Đại biểu Quốc hội đề nghị dự thảo luật cần nghiên cứu, bổ sung nguyên tắc lựa chọn phương thức kiểm soát theo mức độ rủi ro, mục đích sử dụng và tính ổn định của thiết bị. Bên cạnh đó, cần rà soát, đánh giá rõ chi phí tuân thủ trước và sau khi sửa đổi Luật đối với từng nhóm doanh nghiệp...

Tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, ngày 17/10, thảo luận tại Tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật; đồng thời đánh giá cao nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình xây dựng dự án luật.

Dự thảo đã bám sát các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và pháp luật của Nhà nước; Các chính sách được đề xuất phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan. Nội dung dự thảo luật không cản trở các quyền và không phát sinh nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đo lường...

NGHIÊN CỨU, BỔ SUNG NGUYÊN TẮC LỰA CHỌN PHƯƠNG THỨC KIỂM SOÁT THEO MỨC ĐỘ RỦI RO

Theo đại biểu Nguyễn Duy Thanh, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, cho biết hiện có 69 loại phương tiện đo nhóm 2, với khoảng 6,4 triệu thiết bị phải kiểm định từng chiếc tại tổ chức được chỉ định song dự thảo chưa sửa các quy định hiện hành về phương thức kiểm soát nhóm thiết bị này. Như vậy, khâu phát sinh chi phí tuân thủ lớn chưa có chuyển biến tương xứng với yêu cầu quản lý dựa trên rủi ro.

Từ thực tế nêu trên, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần nghiên cứu, bổ sung nguyên tắc lựa chọn phương thức kiểm soát theo mức độ rủi ro, mục đích sử dụng và tính ổn định của thiết bị. Chẳng hạn, với một số phương tiện đo được sản xuất hàng loạt, có dữ liệu chất lượng tin cậy, có thể nghiên cứu kiểm định theo mẫu hoặc điều chỉnh chu kỳ kiểm định thay vì kiểm định từng chiếc như nhau. Việc này phải được đánh giá tác động, thí điểm khi cần thiết; thiết bị ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, an toàn vẫn phải kiểm soát chặt chẽ.

Mặt khác, cần phân biệt rủi ro của thiết bị với nguy cơ doanh nghiệp không tuân thủ khi quyết định kiểm tra. Riêng phương tiện đo nhập khẩu, đề nghị nghiên cứu, có cơ chế thừa nhận kết quả thử nghiệm, kết quả phê duyệt mẫu của nước ngoài khi đáp ứng điều kiện, làm cơ sở phê duyệt mẫu tại Việt Nam và hạn chế thử nghiệm trùng lặp.

Ủng hộ xây dựng nền tảng số, song theo đại biểu, quy định về gắn mã quản lý và cập nhật dữ liệu còn rộng, chưa phân biệt rõ đối tượng bắt buộc và lộ trình thực hiện. Đại biểu đề nghị, cần nghiên cứu phân nhóm đối tượng, giảm thao tác và chi phí cập nhật; bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, đồng thời không quy trách nhiệm cho doanh nghiệp nếu gián đoạn do lỗi nền tảng.

Cùng với đó, cần phân biệt dữ liệu dùng để cảnh báo với chứng cứ dùng để kết luận vi phạm. Ví dụ, chỉ số bất thường từ công tơ điện hoặc đồng hồ nước là dấu hiệu cần kiểm tra, chưa đủ để kết luận có gian lận. Dữ liệu làm căn cứ xử lý phải được thu thập hợp pháp, bảo đảm xác thực, toàn vẹn và có thể kiểm tra lại; người bị kiểm tra phải có quyền giải trình.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị rà soát, đánh giá rõ chi phí tuân thủ trước và sau khi sửa đổi Luật đối với từng nhóm doanh nghiệp. Nếu giảm được thủ tục giấy tờ nhưng lại phát sinh thêm nghĩa vụ dữ liệu, kiểm tra hoặc chi phí kỹ thuật thì mục tiêu cải cách chưa thực sự đạt được. Quan trọng là doanh nghiệp chấp hành pháp luật thuận lợi hơn, trong khi độ tin cậy của kết quả đo và quyền lợi người tiêu dùng vẫn được bảo đảm.

Cùng quan tâm về phương thức kiểm tra phương tiện đo nhóm 2, đại biểu Võ Thanh Tùng, đoàn Đại biểu Quốc hội TP.Huế, cho biết theo Tờ trình của Chính phủ, định hướng chung là chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên đánh giá rủi ro. Tuy nhiên, dự thảo luật vẫn giữ quy định bắt buộc kiểm định đối với tất cả các loại phương tiện đo nhóm 2.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung các hình thức kiểm soát linh hoạt dựa trên rủi ro để thay thế cho kiểm định định kỳ truyền thống. Cụ thể, có thể xem xét áp dụng hình thức kiểm định ban đầu do nhà sản xuất, nhập khẩu có đủ năng lực tự thực hiện dưới sự giám sát chi phí, hoặc thực hiện kiểm định theo mẫu thống kê đối với các phương tiện đo được sử dụng đồng loạt, qua đó giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục và chi phí cho xã hội.

