Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, việc sửa đổi Luật Bưu chính đang đứng trước bước ngoặt quan trọng, chuyển mạnh từ tư duy quản lý truyền thống sang kiến tạo phát triển để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới.

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sáng 16/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành thảo luận về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi). 

Trình bày tờ trình dự án luật, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết sau hơn 15 năm thi hành Luật Bưu chính năm 2010, lĩnh vực này đã có bước phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Luật Bưu chính năm 2010 cũng đã bộc lộ một số bất cập, hạn chế, không còn phù hợp, chưa theo kịp sự phát triển của lĩnh vực bưu chính trong thực tiễn.

Do đó, việc sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính là rất cấp thiết trong bối cảnh hiện nay, nhằm khắc phục những bất cập, hạn chế của luật cũ, tạo cơ sở pháp lý để bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành dự án luật.

Tuy nhiên, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát với các dự án Luật cũng đang trong quá trình xây dựng, trình Quốc hội xem xét, thông qua như: Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan…

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị nghiên cứu, hoàn thiện quy định về mạng bưu chính. Làm rõ căn cứ xác định các thành phần của mạng bưu chính là dựa trên chức năng sử dụng hay hạ tầng vật lý. Làm rõ nội hàm, tính chất của từng thành phần mạng bưu chính bảo đảm phù hợp với thực tiễn và có khả năng phân biệt với các chủ thể có cùng công năng, tính chất thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật khác.

Ngoài ra, Thường trực Ủy ban nhận thấy việc phân loại doanh nghiệp bưu chính là chính sách mới, có tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp. Do đó, đề nghị bổ sung đánh giá về sự cần thiết và tác động của việc phân loại này đến môi trường đầu tư, kinh doanh, hoạt động của doanh nghiệp, tránh trường hợp làm phát sinh thêm điều kiện đầu tư, kinh doanh và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp…

Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Bưu chính đang đứng trước bước ngoặt quan trọng, chuyển mạnh từ tư duy quản lý truyền thống sang kiến tạo phát triển để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý dự thảo luật không nên coi mọi hoạt động vận chuyển là bưu chính để áp đặt giấy phép, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Tiêu chí quản lý phải dựa trên khái niệm "mạng bưu chính" thay vì "hành vi vận chuyển". Cần làm rõ tiêu chí phân biệt trong dự thảo, chỉ những dịch vụ có quy trình thu gom, chia chọn, phân loại qua trung tâm khai thác và phát theo địa chỉ mới thuộc phạm vi điều chỉnh của luật này.

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội cho biết dự thảo Luật ghi nhận bước tiến lớn khi phân loại doanh nghiệp thành hai nhóm: có vận hành mạng và không vận hành mạng. Đồng thời chuyển dịch từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần đơn giản hóa thủ tục, nhóm doanh nghiệp không vận hành mạng (đại lý, kết nối) cần được chuyển hoàn toàn sang hình thức thông báo hoạt động trực tuyến, giải quyết nhanh trong vòng nửa ngày đến một ngày. Đồng thời, luật hóa nghĩa vụ kết nối dữ liệu sản lượng và trạng thái bưu gửi theo thời gian thực về hệ thống của cơ quan quản lý để thực hiện hậu kiểm bằng công nghệ.

Để đảm bảo bình đẳng cạnh tranh, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu cần tách bạch tài chính, phải hạch toán độc lập, rõ ràng giữa dịch vụ bưu chính công ích (do Nhà nước đặt hàng, trợ giá) và mảng bưu chính thương mại cạnh tranh. Không để xảy ra tình trạng "bù chéo" nhằm cạnh tranh không lành mạnh.

Đồng thời, cần xã hội hóa hạ tầng công cộng, khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân cùng tiếp cận và sử dụng chung hạ tầng bưu chính công cộng (như hệ thống tủ phát hành thông minh) để tối ưu hóa chi phí xã hội.

Cũng trong sáng nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 04 luật gồm: Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử, Luật Tần số vô tuyến điện.