Thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện cơ chế kiểm soát hoạt động đấu giá, xử lý hành vi thông đồng, thao túng, bỏ cọc; đồng thời tăng cường minh bạch thông tin, giám sát đấu giá trực tuyến và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia.

Thảo luận tại tổ về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) ngày 19/10, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu tập trung góp ý những quy định nhằm khắc phục bất cập trong hoạt động đấu giá, nhất là tình trạng thông đồng, đẩy giá, bỏ cọc, thao túng kết quả và lợi dụng đấu giá để trục lợi.

Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm cạnh tranh thực chất, công khai, minh bạch trong toàn bộ quá trình đấu giá; đồng thời phân định rõ trách nhiệm của các chủ thể và hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm.

NGĂN CHẶN THÔNG ĐỒNG, ĐẨY GIÁ VÀ BỎ CỌC

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) đánh giá, qua hơn 10 năm thi hành, Luật Đấu giá tài sản đã góp phần nâng cao tính minh bạch, nhất là trong đấu giá tài sản công, đất công, tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện quy định về hành vi bị cấm, công khai thông tin và xác định người trả giá liền kề.

Đại biểu đề nghị quy định cụ thể hành vi cố ý cản trở, gây khó khăn trái pháp luật cho người tham gia đấu giá trong việc mua hồ sơ, đăng ký, tham dự và trả giá, tạo cơ sở nhận diện, xử lý vi phạm.

Đặc biệt, cần làm rõ quyền lợi và trách nhiệm của người trả giá liền kề, tránh tình trạng thông đồng đẩy giá, sau đó người trúng đấu giá bỏ cuộc để người trả giá liền kề hưởng lợi.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Vũ Hồng Quân (Gia Lai) chỉ ra tình trạng xuất hiện những nhóm tham gia đấu giá không nhằm mục đích mua tài sản thực chất mà để chi phối kết quả, trục lợi, phá giá hoặc từ chối thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

Hệ quả là doanh nghiệp có nhu cầu thực sự, đã trả giá hợp lệ và có đủ năng lực thực hiện dự án có thể không tiếp nhận được tài sản.

Theo đại biểu, chế tài mất tiền đặt trước hoặc cấm tham gia đấu giá trong một số trường hợp chưa giải quyết trực tiếp hậu quả đối với người tham gia đấu giá thực chất.

Do đó, đại biểu đề nghị làm rõ các hành vi thao túng bị nghiêm cấm, bao gồm đe dọa, ép buộc người khác giao tiền hoặc lợi ích để không tham gia, không trả giá hoặc rút khỏi cuộc đấu giá; thông đồng phân chia tài sản, dìm giá, nâng giá giả tạo hoặc cố ý phá kết quả đấu giá.

Đồng thời, đề xuất sửa đổi khoản 3 Điều 33 theo hướng cho phép xem xét công nhận người trả giá hợp lệ liền kề trúng đấu giá theo mức giá đã trả, không bắt buộc mức giá này cộng với tiền đặt trước phải bằng giá của người trúng đấu giá trước đó đã từ chối hoặc không thực hiện nghĩa vụ.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) cũng đề nghị hoàn thiện chế tài đối với hành vi bỏ cọc, trả giá bất thường, bảo đảm đủ sức răn đe và ngăn chặn việc lợi dụng đấu giá để đầu cơ, gây nhiễu loạn thị trường.

Tuy nhiên, việc xử lý phải đúng người, đúng hành vi, tương xứng mức độ vi phạm. Đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế buộc bồi hoàn những chi phí thực tế, hợp lý có quan hệ nhân quả trực tiếp với hành vi vi phạm; đồng thời tránh mặc nhiên quy trách nhiệm cho doanh nghiệp khi chưa có căn cứ xác định tổ chức tham gia hoặc chỉ đạo hành vi vi phạm của cá nhân.

MINH BẠCH THÔNG TIN, KIỂM SOÁT ĐẤU GIÁ TRỰC TUYẾN

Một nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm là hoàn thiện cơ chế công khai thông tin tài sản và giám sát hoạt động đấu giá trực tuyến.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân đề nghị bổ sung cơ chế xác nhận điện tử hoặc xác nhận tự động trên hệ thống đối với việc niêm yết thông tin đấu giá; trong đó cần công khai đầy đủ thông tin quy hoạch liên quan đến tài sản.

