim ngạch xuất khẩu tháng 8/2026 của nước này tăng hơn 19% so với cùng kỳ năm trước. Giới phân tích dự báo kim ngạch xuất khẩu tháng 9 của Nhật Bản - hiện chưa được công bố - đạt mức tăng trưởng gần 22%.

Sự ổn định tương đối trong thời gian gần đây của tỷ giá đồng yên được cho là xuất phát một phần từ khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ tiếp tục tăng lãi suất để chống lại áp lực lạm phát.

Khi xuất hiện cùng bà Takaichi trước Quốc hội Nhật Bản ngày 19/10, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda nói rằng lạm phát cơ bản của nước này đang tiến rất gần đến mục tiêu 2% mà BOJ đặt ra. Ông Ueda cũng lưu ý rằng lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản dài hạn có thể tăng nếu thị trường cho rằng BOJ không điều chỉnh lãi suất chính sách với tốc độ phù hợp.

Hiện tại, thị trường đang nghiêng về khả năng BOJ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp vào cuối tháng 10 này, nhưng sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp vào tháng 12 và tiếp tục thắt chặt trong năm 2027.