Kế hoạch 5 năm mới của Trung Quốc nhấn mạnh vào AI, 6G, robot hình người, điện toán lượng tử

Theo Reuters, Trung Quốc vừa công bố bản kế hoạch phát triển 5 năm mới với trọng tâm đẩy mạnh trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn bộ nền kinh tế, đồng thời thúc đẩy những bước tiến công nghệ mang tính đột phá trong các lĩnh vực như điện toán lượng tử, robot hình người và mạng 6G.

CHƯƠNG TRÌNH HÀNH ĐỘNG “AI+”

Theo bản kế hoạch 5 năm mới, Trung Quốc đặt mục tiêu “nắm giữ các đỉnh cao chỉ huy của khoa học và công nghệ” thông qua việc thúc đẩy những đột phá quyết định trong các công nghệ lõi then chốt. Báo cáo riêng của cơ quan hoạch định chính sách quốc gia cũng khẳng định Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới về nghiên cứu và phát triển trong nhiều lĩnh vực như AI, công nghệ sinh học, robot và công nghệ lượng tử, đồng thời đạt thêm các tiến bộ trong việc tự chủ nghiên cứu và phát triển chip.

Trong tài liệu dài 141 trang này, AI được nhắc tới hơn 50 lần, cho thấy mức độ ưu tiên rất cao của chính phủ đối với công nghệ này. Kế hoạch đưa ra một chương trình hành động quy mô lớn mang tên “AI+”, hướng tới việc tích hợp AI vào toàn bộ nền kinh tế và đời sống xã hội.

Một trong những mục tiêu chính là ứng dụng robot và các hệ thống AI để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động do già hóa dân số. Trung Quốc dự kiến thử nghiệm robot trong những ngành đang thiếu nhân lực, đồng thời triển khai các tác nhân AI (AI agents) có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ với mức độ can thiệp của con người tối thiểu.

Theo nhận định của Kyle Chan, chuyên gia về công nghệ Trung Quốc tại Brookings Institution, mục tiêu của Bắc Kinh là sử dụng AI và robot để nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động trong nhiều lĩnh vực, từ sản xuất và logistics cho tới giáo dục và y tế.

Công nghệ cũng được nhấn mạnh trong phần mở đầu của báo cáo công tác chính phủ do Thủ tướng Lý Cường trình bày. So với báo cáo năm trước, khái niệm “lực lượng sản xuất chất lượng mới” – cách Trung Quốc gọi các ngành công nghệ tiên tiến – được đề cập nổi bật hơn nhiều.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ với Mỹ ngày càng gay gắt, sự phụ thuộc của Trung Quốc vào các công nghệ then chốt từ Mỹ như chip hay máy bay từ lâu đã trở thành nguồn gây áp lực đối với Bắc Kinh. Cuộc chiến công nghệ giữa hai nước đã dẫn đến các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ cả hai phía, trong đó Washington hạn chế chip tiên tiến còn Bắc Kinh siết nguồn cung đất hiếm và khoáng sản chiến lược.

ĐẦU TƯ MẠNH CHO ROBOT HÌNH NGƯỜI, 6G VÀ CÔNG NGHỆ LƯỢNG TỬ

Bên cạnh AI, bản kế hoạch cũng vạch ra lộ trình tăng cường đầu tư vào nhiều lĩnh vực công nghệ tiên phong khác như điện toán lượng tử, mạng 6G và AI hiện thân (embodied AI) – nền tảng công nghệ cho robot hình người.

Chính phủ Trung Quốc đặt mục tiêu đạt được những bước tiến quan trọng trong các công nghệ tiên tiến như phản ứng tổng hợp hạt nhân, phát triển tên lửa hạng nặng có khả năng tái sử dụng, xây dựng mạng lưới truyền thông lượng tử tích hợp giữa không gian và mặt đất, cũng như phát triển máy tính lượng tử có khả năng mở rộng.

Ngoài ra, kế hoạch còn đề cập đến việc chứng minh tính khả thi của việc xây dựng một trạm nghiên cứu trên Mặt Trăng, cho thấy tham vọng mở rộng năng lực khoa học – công nghệ của Trung Quốc ra ngoài không gian.

Một trọng tâm khác là tăng cường đầu tư cho nghiên cứu cơ bản và xây dựng đội ngũ nhân lực khoa học – công nghệ đẳng cấp thế giới. Bắc Kinh đặt mục tiêu đẩy nhanh các đột phá trong lý thuyết nền tảng và các công nghệ cơ bản – những yếu tố được xem là nền móng cho các bước nhảy vọt công nghệ trong tương lai.

Chính phủ Trung Quốc cũng cam kết xây dựng các cụm trung tâm tính toán quy mô siêu lớn, được hỗ trợ bởi nguồn điện dồi dào và chi phí thấp, nhằm phục vụ cho việc đào tạo và vận hành các hệ thống AI thế hệ mới. Song song với đó là việc thúc đẩy các cộng đồng AI mã nguồn mở.

Theo nhận định của Tilly Zhang, nhà phân tích chính sách công nghệ và công nghiệp tại Gavekal Dragonomics, việc nhấn mạnh yếu tố mã nguồn mở là một điểm mới đáng chú ý trong kế hoạch lần này.

Bà cho rằng Trung Quốc đã nghiên cứu kỹ lưỡng chiến lược này và có thể xem AI mã nguồn mở như một lợi thế cạnh tranh quan trọng trước Mỹ, nơi phần lớn các mô hình AI tiên tiến vẫn được kiểm soát chặt chẽ bởi các công ty công nghệ lớn.