Ngày thứ Ba (22/9), nhân kỳ họp thường niên của Đại hội đồng Liên hiệp quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có bài phát biểu trước các nhà lãnh đạo thế giới...

Ông Trump tuyên bố nước Mỹ đang ở “thời kỳ hoàng kim”, đồng thời đưa ra những phát biểu đáng chú ý về Iran, giá dầu, thỏa thuận liên quan đến Greenland và cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) với Trung Quốc.

IRAN VÀ TRIỂN VỌNG ĐẠT THỎA THUẬN

Ông Trump dành phần lớn bài phát biểu để bảo vệ cuộc chiến của Mỹ với Iran. Cuộc chiến đã bước sang tháng thứ 7, nhưng hai bên chưa có lộ trình rõ ràng để đạt thỏa thuận hòa bình. Tổng thống Mỹ nhắc lại cam kết không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và kêu gọi các nước tiếp tục gây sức ép với Tehran.

Ông đưa ra hai lựa chọn cho Iran: Đạt thỏa thuận để có cơ hội tái thiết, hoặc sẽ phải đối mặt nguy cơ bị "xóa sổ". Dù vậy, ông tin rằng Washington và Tehran sẽ đạt thỏa thuận ngay sau cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11 tới.

Phần lớn thành viên phái đoàn Iran rời hội trường khi ông Trump đưa ra các phát biểu trên. Trong khi đó, các nước Arab đóng vai trò trung gian đang tìm cách nối lại đàm phán giữa Washington và Tehran. Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết ông Trump sẵn sàng gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bên lề kỳ họp.

GIÁ DẦU

Ông Trump dự báo giá dầu sẽ giảm mạnh, thậm chí xuống thấp hơn mức trước chiến tranh, nếu các nước duy trì sự đoàn kết. Ông cho biết lượng dầu đi qua eo biển Hormuz hiện cao nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Tuy nhiên, theo dữ liệu theo dõi tàu thương mại, lượng dầu qua eo biển này vẫn thấp hơn nhiều so với trước chiến tranh.

Tổng thống Mỹ cũng cho rằng thỏa thuận dầu mỏ giữa Mỹ và Venezuela sẽ giúp giảm chi phí năng lượng.

Theo thỏa thuận được công bố vào cuối tháng 8, Mỹ sẽ tham gia một liên doanh, qua đó có quyền khai thác 17 mỏ dầu tại Venezuela trong 100 năm. Các mỏ này có trữ lượng dầu đã được chứng minh là 65 tỷ thùng, trong khi tổng trữ lượng dầu thô của Venezuela được ước tính vượt 303 tỷ thùng.

Với thỏa thuận này, Mỹ có quyền tiếp cận thêm 46 tỷ thùng dầu thuộc trữ lượng đã được chứng minh. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng năng lượng của Venezuela đã xuống cấp nghiêm trọng. Các chuyên gia cho rằng dù có thêm đầu tư, nước này cũng phải mất nhiều năm mới có thể tăng đáng kể sản lượng dầu.

GREENLAND, CUỘC ĐUA AI VÀ CHIẾN TRANH NGA - UKRAINE

Đề cập đến vấn đề Greenland, ông Trump nói Mỹ đã đạt được thỏa thuận với Đan Mạch và Greenland về sự hiện diện quân sự trên hòn đảo này. Theo ông, thỏa thuận sẽ trao cho Washington quyền “kiểm soát lâu dài về an ninh” tại đây. Mỹ sẽ xây dựng hai căn cứ quân sự lớn, một ở Narsarsuaq, miền Nam Greenland, và một ở Mestersvig, bờ Đông hòn đảo. Washington hiện có Căn cứ Không gian Pituffik tại Greenland.

Tổng thống Mỹ cũng nhấn mạnh thỏa thuận sẽ ngăn các đối thủ của Washington thiết lập hiện diện quân sự hoặc thực hiện những khoản đầu tư nhạy cảm tại Greenland nếu không được Mỹ chấp thuận. Tuy nhiên, giới chức Đan Mạch đưa ra cách giải thích khác, trong đó nhấn mạnh thỏa thuận vẫn bảo đảm chủ quyền của Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland. Thỏa thuận trên phải được Quốc hội Đan Mạch thông qua mới có hiệu lực.

Về trí tuệ nhân tạo (AI), ông Trump cho biết Chính phủ Mỹ sẽ dùng tên gọi “siêu trí tuệ” thay cho “trí tuệ nhân tạo”. Ông phản đối việc xây dựng một cơ chế quốc tế để kiểm soát công nghệ này và khẳng định Mỹ đang dẫn trước Trung Quốc trong cuộc đua phát triển AI. Trước đó, Tổng thư ký Liên hiệp quốc Antonio Guterres đã kêu gọi xây dựng khuôn khổ toàn cầu để quản lý rủi ro liên quan tới AI.

Về chiến tranh Nga - Ukraine, ông Trump cho biết Mỹ đang làm việc chặt chẽ với lãnh đạo hai nước để tìm cách chấm dứt xung đột. Ông tin việc này sẽ diễn ra nhanh hơn nhiều người nghĩ nhưng không nêu thời hạn hay bước đi cụ thể.

Bài phát biểu của ông Trump được đưa ra trong ngày mở đầu phiên thảo luận chung cấp cao của Đại hội đồng Liên hiệp quốc khóa 81 tại New York. Kỳ họp đã khai mạc từ ngày 8/9. Phần thảo luận chung diễn ra từ ngày 22–26/9 và tiếp tục vào ngày 28/9.

Đây là dịp các nhà lãnh đạo thế giới trình bày quan điểm về những vấn đề quốc tế lớn. Chủ đề năm nay là “Khôi phục niềm tin, quản trị chuyển đổi: Một Liên hiệp quốc hành động vì tất cả mọi người”.