Liên quan đến quy định về kiểm định viên và tổ chức kiểm định tại Điều 25, đại biểu ghi nhận việc dự thảo đã chỉnh lý thuật ngữ, tạo điều kiện tháo gỡ vướng mắc cho các đơn vị trực thuộc, trung tâm kiểm định tại các sở, ngành, địa phương, trường học và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khi chuyển sang cơ chế hậu kiểm, vai trò và trách nhiệm của kiểm định viên mang tính quyết định rất lớn, nhưng hiện trong dự thảo luật chưa có khái niệm cụ thể về kiểm định viên mà mới chỉ xuất hiện rải rác tại điểm d, khoản 2, Điều 34.

Đại biểu Võ Thanh Tùng đề nghị bổ sung vào luật các quy định mang tính nguyên tắc về tiêu chuẩn nghề nghiệp, chế độ đào tạo, điều kiện thu hồi chứng chỉ cũng như trách nhiệm pháp lý đối với cá nhân kiểm định viên- những người trực tiếp ký kết quả kiểm định có giá trị pháp lý cao.

Về chuyển đổi số và gắn mã định danh duy nhất, đại biểu chỉ ra các quy định hiện hành còn khá chung chung, dẫn đến cách hiểu tất cả các loại phương tiện đo và cá nhân đều phải thực hiện định danh. Điều này nếu áp dụng cào bằng đối với cả phương tiện đo nhóm 1 và nhóm 2 sẽ tạo ra gánh nặng chi phí và thủ tục hành chính rất lớn cho người dân và doanh nghiệp.

Vì vậy, đại biểu đề xuất chỉnh sửa quy định theo hướng, chỉ bắt buộc gán mã đối với phương tiện đo nhóm 2 và chuẩn đo lường liên quan; còn đối với phương tiện đo nhóm 1, áp dụng theo hướng khuyến khích. Đồng thời, việc kết nối dữ liệu trực tiếp chỉ nên yêu cầu đối với các tổ chức kiểm định được chỉ định và đơn vị cung cấp dịch vụ công thiết yếu; đối với doanh nghiệp thông thường cần áp dụng thủ tục khai báo đơn giản, miễn phí nhằm tiết kiệm tối đa chi phí tuân thủ.

ĐỀ NGHỊ BỔ SUNG QUY ĐỊNH CẤM GÂY GIÁN ĐOẠN HOẶC MẤT DỮ LIỆU ĐO LƯỜNG

Góp ý kiến dự thảo luật, đại biểu Châu Văn Minh (đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ) đề nghị xem xét bổ sung quy định tại Điều 5a, cho phép lồng ghép kinh phí xây dựng, công bố và triển khai thực hiện Chương trình bảo đảm đo lường trong các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Liên quan đến những hành vi bị cấm tại Điều 7, khoản 2 quy định cấm cố ý làm sai lệch kết quả đo, phương tiện đo, bao gồm cả phần mềm, đại biểu đề nghị xem xét bổ sung nội dung: “Nghiêm cấm hành vi tác động vào mạng truyền dữ liệu, hệ thống dữ liệu đo và hệ thống quản trị dữ liệu đo lường gây gián đoạn hoặc mất dữ liệu”.

Theo phân tích của đại biểu, các hành vi này có thể không ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đo nhưng làm mất tính kịp thời, sự toàn vẹn của dữ liệu, từ đó ảnh hưởng đến việc sử dụng dữ liệu đo.

Bên cạnh đó, đại biểu Châu Văn Minh cũng đề nghị cần có chế tài xử lý nghiêm khắc với hành vi này, kể cả xử lý hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Thực tế, hành vi tác động tiêu cực vào dữ liệu môi trường thời gian qua đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường sinh thái và hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Về tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường tại Điều 25, khoản 2 về tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, đại biểu cho rằng đang được thiết kế khá phức tạp, có thể gây khó hiểu trong quá trình thực thi.

Vì vậy, đại biểu đề nghị xem xét cấu trúc lại theo hướng tách quy định về “điều kiện của các tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm được chỉ định” và quy định về “đánh giá chỉ định” thành hai khoản riêng nhưng không nêu các tiêu chí cụ thể như Luật hiện hành mà giao Chính phủ quy định chi tiết như dự thảo Luật.

Đối với nội dung “Trong quá trình đánh giá chỉ định, kết quả công nhận hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với Tiêu chuẩn Việt Nam hoặc Tiêu chuẩn quốc tế tương ứng được sử dụng làm bằng chứng về năng lực để cơ quan có thẩm quyền không phải xem xét lại việc áp dụng và duy trì hệ thống quản lý tương ứng với lĩnh vực kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm đã được công nhận.” đề nghị đưa vào văn bản dưới luật…

Theo Đại biểu Châu Văn Minh, các ý kiến góp ý trên được tổng hợp trên cơ sở hội thảo “Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường” do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Hội Đo lường Việt Nam tổ chức với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học thuộc Hội Đo lường Việt Nam, Hội Các phòng thử nghiệm Việt Nam, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Bắc Ninh và đại diện doanh nghiệp thành viên của Hội Đo lường Việt Nam.