Thực tế có trường hợp tại thời điểm đấu giá, khu đất được phép xây dựng công trình cao tầng nhưng sau đó quy hoạch thay đổi, ảnh hưởng đến phương án đầu tư và gây thiệt hại cho người trúng đấu giá.

Vì vậy, việc cung cấp đầy đủ thông tin quy hoạch, tình trạng pháp lý và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng khai thác tài sản cần được thực hiện trước khi tổ chức đấu giá.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị phân định rõ trách nhiệm giữa người có tài sản và tổ chức hành nghề đấu giá. Trong đó, người có tài sản chịu trách nhiệm chính về tính hợp pháp, nguồn gốc và quyền được bán tài sản; tổ chức hành nghề đấu giá có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, yêu cầu bổ sung, làm rõ hoặc từ chối tổ chức đấu giá khi chưa đủ căn cứ pháp lý.

Đối với đấu giá trực tuyến, đại biểu Phạm Thế Anh (Thanh Hóa) đề nghị bổ sung nguyên tắc minh bạch thuật toán xác định người trúng đấu giá, đặc biệt khi nhiều người cùng trả một mức giá tại cùng thời điểm.

Đồng thời, cần quy định rõ cơ chế xử lý các sự cố kỹ thuật như mất kết nối, nghẽn mạng, quá tải hoặc bị tấn công mạng nhằm bảo đảm quyền tham gia và tính khách quan của kết quả đấu giá.

Đáng chú ý, đại biểu đề xuất thiết lập cơ chế giám sát độc lập đối với hệ thống đấu giá trực tuyến, phòng ngừa nguy cơ can thiệp, chỉnh sửa dữ liệu hoặc thao túng kết quả.

Theo đó, toàn bộ nhật ký hoạt động, dữ liệu trả giá và quá trình vận hành hệ thống phải được ghi nhận, lưu trữ đầy đủ, bảo đảm tính toàn vẹn và có thể kiểm tra, đối soát độc lập khi phát sinh khiếu nại, tố cáo hoặc tranh chấp.

Cũng liên quan đến hoạt động đấu giá trực tuyến, đại biểu Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng) lưu ý những sơ hở trong quy trình trả giá, nhất là tình trạng người tham gia chờ đến thời điểm hệ thống sắp đóng mới đưa ra mức giá cao hơn mà không tham gia các bước trả giá trước đó.

Đại biểu đề nghị tăng cường quản lý quy trình đấu giá, đồng thời rà soát các quy định về xây dựng quy chế cuộc đấu giá để bảo đảm cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

Đối với đấu giá quyền khai thác khoáng sản, nhất là khoáng sản làm vật liệu xây dựng, đại biểu Nguyễn Văn Quảng đề nghị nghiên cứu quy định mức giá tối đa, tạo điểm dừng đối với một số loại tài sản đặc biệt.

Theo đại biểu, việc liên tục đẩy giá lên cao không chỉ liên quan đến nguồn thu ngân sách mà còn có thể tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, đầu tư và giá vật liệu xây dựng.

Bên cạnh yêu cầu kiểm soát vi phạm, các đại biểu cũng nhấn mạnh việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia đấu giá ngay tình.

Đại biểu Lý Tiết Hạnh (Gia Lai) đề nghị bổ sung quy định bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình nhằm hạn chế tranh chấp, khiếu kiện kéo dài và bảo đảm tính ổn định của các giao dịch đấu giá.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị làm rõ nguyên tắc hoàn trả tiền, xử lý chi phí hợp lý và bồi thường thiệt hại theo lỗi, trách nhiệm của từng chủ thể khi kết quả đấu giá bị hủy do nguyên nhân không thuộc lỗi của người mua.

Các ý kiến góp ý tập trung vào yêu cầu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng kiểm soát chặt chẽ hành vi thao túng, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia, bảo đảm tính minh bạch của thông tin và dữ liệu đấu giá, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia đấu giá thực chất.