Theo ước tính của Morgan Stanley, nếu loại bỏ hoàn toàn linh kiện Trung Quốc khỏi chuỗi cung ứng sản xuất robot hình người Optimus thế hệ thứ hai, chi phí sản xuất mỗi robot sẽ tăng mạnh từ khoảng 46.000 USD lên tới 131.000 USD...

Tesla gần đây công bố kế hoạch chuyển đổi một nhà máy sản xuất xe điện tại Mỹ thành nhà máy robot hình người, với tham vọng đạt công suất 1 triệu robot Optimus mỗi năm.

Theo South China Morning Post (SCMP) và nhiều nguồn tin trong ngành, Tesla đã thiết lập quan hệ hợp tác với hàng trăm nhà cung cấp linh kiện Trung Quốc, trong đó không ít doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu nghiên cứu – phát triển (R&D) và thiết kế. Các công ty này đang dần hình thành “chuỗi cung ứng Optimus” tương tự như cách Apple xây dựng chuỗi cung ứng iPhone trước đây.

Được biết, các nhà cung cấp Trung Quốc nắm giữ vai trò chủ chốt trong hầu hết các bộ phận quan trọng của robot Optimus, từ bộ truyền động, động cơ, bộ giảm tốc, hệ thống điều khiển chuyển động các khớp, cho tới hệ thống thị giác máy của robot.

Dù khâu lắp ráp cuối cùng dự kiến được thực hiện tại Mỹ, nhưng các linh kiện cốt lõi vẫn chủ yếu đến từ Trung Quốc.

Tesla được cho là đã lựa chọn một số doanh nghiệp Trung Quốc làm đối tác cho giai đoạn sản xuất hàng loạt Optimus, trong đó có Zhejiang Sanhua (hệ thống điều khiển nhiệt), Ningbo Tuopu (bộ truyền động) và Everwin (cảm biến). Theo SCMP, các nhà cung cấp này hiện mới cung cấp các lô mẫu nhỏ và liên tục nhận phản hồi từ Tesla, đồng thời cạnh tranh gay gắt để giành thêm đơn hàng trong giai đoạn tới.

Nguyên nhân chính khiến Tesla phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc nằm ở bài toán chi phí. Không chỉ có giá linh kiện thấp, ngành robot hình người còn được Chính phủ Trung Quốc xác định là lĩnh vực chiến lược mới nổi, qua đó nhận được nhiều ưu đãi như tài trợ nghiên cứu, trợ cấp sản xuất và chính sách thuế thuận lợi.

Nhờ xây dựng được một hệ sinh thái sản xuất hoàn chỉnh, Trung Quốc hiện chiếm khoảng 63% chuỗi cung ứng linh kiện robot hình người toàn cầu.

Theo ước tính của Morgan Stanley, nếu loại bỏ hoàn toàn linh kiện Trung Quốc khỏi chuỗi cung ứng Optimus thế hệ thứ hai, chi phí sản xuất mỗi robot sẽ tăng mạnh từ khoảng 46.000 USD lên tới 131.000 USD. Trong khi đó, mục tiêu của Tesla là kéo giá Optimus xuống quanh mức 20.000 USD, khiến việc “thoát Trung” trong ngắn hạn gần như là điều bất khả thi.

Theo các nhà phân tích, thị trường robot hình người toàn cầu đang phân chia bởi “bộ não Mỹ” và “cơ thể Trung Quốc”. Mỹ giữ vai trò dẫn dắt trong việc phát triển trí tuệ nhân tạo cho robot còn được gọi là “AI vật lý”, nơi AI được huấn luyện để hiểu và tương tác với các quy luật vật lý trong thế giới thực. Những tập đoàn công nghệ lớn như NVIDIA, Tesla hay Google đang đi đầu trong lĩnh vực này.

Ngược lại, lợi thế vượt trội của Trung Quốc nằm ở năng lực sản xuất quy mô lớn. Nước này đã xây dựng được chuỗi cung ứng hoàn chỉnh cho các linh kiện cơ khí cốt lõi – phần “cơ thể” của robot. Nhờ chi phí sản xuất thấp, các doanh nghiệp Trung Quốc thậm chí có thể tung ra robot hình người với mức giá rất cạnh tranh, như mẫu Unitree G1 được chào bán chỉ khoảng 16.000 USD.

Một nguồn tin trong ngành robot nhận định: “Trong sản xuất hàng loạt, gần như không thể đạt điểm hòa vốn nếu không sử dụng linh kiện Trung Quốc. Mỹ có lợi thế về trí tuệ AI, nhưng lại gặp nhiều khó khăn trong việc sản xuất hàng loạt các ‘cơ thể robot’ có khả năng vận động hiệu quả”. 

Chính CEO Tesla Elon Musk cũng thừa nhận Trung Quốc là đối thủ lớn nhất trong lĩnh vực robot hình người. Trong báo cáo kết quả kinh doanh quý 4/2025, ông đánh giá: “Trung Quốc vượt trội cả về năng lực AI lẫn khả năng sản xuất”, đồng thời nhấn mạnh đây sẽ là thách thức cạnh tranh lớn nhất đối với Tesla trong tương lai.