Hành trình của Sam Bankmank-Fried từ khi bắt tay xây dựng sàn FTX thành một sàn giao dịch tiền ảo khổng lồ và sở hữu khối tài sản hàng chục tỷ USD cho tới khi sàn này bất ngờ phá sản và nhà sáng lập trở thành đối tượng của các cuộc điều tra hình sự đã để lại rất nhiều bài học đáng để suy ngẫm...
Sam Bankmank-Fried.
Vào năm 2017, Bankman-Fried, sau khi rời vị trí nhà giao dịch định lượng của công ty quản lý quỹ Street Capital, bất chợt phát hiện thấy một điều thú vị khi vào trang Coinmarketcap.com để theo dõi giá tiền ảo Bitcoin trên các sàn giao dịch khác nhau trên thế giới. Hiện nay, giá Bitcoin trên các sàn khác nhau là tương đối thống nhất, nhưng ở thời điểm đó, Bankman-Fried nhận thấy có lúc giá Bitcoin trên các sàn khác nhau có thể chênh lệch tới 60%.
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin CNBC hồi tháng 9 năm nay, Bankman-Fried nói rằng theo bản năng tự nhiên, anh phát hiện cơ hội cho các giao dịch chênh lệch giá (arbitrage trade): mua Bitcoin ở một sàn rồi bán lại ở một sàn khác, bỏ túi phần chênh lệch giá giữa hai sàn.
TỪ “ĐẾ CHẾ” TIỀN ẢO ĐẾN ĐƠN XIN PHÁ SẢN
Một tháng sau khi nghiên cứu thị trường, Bankman-Fried mở công ty giao dịch của riêng mình, đặt tên là Alameda Research theo tên của thị trấn quê nhà Almeda thuộc Bang California để tranh thủ cơ hội trên và dành toàn bộ thời gian cho công ty này. Bankman-Fried tiết lộ với hãng tin CNBC rằng có những lúc công ty của anh kiếm được tới 1 triệu USD mỗi ngày.
Lý do vì sao Bankman-Fried nhận được sự ngưỡng mộ của giới đầu tư tiền ảo chỉ bằng cách theo đuổi một chiến lược giao dịch khá đơn giản nằm ở việc giao dịch này, nghe qua thì dễ, nhưng lại không hề dễ để thực hiện ở thời điểm cách đây 5 năm. Giao dịch chênh lệch giá Bitcoin đòi hỏi việc thiết lập kết nối giữa các nền tảng giao dịch khác nhau, cũng như tạo dựng được các cấu trúc phức tạp khác. Alameda Research làm được rất tốt những việc không phải ai cũng làm được này, và tiền cứ thế chảy vào túi Bankman-Fried, nhờ đó, Bankman-Fried dần xây dựng nên một “đế chế” tiền ảo khổng lồ.
Thành công của Alameda dẫn tới sự ra đời của sàn giao dịch tiền ảo FTX vào mùa xuân năm 2019. Thành công của FTX được nối tiếp bằng một quỹ đầu tư mạo hiểm trị giá 2 tỷ USD chuyên rót vốn cho các công ty tiền ảo khác. Vào lúc đỉnh điểm, khối tài sản ròng cá nhân của Bankman-Fried tăng lên mức hơn 16 tỷ USD vào thời điểm tháng 3 năm nay.
Bankman-Fried nhanh chóng trở thành đại diện của thành công trong lĩnh vực tiền ảo và logo của FTX được gắn lên nhiều thứ từ xe đua giải F1 cho tới một sân vận động bóng rổ ở Miami. Ở tuổi 30, Bankman-Fried là mục tiêu săn đón của giới truyền thông, mỗi lần xuất hiện đều tự hào về khối tài sản của công ty có thể mua được cả Ngân hàng Goldman Sachs. Thậm chí, anh còn trở thành một trong những nhà tài trợ lớn của Đảng Dân chủ Mỹ, có lúc cam kết chi 1 tỷ USD cho các cuộc chạy đua chính trị ở Mỹ nhưng sau đó rút lại tuyên bố này.
Tất cả đã thay đổi khi giá tiền ảo lao dốc chóng mặt năm nay. Lúc đầu, Bankman-Fried một mực nói rằng anh và “đế chế” của anh hoàn toàn miễn nhiễm với sự sụt giảm chóng mặt của thị trường, nhưng trên thực tế, cuộc khủng hoảng của giới tiền ảo đã khiến Bankman-Fried bị ảnh hưởng nặng nề. Alameda đã vay mượn để đầu tư vào các công ty tài sản số gặp khó khăn vào mùa xuân và mùa hè năm nay nhằm mục đích bảo vệ ngành công nghiệp tiền ảo tránh nguy cơ sụp đổ. Sau đó, công ty bị cho là dùng tiền gửi của khách hàng trên sàn FTX để nộp ký quỹ và trả những khoản nợ gấp. Một cuộc khẩu chiến trên Twitter giữa Bankman-Fried với CEO Changpeng Zhao đã phơi bày thực tế ở Alameda Research và FTX.
Cách đây ít ngày, Alameda, FTX và một loạt công ty con do Bankman-Fried sáng lập đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản ở Delaware. Bankman-Fried rút khỏi tất cả các vị trí lãnh đạo công ty và mất 94% tài sản ròng cá nhân chỉ trong 1 ngày. Hiện không rõ “ông trùm” tiền ảo này đang ở đâu, vì căn penthouse trị giá 40 triệu USD của anh ở Bahamas đang bị rao bán. Không còn là biểu tượng thành công, những bức ảnh Bankman-Fried trên những tấm biển quảng cáo chưa kịp gỡ của FTX ở khắp trung tâm San Francisco giờ đây trở thành lời nhắc nhở về sự sụp đổ của một “đế chế”.
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 46 phát hành ngày 14-11-2022. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Lầu Năm Góc bắt tay 7 “ông lớn” công nghệ triển khai AI trong hệ thống mật
Lầu Năm Góc cho biết đã đạt được thỏa thuận với 7 công ty công nghệ nhằm đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào các hệ thống máy tính mật, mở rộng đáng kể khả năng ứng dụng AI trong hoạt động quân sự. Động thái này phản ánh nỗ lực tăng tốc khai thác công nghệ mới của Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt...
Những quốc gia đang nợ IMF nhiều nhất, Argentina và Ukraine dẫn đầu
Argentina không chỉ là nước vay IMF lớn nhất, mà còn bỏ xa các quốc gia còn lại. Dư nợ vay của Argentina hiện ở mức hơn 60 tỷ USD, nhiều gấp gần 4 lần nước đứng thứ hai - Ukraine...
Lý do kinh tế và chứng khoán Israel vẫn vững giữa xung đột Trung Đông
Thị trường chứng khoán Israel không chỉ thể hiện sức chống chịu, mà còn tăng mạnh, cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt từ trạng thái sốc sang giai đoạn bình thường hóa...
Vì sao thế giới khó “cai” nhiên liệu hóa thạch?
Dù hơn 190 quốc gia đã nhất trí tại COP28 về việc chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch nhưng thực tế cho thấy tiến trình này đang diễn ra chậm chạp hơn kỳ vọng. Những ràng buộc về kinh tế, lợi ích chính trị, sức ép từ các nhóm vận động hành lang và bài toán tài chính toàn cầu đang khiến mục tiêu “chia tay dầu mỏ” trở nên đầy thách thức...
Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 26/4-2/5/2026: 4 ngân hàng trung ương lớn cùng "án binh bất động", UAE rút khỏi OPEC
Tuần này, 4 ngân hàng trung ương lớn cùng thể hiện sự thận trọng khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đẩy giá năng lượng tăng và làm phức tạp bài toán lạm phát...
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
